enflasyon emeklilik ötv döviz akp chp mhp
DOLAR
8,4782
EURO
10,2862
ALTIN
507,75
BIST
1.454
Adana Adıyaman Afyon Ağrı Aksaray Amasya Ankara Antalya Ardahan Artvin Aydın Balıkesir Bartın Batman Bayburt Bilecik Bingöl Bitlis Bolu Burdur Bursa Çanakkale Çankırı Çorum Denizli Diyarbakır Düzce Edirne Elazığ Erzincan Erzurum Eskişehir Gaziantep Giresun Gümüşhane Hakkari Hatay Iğdır Isparta İstanbul İzmir K.Maraş Karabük Karaman Kars Kastamonu Kayseri Kırıkkale Kırklareli Kırşehir Kilis Kocaeli Konya Kütahya Malatya Manisa Mardin Mersin Muğla Muş Nevşehir Niğde Ordu Osmaniye Rize Sakarya Samsun Siirt Sinop Sivas Şanlıurfa Şırnak Tekirdağ Tokat Trabzon Tunceli Uşak Van Yalova Yozgat Zonguldak
İstanbul
Gök Gürültülü
22°C
İstanbul
22°C
Gök Gürültülü
Çarşamba Gök Gürültülü
24°C
Perşembe Gök Gürültülü
24°C
Cuma Gök Gürültülü
24°C
Cumartesi Gök Gürültülü
25°C

Türkçeye sevdalı bir şair: Ali Şir Nevai

Türkçeye sevdalı bir şair: Ali Şir Nevai
07.01.2021
0
A+
A-

TÜHA HABER / Türkçenin edebi dil olması için çalıştı, hayatını Türk diline ve kültürüne adadı. Ölümünün 520’nci yılında, Türk şairi Ali Şir Nevai’nin yüzyıllara etki eden eserlerini anlattık.

Ayşe Şimşek
TRT Haber : Ayşe Şimşek

Nevai, 1441’de Herat’ta doğdu, 3 Ocak 1501’de doğduğu topraklarda, hayatını kaybetti.

Türkçenin kelime hazinesi ve anlam derinliğini öne çıkararak,Farsçanın yerine Türkçenin edebi dil olarak kullanılmasına öncü oldu.

Nevai, Türk dilinin zenginliğini verdiği örneklerle sık sık işaret etti, Türkçenin cinas ve kafiye için uygun bir dil olduğunu anlattı.

(Ali Şîr Nevâî’yi tasvir eden bir minyatür (Meşâirü’ş-şuarâ, Millet Ktp., Ali Emîrî, nr. 772, vr. 40b)|Fotoğraf: İslam Ansiklopedisi

[(Ali Şîr Nevâî’yi tasvir eden bir minyatür (Meşâirü’ş-şuarâ, Millet Ktp., Ali Emîrî, nr. 772, vr. 40b)|Fotoğraf: İslam Ansiklopedisi]

Sadece yaşadığı bölgeyi değil, tüm Türk dünyasını etkiledi

Nevai’nin Türkçeye karşı olan hassasiyeti dönemin genç şairlerini de Türkçe yazmaya teşvik etti.

Osmanlı şairlerinin Türkistan coğrafyası ile ilişkilerinin gelişmesinde önemli bir rol oynayan Nevai, sadece Çağatay dönemindeki şairleri değil, sonraki yüzyılların şairlerini de etkiledi.

Fuzuli, Hayali, Baki gibi şairler, Nevai’nin şiirlerini örnek alarak, ona şiirler yazdılar.

İki dilin karşılaştırılması: Muhakemetü’l-Lugateyn

Ali Şir Nevai, Muhakemetü’l-Lugateyn eserinde Türkçeyi, dönemin hakim kültür ve edebiyat dili Farsça ile karşılaştırdı.

Türkçenin edebi sanatlar, kelime hazinesi, dil bilgisi gibi yönlerden Farsçadan üstün olduğunu örneklerle açıkladı.

Eserinde, insanın konuşma ve dil yeteneği sayesinde diğer varlıklardan üstün bir konumda bulunduğunu söyledi.

Nevai ayrıca Türkçede akrabalık, kuş, giysi, yiyecek, içecek gibi adlar için kullanılan kelimelerin zengin çeşitliliğini örneklerle ortaya koydu.

 (Ali Şîr Nevâî’nin tek nüshası Leningrad Saltıkov-Çedrin Kütüphanesi’nde (nr. 546) bulunan divanından bir sayfa) | Fotoğraf: İslam Ansiklopedisi

[ (Ali Şîr Nevâî’nin tek nüshası Leningrad Saltıkov-Çedrin Kütüphanesi’nde (nr. 546) bulunan divanından bir sayfa) | Fotoğraf: İslam Ansiklopedisi]

Eserlerinin konusu sadece “dil” değil

Türkçedeki ilk şairler biyografisi olan Mecalisü’n-Nefais adlı eseri yazdı.

Mahbübu’l-Kulüb adlı ahlaki nitelikteki kitabında, sosyal konuları ele aldı.

Mesnevi türünde yazılmış 5 eserden oluşan “hamse”nin edebiyatımızdaki ilk sahibi olan Ali Şir Nevai, hamsesindeki mesnevilere “Hayretü’l-Ebrar”“Ferhad ü Şirin”, “Leyla vü Mecnun”“Seb‘a-i Seyyare” ve Sedd-i İskenderî” isimlerini verdi.

Ali Şir Nevai; tarih, edebiyat konulu eserler, belgeler ve divanlar yazdı.

Kaynak: Ahmet B. Ercilasun Türk Dili Tarihi, Mine Mengi Eski Türk Edebiyatı Tarihi, İslam Ansiklopedisi

[TÜHA Haber Ajansı, 07 Ocak 2021]

Yorumlar

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu yukarıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.