De Nederlandse versie staat onderaan)

İlhan KARAÇAY yazdı:

HOLLANDA, 15 ŞUBAT OCAK 2026 –

Yıllar önce bu konu hakkında yazdığım yazılar bugün hâlâ gündemde. Çünkü şartlar değişiyor. Toplum değişiyor. Tartışmalar değişiyor. Ama sevgiye olan ihtiyaç hiç değişmiyor.

Çocukluk yıllarımda ‘Sevgililer Günü’ denildiğinde gözümün önüne yakışıklı bir İtalyan Valentino ile güzel bir genç kızın aşk hikâyesi gelirdi. Meğer işin aslı çok farklıymış. Gerçek Valentine ne bir film yıldızı ne de romantik bir roman kahramanı. O, Roma’da yaşamış bir rahipti.

Bugün bütün dünyada kutlanan 14 Şubat’ın arkasında romantik bir hikâyeden çok, inanç ve cesaretle verilmiş bir mücadele var.

AZİZ VALENTINE’NİN HİKÂYESİ

Üçüncü yüzyılda Roma’da yaşayan Aziz Valentine, dönemin zalim yöneticilerinden Claudius’un yasaklarına karşı çıkan bir din adamıydı. Claudius, savaşacak asker bulmakta zorlandığını düşünüyor ve bunun sebebini erkeklerin ailelerine ve sevdiklerine bağlı olması olarak görüyordu. Bu yüzden evlenmeyi yasakladı.

Yasağa uymayanların cezası ağırdı. Sadece evlenenler değil, el ele tutuşan gençler bile ölümle cezalandırılıyordu.

Aziz Valentine ise bu uygulamanın insanlık dışı olduğunu savundu. İnandığı dinin böyle bir yasağı kabul etmeyeceğini söyledi. Gençler ona başvurmaya başladı. O da kilise kurallarına göre çiftleri gizlice evlendirdi.

Durum ortaya çıkınca Claudius, emrine karşı gelen Valentine’nin idam edilmesini emretti. Valentine öldürüldü. Halk üzgündü ama korkudan ses çıkaramadı.

Yıllar sonra Papa Gelasius, 14 Şubat’ı Aziz Valentine Günü ilan etti. O günden sonra bu tarih, sevgililerin günü olarak anılmaya başladı.

‘Sevgililer Günü’ dendiği zaman, çok yakışıklı bir İtalyan Valantino ile güzel bir genç kızın aşk hikâyesi aklıma gelirdi. (Üstteki fotoğrafın solundaki gibi)
Kaldı ki, benim hayalimdeki Valantino ile, hikâyenin gerçek kahramanı arasında hem görsel olarak ve hem de içtimai olarak büyük bir fark varmış.(Üstteki fotoğrafın sağındaki gibi)

SEVGİLİLER GÜNÜ NASIL TOPLUMSAL BİR GÜNE DÖNÜŞTÜ

1800’lü yıllarda Amerika’da gönderilen ilk Sevgililer Günü kartı ile birlikte bu gün artık sadece dini bir anma olmaktan çıktı. Toplumsal bir gelenek haline geldi. Çiçekler, kartlar, küçük hediyeler derken günün ticari yönü de büyüdü.

Ama işin özü hiç değişmedi.
Birine sevdiğini söylemek.
Birine değer verdiğini göstermek.
Yanında sevdiğin birinin olması ve onun da seni sevdiğini bilmek.

Bugün hâlâ bu günün asıl anlamı burada yatıyor.

EŞCİNSELLİK TARTIŞMASI VE HOLLANDA’DAKİ YORUMLAR

Yıllardır tartışılan başka bir iddia daha var. Hollanda’da “Aşk Profesörü” olarak bilinen Renzo Verwer, Aziz Valentine’nin eşcinsel olduğu için öldürüldüğünü ileri sürdü.

Bu iddia bazı çevreleri memnun etti. Bazı çevreleri rahatsız etti. Tartışmalar hâlâ sürüyor.

Ancak mantıklı bir soru ortada duruyor. O dönemde benzer iddialar başka rahipler için de konuşulurken, Claudius neden özellikle Valentine’yi hedef aldı.

Akla en yatkın cevap açık.
Valentine’nin suçu aşkı savunmak ve yasaklara rağmen insanları evlendirmekti.

Cinsel tercih tartışması ise sonradan eklenmiş yorumlardan ibaret görünüyor.

HINCAL ULUÇ’UN ANLATTIĞI HİKÂYE

Sevgililer Günü ile ilgili en anlamlı anlatımlardan biri rahmetli Hıncal Uluç’un sık sık paylaştığı hikâyedir.

Bir delikanlı ile bir genç kız birbirlerine âşık olur. Nişanlanmaya karar verirler. Delikanlı fakirdir. Sahip olduğu tek değer dedesinden kalan saattir. Genç kızın ise en değerli varlığı saçlarıdır.

Delikanlı sevgilisine gümüş bir tarak almak için saatini satar. Genç kız da sevdiği erkeğe saat kösteği almak için saçlarını kestirip satar.

