enflasyon emeklilik ötv döviz akp chp mhp
DOLAR
8,5610
EURO
10,1207
ALTIN
495,99
BIST
1.358
Adana Adıyaman Afyon Ağrı Aksaray Amasya Ankara Antalya Ardahan Artvin Aydın Balıkesir Bartın Batman Bayburt Bilecik Bingöl Bitlis Bolu Burdur Bursa Çanakkale Çankırı Çorum Denizli Diyarbakır Düzce Edirne Elazığ Erzincan Erzurum Eskişehir Gaziantep Giresun Gümüşhane Hakkari Hatay Iğdır Isparta İstanbul İzmir K.Maraş Karabük Karaman Kars Kastamonu Kayseri Kırıkkale Kırklareli Kırşehir Kilis Kocaeli Konya Kütahya Malatya Manisa Mardin Mersin Muğla Muş Nevşehir Niğde Ordu Osmaniye Rize Sakarya Samsun Siirt Sinop Sivas Şanlıurfa Şırnak Tekirdağ Tokat Trabzon Tunceli Uşak Van Yalova Yozgat Zonguldak
İstanbul
Az Bulutlu
32°C
İstanbul
32°C
Az Bulutlu
Çarşamba Az Bulutlu
33°C
Perşembe Az Bulutlu
34°C
Cuma Az Bulutlu
34°C
Cumartesi Sıcak
35°C

Ülke profili: Libya

Ülke profili: Libya
12.07.2021
0
A+
A-

TÜHA HABER / Büyük çölleri ve zengin petrol rezervleriyle bilinen Afrika ülkesi Libya, adını daha çok ülkeyi 42 yıl “demir yumrukla” yöneten Albay Muammer Kaddafi ile duyurdu.

Selami Kökçam
TRT Haber : Selami Kökçam

Afrika’nın kuzeyinde, Akdeniz kıyısında yer alan Libya’nın doğusunda Mısır, batısında Cezayir ve Tunus, güneyinde Nijer ve Çad, güneydoğusunda Sudan yer alıyor.

Ülkenin kıyı kesiminde Akdeniz, iç bölgelerinde çöl iklimi hakim.

Berberi kabilelerin bulunduğu Libya, 600’lü yılların ortasında İslamiyet ile tanıştı. Ancak ülke, Osmanlı egemenliğine girmeden önce uzun yıllar işgallere maruz kaldı.

Özellikle, Trablus’un Akdeniz kıyısındaki stratejik limanı, ticaret gemileri için her zaman önemini korudu.

İspanya’da hüküm süren Habsburg hanedanı, 1510’da Trablus’u işgal etti ve o dönemde Akdeniz’de etkin Malta Şövalyeleri’ne verdi.

Ancak Trablus’tan gelen yardım çağrılarının ardından, Kanuni Sultan Süleyman döneminde Trablus fethedildi ve Osmanlı topraklarına katıldı.

Ülke profili: Libya

Libya’nın birleştirilmesi

Libya, tarihi olarak 3 bölgeden oluşuyordu. Bugün de hala izleri net olan bu bölgesel ayrım, Osmanlı’nın fethi ile birlikte son buldu.

Bugünkü Libya’yı oluşturan Trablus- Bingazi (Berka) ve Fizan bölgeleri birleştirildi.

“Dayı” dönemi

Osmanlı Devleti, Trablus eyaletini merkezden gönderdiği beylerbeyleriyle idare etti. Ancak eyaletle bağlar, 17’nci yüzyılda zayıfladı. Bunun üzerine bölgede bulunan yeniçeriler, “dayı” adıyla seçtikleri yöneticiler vasıtasıyla bölgeyi yönetmeye başladı.

1877’de Osmanlı meşrutiyet yönetimine geçince, Trablus eyaleti de 2 mebus ile mecliste temsil edildi.

İşgal yılları

Fransa’nın 1830’da Cezayir’i, 1881’de Tunus’u, İngiltere’nin de 1882’de Mısır’ı işgaliyle Osmanlı Devleti’nin elinde kalan Afrika’daki tek toprak parçası Libya oldu.

Osmanlı yönetimi, buranın elden çıkmaması için yerli halkı savaşa hazırlayıp, çeşitli yerlerde silah depoladı. Bölgedeki önemli tarikatlar devlet tarafına kazanıldı.

Ülke profili: Libya

Osmanlı ordusunun genç subayları da işgale karşı halkı örgütlemek için Libya’ya gitti. Giden Osmanlı subayları arasında Mustafa Kemal Atatürk ve Enver Paşa da vardı.

Ancak İtalya, 29 Eylül 1911’de Libya’nın liman şehirlerini bombalayarak fiili işgalin ilk adımını attı.

Ömer Muhtar ve işgale direniş

“Çöl Aslanı” lakabıyla bilinen Ömer Muhtar, Libya’nın bağımsızlığında önemli rollere sahip Senusi birlikleri ile uzun yıllar İtalyan işgaline karşı direndi.

Ömer Muhtar, 1931’de yakalanarak idam edildi. Ancak Senusi direnişi, Libya’nın bağımsız bir ülke olarak ilan edilmesinde öncü rol oynadı.

''Çöl Aslanı'' lakaplı Ömer Muhtar. Fotoğraf: Al Jazeera

[”Çöl Aslanı” lakaplı Ömer Muhtar. Fotoğraf: Al Jazeera]

Bağımsızlığın ilanı

Tarihler 1951’i gösterdiğinde 2’nci Dünya Savaşı’nın getirmiş olduğu yeni şartlar, hızla Libya’nın bağımsızlığını kazanmasının önünü açtı. İtalyanların 1950’de ülkeden tamamen çekilmesiyle Birleşmiş Milletler (BM), Libya’nın bağımsız bir devlet olarak teşkilatlanmasına karar verdi.

7 Ekim 1951’de Libya Birleşik Krallığı’nın anayasası kabul edilirken, Kral İdris Senusi, ülkesinin bağımsızlığını 24 Aralık 1951’de ilan etti.

Libya Kralı İdris Senusi, 24 Aralık 1951'de ülkesinin bağımsızlığını ilan etti. Fotoğraf: Al Jazeera

[Libya Kralı İdris Senusi, 24 Aralık 1951’de ülkesinin bağımsızlığını ilan etti. Fotoğraf: Al Jazeera]

Kaynak: ORSAM, BM, Dünya Bankası, Al Jazeera

Grafik ve Harita: Şeyma Özkaynak

[TÜHA Haber Ajansı, 12 Temmuz 2021]

Yorumlar

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu yukarıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.