Avrupa’da ABD’siz savunmanın formülü: Avrupai NATO

 FRANSA (Strazburg), 29 OCAK 2026 – TÜHA / TÜRKUAZ  İnternational News Agency’n DW’ye dayandırdığı EK Kaynaklar: Reuters,AFP,AP,dpa’ya göre, Transatlantik ilişkilerde artan gerilimler, Avrupa Birliği’nin (AB) savunmada ABD’ye bağımlılığını azaltma arayışını hızlandırdı. AB siyasi kulislerinde “Avrupai NATO” ve “Avrupalılaşmış NATO” formülleri tartışılıyor.

ABD Başkanı Donald Trump, NATO müttefiki Danimarka’nın özerk bölgesi Grönland’ı ilhak tehdidinden geri adım atmış olsa da, Avrupa başkentlerinde artık kıtanın güvenliğinin sağlanmasında Amerika’ya güven duyulamayacağı görüşü hakim.

Hatta kıtanın güvenliğinin tesisi için AB’nin kendi ordusunu inşa etmesi ve ABD’nin NATO kapsamında Avrupa’ya sağladığı nükleer şemsiyenin de Avrupa ülkeleri arasında inşa edilecek bir işbirliği ile ikame edilmesi önerileri tartışılıyor.

NATO Genel Sekreteri Mark Rutte’nin, Salı günü Avrupa Parlamentosu’nda, ABD’nin desteği olmaksızın Avrupa’nın kendisini savunamayacağını söylemesi ve bunun mümkün olabileceğine inananları “hayal görmekle” eleştirmesi tartışmaları daha da alevlendirdi.

NATO Genel Sekreteri: İyi şanslar!

Mark Rutte, “Burada herhangi biri, AB’nin veya bir bütün olarak Avrupa’nın ABD olmadan kendini savunabileceğini düşünüyorsa, hayal görmeye devam edin. Yapamazsınız” diye konuştu.

ABD’nin Avrupa’nın güvenliği için sağladığı nükleer şemsiyeyi “Avrupa’nın özgürlüğünün nihai garantörü” olarak nitelendiren Rutte, Avrupa’nın yola ABD olmaksızın devam etmesi halinde bundan yoksun kalınacağına işaret ederek “Yani, iyi şanslar!” sözlerini kaydetti.

ABD’nin baskısı üzerine NATO üyelerinin savunma harcamalarını 2035’e kadar GSYH’nin yüzde 5’ine çıkarmayı taahhüt ettiklerini hatırlatan NATO Genel Sekreteri Rutte, sözlerini şöyle sürdürdü:

“Eğer gerçekten tek başınıza ilerlemek istiyorsanız, bu hedefe yüzde 5 ile asla ulaşamayacağınızı unutmayın. Bunun için yüzde 10’u gerekli. Kendi nükleer kapasitenizi oluşturmanız gerekiyor. Bu da milyarlarca euroya mal olur.”

Mark Rutte: En çok Putin sevinir

Mark Rutte, Avrupa ordusu inşa etme önerilerini de değerlendirdi.

“Elbette bu kararı Avrupa ülkeleri verecek” diyen Rutte, bunun için orduların yeni askerlerle güçlendirilmesi gerektiğini aktardı.

Bunun işleri daha da karmaşık hale getirebileceğini savunan Mark Rutte, “Bence (Rusya Devlet Başkanı Vladimir) Putin buna bayılır. Bu yüzden, bir daha düşünün” dedi.

Fransa: Hayır, sevgili Mark Rutte

Hollandalı Rutte’nın, “ABD’den bağımsız Avrupa” vizyonunu savunanları hedef alan bu sözlerine ilk tepki, bu görüşün en güçlü savunucusu konumundaki Fransa’dan geldi.

Fransız Dışişleri Bakanı Jean-Noel Barrot, sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda bu görüşlere katılmadığına dikkat çekti.

Barrot, “Hayır, sevgili Mark Rutte. Avrupalılar kendi güvenliklerinin sorumluluğunu alabilir ve almalıdırlar. ABD bile bu görüşte. Söz konusu olan NATO’nun Avrupa ayağıdır” sözlerini kaydetti.

Brüksel’de bulunan İspanya Dışişleri Bakanı Jose Manuel Albares de Rutte’ye yanıt verdi. Albares, Avrupa’nın ABD’den bağımsızlaşması ve kendi ordusunu inşa etmesi gerektiğini savundu.

Transatlantik ilişkileri mümkün olduğu ölçüde güçlü bir şekilde sürdürmek ve her iki tarafın da çıkarına olmasını sağlamak için çalışmaya devam edeceklerini söyleyen Albares, “Ancak Amerikan yönetiminin transatlantiğin güvenliği konusunda yeni bir bakış açısına sahip olduğu çok açık. Bu nedenle, kendi caydırıcılığımızı kontrol altına almamız her zamankinden daha önemli” sözlerini kaydetti.

AB’den “Avrupai NATO” çıkışı

AB’den de Rutte’nın alaycı yorumları ile ilgili olarak art arda açıklamalar geldi.

Avrupa Komisyonu Ursula von der Leyen,  Avrupa için daha fazla özerklik politikasında kararlı olduklarını duyurdu.

AB Dış İlişkiler Yüksek Temsilcisi Kaja Kallas ise Avrupa Savunma Ajansı’nın dünkü toplantısında ABD Başkanı Donald Trump’ın “transatlantik ilişkilerin temellerini sarstığını” söyleyerek artık Avrupa’nın NATO’da daha güçlü bir rol oynamak zorunda olduğunu vurguladı.

“Şunu açıkça belirtmek istiyorum: Güçlü transatlantik bağlar istiyoruz. ABD, Avrupa’nın ortağı ve müttefiki olmaya devam edecek. Ancak Avrupa’nın yeni gerçeklere uyum sağlaması gerekiyor. Avrupa artık Washington’un birincil ağırlık merkezinde yer almıyor” sözlerini kaydeden Kallas, ABD’deki bu strateji değişikliğinin geçici değil yapısal olduğunun altını çizdi.

Bu nedenle Avrupa’nın harekete geçmesi gerektiğini vurgulayan Kaja Kallas, “Tarihte hiçbir büyük güç, varlığını sürdürebilmeyi dışarıya delege ederek hayatta kalamamıştır” uyarısını yaptı.

Avrupa’nın NATO’da daha büyük bir rol oynaması gerektiğini söyleyen Kallas, “ABD’nin dikkatlerini Avrupa’nın ötesine çevirdiği için özellikle şimdi gücünü muhafaza edebilmesi için NATO daha Avrupai hale gelmesi gerekiyor. Bunun için Avrupa harekete geçmeli” dedi.

“Pan-Avrupa askeri yetkinlikleri”

AB’nin Savunma Komiseri Andrius Kubilius ise “Bağımsızlığımızı hızla inşa etmemiz gerekiyor” diyerek Avrupa’nın “gecikme ve bahane olmaksızın” savunmada bağımsızlaşması gerektiğini savundu.

Avrupa’nın savunmada “Pan-Avrupa yetkinlikleri” geliştirmek zorunda olduğunu kaydeden Kubilius, NATO’da güçlü bir Avrupa ayağının inşa edilmesinin bir zorunluluk olduğunu söyledi.

Avrupa savunma sanayisine üretim potansiyeline yatırım yapma çağrısı yapan Andrius Kubilius, “Şu anda ve önümüzdeki yıllarda en önemli şey kâr değil, yetkinliklerin hızla güçlendirilmesi olacaktır” diye konuştu.

EK Kaynaklar: Reuters,AFP,AP,dpa