Nişan günü buluştuklarında ortaya acı ama unutulmaz bir tablo çıkar. Saat yoktur. Saç yoktur. Ama sevgi vardır. Fedakârlık vardır.

İşte Sevgililer Günü’nün gerçek ruhu budur.

BİR BAŞKA RİVAYET VE ROMA GELENEĞİ

Sevgililer Günü’nün kökeni ile ilgili farklı anlatımlar da bulunur. Eski Roma’da 14 Şubat günü Juno adına düzenlenen törenler yapılırdı. Juno kadınların ve evliliğin koruyucu tanrıçası olarak kabul edilirdi.

Ardından gelen Lupercalia bayramında gençler kura ile eşleşir, bayram boyunca birlikte vakit geçirirlerdi. Bu birlikteliklerin bir kısmı daha sonra evlilikle sonuçlanırdı.

Hristiyanlık güç kazandıkça bu gelenekler değişti. Putperest törenlerin yerine azizlerin anıldığı günler konuldu. Böylece 14 Şubat zamanla Valentine ile özdeşleşti.

GÜNÜMÜZDE SEVGİLİLER GÜNÜ

Bugün dünyada ilişkiler değişti. Aile yapıları değişti. İnsanların birbirine yaklaşımı değişti. Ama yalnızlık arttı. Sevgiye ihtiyaç büyüdü.

Her yıl aynı tartışmalar yapılırken şu gerçek unutuluyor.
Sevgi ideoloji değildir.
Sevgi bir inanç dayatması değildir.
Sevgi insanın en temel ihtiyacıdır.

Bu yüzden Sevgililer Günü’nü bir dini tartışmanın parçası haline getirmek yerine, sevdiklerimizi hatırlama fırsatı olarak görmek daha doğru olur.

SONUÇ
Aziz Valentine kimdi.
Gerçekten neden öldürüldü.
Hangi rivayet doğrudur.
Bunlar tarihçilerin tartışacağı konular.

Ama bugün yapılacak şey çok basit.
Sevdiğimiz birine bir çiçek vermek.
Bir telefon açmak.
Bir mesaj yazmak.
Bir gönül almak.

Cinsel tercihi ne olursa olsun, inancı ne olursa olsun, dili ne olursa olsun, sevgiyi savunduğu için öldürülen bir insanın hatırasını yaşatmanın en sade yolu budur.

Her 14 Şubat’ta, sevgiyi hatırlamak ve hatırlatmak.

                       *****************

LATEN WE VALENTİJNSDAG NİET ALS EEN RELİGİEUZE DİSCUSSİE ZİEN, MAAR ALS EEN BETEKENİSVOLLE DAG VOOR DE MENSEN VAN WİE WE HOUDEN

Elk jaar begint dezelfde discussie opnieuw.

Moet Valentijnsdag worden gevierd of niet?

Is deze dag een religieuze traditie of slechts een kans voor mensen om hun liefde aan elkaar te tonen?

İlhan KARAÇAY schreef:

Jaren geleden schreef ik al over dit onderwerp en die teksten zijn vandaag nog steeds actueel. Want omstandigheden veranderen. De samenleving verandert. Discussies veranderen. Maar de behoefte aan liefde verandert nooit.

Toen ik een kind was en men het had over Valentijnsdag, zag ik voor me een knappe Italiaanse Valentino en het liefdesverhaal met een mooi jong meisje. Later bleek de werkelijkheid heel anders. De echte Valentine was geen filmster en ook geen romantische romanheld. Hij was een priester die in Rome leefde.

Achter 14 februari, die vandaag overal ter wereld wordt gevierd, schuilt niet zozeer een romantisch verhaal, maar eerder een strijd gevoerd met geloof en moed.

HET VERHAAL VAN HEILIGE VALENTINE

Heilige Valentine, die in de derde eeuw in Rome leefde, was een geestelijke die zich verzette tegen de verboden van Claudius, een wrede heerser uit die tijd. Claudius dacht dat hij moeilijk soldaten kon vinden om te vechten en zag als reden dat mannen te sterk gehecht waren aan hun families en geliefden. Daarom verbood hij het huwelijk.

De straf voor wie zich niet aan het verbod hield was zwaar. Niet alleen wie trouwde, maar zelfs jonge mensen die hand in hand liepen werden met de dood bestraft.

Heilige Valentine vond deze praktijk onmenselijk. Hij zei dat de religie waarin hij geloofde zo’n verbod niet kon accepteren. Jongeren begonnen zich tot hem te wenden. Hij trouwde hen in het geheim volgens de kerkelijke regels.

Toen dit bekend werd, gaf Claudius opdracht om Valentine, die zijn bevelen had genegeerd, te executeren. Valentine werd gedood. Het volk was bedroefd, maar kon uit angst niets zeggen.

Jaren later riep paus Gelasius 14 februari uit tot de dag van Heilige Valentine. Vanaf dat moment werd deze datum herdacht als de dag van geliefden.

