Kriter’in Mayıs Sayısı Çıktı: Gerilim Hatları ve Büyüyen Krizler

* Siyaset, Ekonomi ve Toplum Araştırmaları Vakfı (SETA) bünyesinde hazırlanan Kriter dergisinin 101. sayısı raflarda yerini aldı.

ANKARA, 16 MAYIS 2026 – Siyaset, Ekonomi ve Toplum Araştırmaları Vakfı (SETA) bünyesinde hazırlanan Kriter dergisinin 101. sayısı çıktı.

İkinci dönemine sert bir söylemle başlangıç yapan Trump’ın açıkladığı yeni gümrük tarifeleri, hem küresel ticarette büyük dalgalanmalara yol açtı hem de jeopolitik değişimleri tetikleyecek gibi görünüyor. Trump’ın gümrük vergilerini yüksek oranda artırma kararının yol açtığı ve açacağı muhtemel ekonomik ve siyasi gelişmelere bu sayımızda genişçe yer verdik.

Trump’ın ticaret savaşlarını Trump’ın iş adamı kimliği üzerinden okuyan Kerem Alkin, siyasetten gelmeyen bir liderin, küresel düzeni etkileyen siyaset oyunlarını yorumladı. Mevlüt Tatlıyer, ABD’nin tarihsel süreçteki etkilerine değinerek bugünün denkleminde Trump’ın uyguladığı tarifelerin küresel düzen için ne anlama geldiğine ışık tutarken, siyasi istikrarsızlığın hakim olduğu Almanya için tarifeler sorunsalına Kemal İnat cevap aradı. Trump’ın uyguladığı tarifelerin yüksek teknolojiye etkilerini ve Türkiye’nin stratejisini Gloria Shkurti Özdemir kaleme alırken, bu tarifelerin Türkiye’ye doğrudan ve dolaylı yansımalarını Serkan Yavuz masaya yatırdı; Yüksel Okşak da tarifelerin etkisiyle Türkiye’nin Çin ile ilişkilerindeki olası senaryolara değindi. ABD’nin Avrupa’dan elini çekip çekmeyeceği tartışmalarındaki olası sonuca; tarihsel bağlar, ekonomik gelişmeler ve güncel gerçekliklerle Salih Kaya ışık tuttu.

Dış politika dosyasında da geniş yelpazede konuları derledik. Türkiye’nin Avrupa savunmasındaki muhtemel yeri ve Yunanistan’daki algıyı Yücel Acer ve İlknur Cihangir Demirbaş birlikte kaleme aldıkları yazıda değerlendirdiler. Ve Ortadoğu. Suriye, Türkiye ve İsrail üçgenindeki güç mücadelesini Haydar Oruç detaylandırırken, Holokost’tan Gazze’ye uzanan tarihsel süreci Hayrettin Kurt, psikolojik bir çerçevede Jung’dan mülhem analizlerle anlattı. Netanyahu’nun kendi güvenlik elitiyle çatışmasına değinen Tuğçe Ersoy Ceylan, İsrail siyasetindeki bürokrasi savaşını ve olası sonuçlarını anlattı. ABD güçlerinin Suriye’den tamamen çekilmesi sürecinde DEAŞ kartının kimler için, ne kadar kullanışlı bir aparat olacağına dair çerçeveyi Ömer Behram Özdemir çizdi. İran ve ABD nükleer müzakerelerini ele alan Nurhak Gürel, yeni bir anlaşmanın ne kadar mümkün olabileceğini irdeledi.

Tunç Demirtaş, Fransa ile Cezayir arasında geçtiğimiz ay yeniden alevlenen krizin okumasını tarihi gerçekler üzerinden yaptı. Sahel bölgesinde Fransa’dan boşalan alanın İspanya tarafından ne kadar doldurulabileceğini, Ensar Kıvrak detaylarıyla çok boyutlu bir şekilde ele aldı. Donald Trump’ın “Stargate” yapay zekâ merkezini kuracağı açıklaması üzerinden Amerika’nın mega projelerine değinen Alp Cenk Arslan, istihbarat ve savunma stratejilerine dikkat çekti. Türk Devletleri Teşkilatı’nın üç üyesi Kazakistan, Özbekistan ve Türkmenistan’ın Kıbrıs Rum Kesimi’ne yönelik politikasını ve ardındaki söylenmeyenleri, Orkhan Valiyev, Türkiye ve Azerbaycan’ın bakış açıları üzerinden sizlere sundu.

Hüseyin Arslan, 1 Mayıs’ı ve tarihsel serüvenini anlatarak, bugüne uzanan anlamlar üzerine yoğunlaştı. Liderlik kavgaları, yönetsel sorunlar ve daha fazlasının konuşulduğu CHP’yi Zakir Avşar detaylarıyla inceledi. İnsan kaynağı ve eğitim arasındaki bağlantıyı ele alan Yusuf Alpaydın, yükseköğretim ve kariyer rehberliğindeki uyumun gerekliliğini anlattı. Yeni Suriye yönetiminin ülkeyi kalkındırma çalışmaları devam ederken Türkiye’deki Suriyelilerin geri dönüş sürecini, Faruk Taşçı sayısal verilerle detaylandırdı. Cenk Beyaz, Türkiye’de çocuk nüfusunun tehlikede olduğunu “doğurganlığın azalması ve yaşlanmanın artması kıskacında”n değerlendirdi.

Yeni bir geleneği başlatan Antalya Diplomasi Forumu’nun bu yılki değerlendirmesini ve geçmiş senelerin başlıklarını A. Menaf Turan hatırlattı. Çevre konusunun en büyük başlıklarından olan sürdürülebilirlikte yaşanan dönüşümleri, ülkeler bazında anlatan Elif Habip, depozito sistemlerinde dünyada geçerli örnekleri, yapılan çalışmaları aktardı. Hızlı dönüşen dijital çağın hızla büyüyen güvenlik sorunu ele alan Cenay Babaoğlu, geçtiğimiz aylarda kabul edilen Siber Güvelik Kanunu’nun getireceği gelişmeleri anlattı. Yapay zekadaki kaçınılmaz dönüşümde korkutan yeni perdeyi Fatih Sinan Esen analiz etti.

20 yıllık geçmişe sahip olan ve bu yıl geniş bir yazar ve editör kadrosunun emeğiyle Ortadoğu Yayınları tarafından basılan Ortadoğu Yıllığı 2024 kitabını Elif Erginyavuz tanıttı.