Turizme savaş darbesi

Savaşın uzaması halinde yaz sezonunun tehlikeye girebileceği uyarısında bulunan sektör temsilcileri, Orta Doğu ve Körfez ülkelerinden gelişler azalsa da Avrupa ve Rusyalı turistin Türkiye’ye daha fazla yöneleceği umudunu taşıyor.

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verilerine göre İran, Türkiye’nin en çok turist aldığı ülkeler içerisinde Rusya, Almanya, İngiltere ve Bulgaristan’dan sonra beşinci sırada yer alıyor. Orta Doğu ve Körfez ülkelerinden Türkiye’ye gelen turist sayısı 2025 yılında 8 milyonu bulurken, bunun 3,3 milyonunu İran’dan Türkiye’ye gelenler oluşturdu.

Ancak İran savaşının olumsuz etkileri, Türkiye’nin sınıra yakın kentlerinde esnaf ve turizmcilerin 2026 planlarına ağır darbe vurmuş durumda.

İran’da her yıl 21-24 Mart tarihlerinde kutlanan Nevruz Bayramı döneminde Türkiye’nin özellikle Van, Ağrı, Kars, Şırnak gibi sınıra yakın kentlerine İran’dan yoğun bir turist akını yaşanıyor. Öyle ki, sadece bu dönemde Türkiye’ye gerek tatil gerekse alışveriş ve akraba ziyareti gibi nedenlerle gelen turist sayısı kimi yıllarda bir milyonu aşıyor.

Ancak bu yıl, 28 Şubat’ta ABD ile İsrail’in İran’a saldırısıyla başlayan savaş nedeni ile bayram rezervasyonları neredeyse yüzde 100 oranında iptal edilmiş durumda. Türkiye’den İran’a yönelik tatil turları da aynı kaderi paylaşıyor.

Hem İran-Türkiye arasındaki uçuşların askıya alınmış olması hem de Van’daki Kapıköy Sınır Kapısı’ndaki giriş-çıkışlara getirilen kısıtlamalar nedeni ile İran’a yakın kentlerin ekonomisinde ciddi kayıplar söz konusu.

1997 yılından beri Türkiye’den İran ve Irak Kürdistan Özerk Bölgesi’ne turistik turlar düzenleyen, İranlıları da Türkiye’deki turistik bölgelere yönlendiren Van merkezli Ayanis Tur’un Satış ve Pazarlama Müdürü Onur Tunçdemir, DW Türkçe’ye yaptığı açıklamada, İran ile turizmde sorunların 28 Şubat’ta başlayan savaş öncesinde ortaya çıktığına dikkat çekiyor.

İran’da 2025 sonu ve 2026 başlarında yaşanan sokak protestoları döneminde başlayan rezervasyon iptallerinin 28 Şubat sonrasında iyice arttığını dile getiren Tunçdemir, “Bu yıl Ramazan ve Nevruz bayramı aynı zamana denk gelmesine rağmen, savaş nedeni ile tüm işler kesildi. Önceden aldığımız ödemeleri iade etmek durumunda kaldık. Son iki haftada hem İran hem Kuzey Irak için iptaller yüzde 100’ü buldu” diyor.

Savaşın uzaması halinde sınıra yakın kentlerde esnaf ve turizmcilerin büyük zararlarla karşılaşabileceğini ifade eden Onur Tunçdemir, “Bu savaş dönemi ne kadar uzarsa bizim işlerimizin yüzde 100 iptal olma durumları devam edecek.  Tur takvimlerimizi ertelemeye devam edeceğiz. Yılın 12 ayında Türkiye-İran arasında tur düzenleyen bir şirket olarak şu anda tur yapma olasılığımız yüzde 1 bile değil” diye konuşuyor.

Birleşmiş Milletler Dünya Turizm Örgütü’nün yayımladığı Mayıs 2025 Dünya Turizm Barometresi’ne göre, 2024 yılında dünyada en çok turist çeken ilk beş ülke Fransa, İspanya, Amerika Birleşik Devletleri, Türkiye ve İtalya oldu. Böylelikle Türkiye 2024 yılında 56,7 milyon yabancı ziyaretçiyle İtalya’yı geçerek dördüncü sıraya yükseldi.