Wanneer men ‘Valentijnsdag’ zei, dacht ik aan het liefdesverhaal van een zeer knappe
Italiaanse Valentino en een mooi jong meisje.
Toch bleek dat er zowel visueel als maatschappelijk een groot verschil bestond tussen de Valentino in mijn verbeelding en de echte held van het verhaal.

HOE VALENTIJNSDAG EEN MAATSCHAPPELIJKE DAG WERD

Met de eerste Valentijnskaart die in de negentiende eeuw in Amerika werd verstuurd, hield deze dag op alleen een religieuze herdenking te zijn. Het werd een maatschappelijke traditie. Bloemen, kaarten en kleine cadeaus zorgden ervoor dat ook de commerciële kant van de dag groeide.

Maar de kern veranderde nooit.
Tegen iemand zeggen dat je van hem of haar houdt.
Laten zien dat iemand belangrijk voor je is.
De aanwezigheid van iemand van wie je houdt en weten dat die persoon ook van jou houdt.

Daar ligt nog steeds de ware betekenis van deze dag.

DE DISCUSSIE OVER HOMOSEKSUALITEIT EN DE INTERPRETATIES IN NEDERLAND

Er bestaat nog een andere bewering waar al jaren over wordt gediscussieerd. Renzo Verwer, in Nederland bekend als de “liefdesprofessor”, stelde dat Heilige Valentine werd gedood omdat hij homoseksueel was.

Deze bewering maakte sommige kringen tevreden en andere juist ongemakkelijk. De discussies gaan nog steeds door.

Toch blijft er een logische vraag bestaan. In een periode waarin soortgelijke beweringen ook over andere priesters werden gedaan, waarom richtte Claudius zich specifiek op Valentine?

Het meest aannemelijke antwoord is duidelijk.
Valentine’s “misdaad” was dat hij de liefde verdedigde en mensen ondanks het verbod bleef trouwen.

De discussie over seksuele voorkeur lijkt eerder een later toegevoegde interpretatie te zijn.

HET VERHAAL DAT HINCAL ULUÇ VERTELDE

Een van de meest betekenisvolle vertellingen over Valentijnsdag is het verhaal dat wijlen Hıncal Uluç vaak deelde.

Een jonge man en een jong meisje worden verliefd op elkaar. Ze besluiten zich te verloven. De jongen is arm. Het enige waardevolle dat hij bezit is een horloge dat hij van zijn grootvader heeft geërfd. Het meest waardevolle bezit van het meisje is haar haar.

De jongen verkoopt zijn horloge om een zilveren kam voor zijn geliefde te kopen. Het meisje laat haar haar knippen en verkoopt het om een horlogeketting voor haar geliefde te kopen.

Wanneer ze elkaar op de dag van de verloving ontmoeten, ontstaat een pijnlijk maar onvergetelijk beeld. Er is geen horloge. Er is geen haar. Maar er is liefde. Er is opoffering.

Dat is de ware geest van Valentijnsdag.

EEN ANDERE OVERLEVERING EN DE ROMEINSE TRADITIE

Er bestaan ook verschillende verhalen over de oorsprong van Valentijnsdag. In het oude Rome werden op 14 februari ceremonies gehouden ter ere van Juno. Juno werd beschouwd als de beschermgodin van vrouwen en het huwelijk.

Tijdens het daaropvolgende Lupercaliafeest werden jongeren door loting aan elkaar gekoppeld en brachten zij samen tijd door gedurende het feest. Een deel van deze relaties mondde later uit in een huwelijk.

Naarmate het christendom sterker werd, veranderden deze tradities. In plaats van heidense rituelen kwamen dagen waarop heiligen werden herdacht. Zo raakte 14 februari in de loop van de tijd verbonden met Valentine.

VALENTIJNSDAG IN ONZE TIJD

Vandaag zijn relaties veranderd. Familieverhoudingen zijn veranderd. De manier waarop mensen elkaar benaderen is veranderd. Maar de eenzaamheid is toegenomen. De behoefte aan liefde is groter geworden.

Terwijl elk jaar dezelfde discussies worden gevoerd, wordt één waarheid vergeten.
Liefde is geen ideologie.
Liefde is geen religieuze dwang.
Liefde is de meest fundamentele behoefte van de mens.

Daarom is het juister om Valentijnsdag niet als onderdeel van een religieuze discussie te zien, maar als een kans om de mensen van wie we houden te herinneren.

CONCLUSIE

Wie was Heilige Valentine.
Waarom werd hij werkelijk gedood.
Welke overlevering is juist.

Dit zijn onderwerpen waar historici over zullen blijven discussiëren.

Maar wat vandaag gedaan kan worden is heel eenvoudig.
Een bloem geven aan iemand van wie we houden.
Een telefoontje plegen.
Een bericht schrijven.
Iemand een warm gevoel geven.

Ongeacht seksuele voorkeur, geloof of taal is dit de meest eenvoudige manier om de herinnering levend te houden aan iemand die werd gedood omdat hij de liefde verdedigde.

Elke 14 februari de liefde herinneren en laten voortleven.