2026’da emekli aylıkları yaşam maliyetine kıyasla ne seviyede?

Ocak 2026’da en düşük memur emeklisi maaşının en düşük emekli maaşının yaklaşık 1,5 katı olacağı hesaplanıyordu. Yeni yasayla en düşük emekli maaşı 20 bin TL’ye çıkarılırsa bu oran yine de 1,35 katı olacak.

Emekli aylıkları neden bu kadar düşük?

Emekli aylıklarının yıllar içinde bu kadar düşük kalmasında, 2008’de yapılan bir yasal değişiklik etkili oldu.

Prof. Dr. Aziz Çelik

Kocaeli Üniversitesi Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri Bölümü’nden Prof. Dr. Aziz Çelik, bu değişikliğin üçlü etkisini şöyle anlatmıştı:

Üstelik 2008’den bu yana, Türkiye’deki 65 yaş üstü nüfusun oranında ciddi bir artış yaşandı.

Bu değişikliklerin etkisi yıllar içinde kademeli bir şekilde birikti ve 2019’da emekli maaşının çok düşük kalması nedeniyle hükümet ilk defa bir taban emekli maaşı belirleyip, bunun altında kalanların üstünü tamamlamaya başladı.

Bu miktar 2019’dan bu yana her yıl Ocak ayında artırıldı ve bu yıl da benzer bir düzenleme Meclis’e getirildi.

Prof. Çelik’e göre emekli aylıklarının kişi başı gayrisafi yurtiçi hasılaya oranı 2003 veya 2009’daki seviyelerinde korunsaydı, bugün emekli aylıklarının yaklaşık iki katı civarında olması gerekecekti.

Emekli-Sen’e göre 2000’li yılların başında en düşük emekli aylığı, asgari ücretin 1,3 katına yakındı.

Bu oran yıllar boyunca azaldıktan sonra 2016’da en düşük emekli aylığı asgari ücretin altında kaldı, 2026’da ise asgari ücretin yüzde 70’ine kadar indi.

Diğer ülkelere kıyasla ne durumda?

Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü (OECD) tarafından iki yılda bir yayımlanan Pensions at a Glance (Bir Bakışta Emeklilik) raporu, ülkelerin emeklilik sistemlerinin kıyaslandığı kapsamlı kaynaklardan biri.

OECD, raporunda Türkiye’deki 65 yaş üzeri nüfusta harcanabilir gelir adaletsizliğinin “çok yüksek” olduğunu belirtiyor.

En son 2025 yılında yayımlanan raporda incelenen 38 ülke içinde Türkiye en fazla eşitsizliğin olduğu beşinci ülke.

OECD ayrıca Türkiye’de enflasyonun yüksek olması nedeniyle artırılan emekli aylıklarının sonraki aylarda yetersiz kaldığına dikkat çekiyor.

Bir diğer karşılaştırma aracı da ABD merkezli danışmanlık şirketi Mercer ve finans eğitimi alanında çalışan CFA Institute tarafından ortaklaşa hazırlanan Küresel Emeklilik Endeksi.

2019’da endekste 37 ülke arasında sondan üçüncü olan Türkiye, 2025’e gelindiğinde endekse daha fazla ülke eklenmiş olmasına rağmen 52 ülke arasında sondan dördüncü oldu.

Rapora göre Türkiye’nin düzeltmesi gereken başlıklar şöyle:

Türkiye’deki emekli aylıklarını Avrupa ülkeleriyle karşılaştıran Devrimci İşçi Sendikaları Konfederasyonu da (DİSK) Türkiye’nin bu alanda sondan ikinci olduğunu bulmuştu.

2025 yılında konuşan Emekli-Sen Genel Sekreteri Fikri Kalender, Avrupa ülkeleriyle aradaki farkı şu sözlerle anlatmıştı:

“Avrupa’da emeklilere bakıyoruz, bir aylıkları Türkiye’ye gelip burada iki-üç ay kalmalarına yetiyor. Bizse köyümüze gidemiyoruz, hatta artan ulaşım fiyatları nedeniyle yandaki mahalleye bile geçemiyoruz.”