2025 yılında ise Türkiye toplam turist sayısını 64 milyona, turizm gelirini ise 65 milyar dolara çıkardı. Kültür ve Turizm Bakanlığı verilerine göre, Türkiye 2017 yılından bu yana turist sayısı açısından dünyada 8. sıradan 4. sıraya yükselirken, turizm gelirleri bakımından ise 15. sıradan 7. sıraya çıkmış oldu. Türkiye’nin 2026 sonu için hedefi ise 68 milyar dolar gelir ve yaklaşık 65 milyon turist çekmek.

DW Türkçe’ye konuşan Akdeniz Turistik Otelciler ve İşletmeciler Birliği (AKTOB) Yönetim Kurulu Başkanı Kaan Kavaloğlu, Türkiye’nin en fazla turist çeken İstanbul, Antalya, Bodrum gibi bölgelerinde İran savaşına ilişkin hiçbir tehlikenin söz konusu olmadığını vurguluyor.

Buna karşın şu anda savaş dolayısıyla rezervasyonlarda bir duraklama yaşadıklarını belirten Kavaloğlu, “Ama yoğun bir iptal şu an için söz konusu değil. Zaten bu yıl 17 milyon turist beklediğimiz Antalya, Orta Doğu ve Körfez’den gelen turist açısından hiçbir zaman çok yoğun olmaz. Bizim en güçlü olduğumuz bölgeler Rusya, Almanya, İngiltere ve Polonya” diyor.

Şu anda İngiltere rezervasyonlarında bir azalma olsa da özellikle Almanya ve Rusya rezervasyonlarının bekledikleri sayılarda devam ettiği bilgisini aktaran AKTOB Başkanı, “Geçtiğimiz günlerde Kültür ve Turizm Bakanımızla da bir toplantı yaptık ve son gelişmeleri ele aldık. Şu an yıl sonu hedeflerimiz konusunda bir revizyon yapmaya gerek görmüyoruz. Biz hem insani hem de ekonomik nedenlerle savaşın uzun süreceğini düşünmüyoruz” şeklinde konuşuyor.

Kayıp 50 milyar doları aşabilir

Uluslararası ekonomi danışmanlık firması Oxford Economics tarafından İran savaşının turizme etkilerine ilişkin yayınlanan analize göre, 2026 yılında Orta Doğu’ya yönelik turist akışında yüzde 11 ile yüzde 27 arasında bir düşüş bekleniyor. Analize göre bu durum, küresel ölçekte 23 ila 38 milyon turist ve 34 ila 56 milyar dolar arasında turizm harcaması kaybı yaratacak.

Savaşın ilk günlerinde bölge ülkelerindeki 20 binden fazla uçuşun iptal edildiğini veya başka yere yönlendirildiğini dile getiren Ege Turistik İşletmeler ve Konaklamalar Birliği (ETİK) Başkanı ve Türkiye Turizm Tanıtım ve Geliştirme Ajansı (TGA) Yönetim Kurulu Üyesi Mehmet İşler, DW Türkçe’ye yaptığı açıklamada, “Bu durum Orta oğu’nun küresel transit ağındaki rolü nedeniyle uluslararası turizm hareketlerini doğrudan etkiledi. Türkiye turizmi de daha sınırlı olmak kaydıyla bu etkilenmeden payını aldı” diyor.

Bununla birlikte Türkiye’de turizmcilerin son yıllarda pandemi, Rusya-Ukrayna savaşı, Azerbaycan-Ermenistan savaşı ve ekonomideki dalgalanmalar gibi pek çok kriz yaşadığına işaret eden Mehmet İşler, “Açıkçası Türkiye’de turizm sektörü bu ve benzer krizlere karşı çok deneyimli bir durumda. Şu an İran ve bazı Ortadoğu pazarlarından turist akışının ciddi şekilde azalması söz konusu. 2025 yılında yaklaşık 3,28 milyon ziyaretçinin geldiği İran’dan turist akışı bugün büyük ölçüde durma noktasına geldi. Özellikle İstanbul ve şehir otellerinde MENA kaynaklı rezervasyonların ciddi şekilde azaldığını görüyoruz” diye konuşuyor.