Şehir ve çevre ile dost çiftlik: Multiponik

Amaç, çiftlik sınırları dışına olan bağımlılığı mümkün olduğunca azaltılmış, tamamen organik ve klasik tarım anlayışından daha verimli yaşam döngüsü kurmaktır.

TÜHA / TÜRKUAZ İnternational News Agency 

Şehirler genişledikçe araziler, tarım dışı faaliyetler için kıymetleniyor. Kente yakın bölgelerde su çok önemli. İşçilik, yakıt, gübre, yem gibi maliyetler, tarım için göz ardı edilemez giderler. Toprak kalitesi de hızla düşüyor. Kimyasal takviyelerle ürün verimliliği arttırılsa bile kazanç düşmekte. Şehre uzak bölgelerden taze besin taşıma maliyeti de ayrı bir sorun…

Tarım alan verimliliği artmalı, az su kullanılmalı, insan gücü ve mekanik ihtiyaçlar azaltılmalı, gübre ve yem giderleri düşmeli. Ürün çeşitliliği, yoğunluğu ve kalitesi yükselmeli. Üretim bölgesi satış noktalarına yakın olmalı.

Gezegenin uzun vadede yaşayacağı sağlıklı beslenme sorunlarına akılcı çözümler arayan bilim insanları, bulgularını ‘aquaponics’ adı verilen yetiştiricilik yöntemi altında birleştirdiler.

Türkçeye daha yaklaştırılmış haliyle akuaponik terimi; hiç bir yapay kimyasal kullanılmayan, çok az su, çok az insan emeği, çok az mekanik güç, tarım yanında balık yetiştiriciliği, küçük arazide bol verim, kendi gübresi ve yemini üreten tarım anlamlarını temsil ediyor.

Bu modern teknik; klasik tarım deneyimleri, yerel arazi ve iklim koşulları, tabiatın doğal sorun çözüm yöntemleri ile özelleştirilip birleştirilerek kurulacak çiftlikler daha da gelişkin hale gelecek ve adı (multiponics) multiponik olacaktır. Multiponik çiftliklerde canlı çeşitliliği, sürdürülebilirlik yüksek. İşletme giderleri daha düşüktür.

Süreç hakkında notlar…

Multiponics; aquaponics, hydroponics, aeroponics, fogponics, vermiculture vb. farklı isimler verilen topraklı ve topraksız tarım tekniklerinin aynı çiftlik alanı içinde, gelişkin klasik tarımsal yöntemlerle birlikte kullanıldığı karma sistemdir.

Dışa kapalı yaşam döngüsünün oluşturulabilmesi için öncelikle, çiftlikte yaşayacak insanların beslenme ihtiyaçları hesaplanır. Ardından, bu besinlerin yetişmeleri için gerekli gübre ve yemler hesaplanarak, bu yem ve gübrelerin oluşturulması için gerekli canlı ve organizmalar hesaplanır.

Örneğin; İnsanlar için yıllık bitkiler, çok yıllık bitkiler, balık, tavuk, tavşan gerekli. Bu canlıları yetiştirmek için, su mercimeği, solucan ve siyah asker sinek larvası (BSFL) gerekli vb.

Her bitki ve hayvanın kendine has beslenme alışkanlıkları ve iklim tercihleri vardır. Sera (ya da bina) ortamında, uygun koşulların oluşturulması gerekmektedir. Isı, nem, atmosferik değerler, çiftlik yerleşkesinin durumuna göre değiştirilebilmektedir.

Güneş ışınlarının yetersiz olduğu durumlarda özel ışıklandırma sistemi ile güneşin faydalı ışınlarının karşılanması mümkündür.

Tarıma uygun olmayan bölge ve arazilerde yetiştiricilik mümkün olduğu gibi, iklimin izin vermediği bölgelerde, coğrafyaya uygun olmayan türlerin de doğalarına uygun yetiştiricilik yapılabilir.

Klasik tarımın su tüketiminin %3-5’i kadar su kullanır.

Tüm yaşam döngüsü, doğal temeller üzerine kuruludur. Yapay kimyasallar kullanılmaz.

İlk kurulum maliyeti göz ardı edildiğinde ve enerji sarfiyatı rüzgar ve güneşle karşılandığında masrafsızdır.

Döngü tamamlandığında ticari kazanç başlar… İlk yaşam döngüsünün kurulması ardından (yaklaşık 8 ay), çiftlik ticari kazanç için özelleştirilmeye başlanır…

Çevresel ticari taleplere göre çiftlik ürünlerinden biri ya da bir kaçı ihtiyaç fazlası olarak üretilmeye başlanır. Çok balık, çok marul, çok tavuk vb.

Genel popülasyonda bazı türlerin çoğalması sonucu, bağlı diğer popülasyonlar da çoğalacak ve onların da ek ticari değerleri olacaktır. Çok balık; çok solucan, su mercimeği ve larva demektir. Su mercimeği, larva ve solucanlar; balık- tavuk yemi olacak, üretilen gübreler çiftlik içinde tüketilemiyorsa ‘sıvı ve kuru gübre’ olarak satışa sunulabilecektir.

Klasik tarımın harcadığı su ve kullandığı tarım alanı ile karşılaştırıldığında; 8 kat az arazi ve 20 kat az su kullanır. Kendi gübresini, yemini kendi yetiştirir. Aşırı eğimli arazide, tarıma müsait olmayan iklim ve bölgelerde üretimi mümkün kılar. Alışılmış yetiştiricilik maliyet- kazanç hesapları bu teknik için uygulandığında, canlının türüne göre 2-6 kat daha avantajlıdır.

Erkan Cerit