Putin’den Hamaney için taziye mesajı: ‘Uluslararası hukukun ihlali’

* Uzmanlara göre İran’daki gelişmeler Moskova açısından kritik önem taşıyor. İran, Kremlin için uzun süredir güneyde stratejik bir dayanak noktası olarak görülüyor.

* İşte detayı!…

TÜHA / TÜRKUAZ İnternational News Agency

MOSKOVA, 02 MART 2026 – Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, İran’ın dini lideri Ayetullah Ali Hamaney’in ölümünün ardından taziye mesajı yayımladı. Putin, Hamaney’in öldürülmesini ‘insan ahlakının ve uluslararası hukukun tüm normlarını alenen ihlal eden bir cinayet’ olarak nitelendirdi.

Kremlin’in resmi Telegram hesabından, İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan’a hitaben yayımlanan mesajda Putin, Hamaney’i “Rusya-İran dostane ilişkilerinin geliştirilmesine büyük kişisel katkı sunmuş seçkin bir devlet adamı” olarak tanımladı ve iki ülke ilişkilerini “kapsamlı stratejik ortaklık” düzeyine taşıdığını söyledi.

İran makamları, 28 Şubat sabahı ABD ve İsrail’in Tahran’daki yerleşkesine düzenlediği saldırıda Hamaney’in öldüğünü 1 Mart gecesi resmen doğrulamış, ülkede 40 günlük yas ilan edildiğini duyurmuştu. Hamaney, 1989’dan bu yana İran’ın dini lideri olarak görev yapıyordu.

Moskova’dan ABD-İsrail saldırılarına sert tepki

Rusya Dışişleri Bakanlığı, ABD ve İsrail’in İran’a yönelik askeri operasyonunu bir gün önce “egemen ve bağımsız bir BM üyesine karşı önceden planlanmış ve sebepsiz silahlı saldırı” olarak kınadı.

Moskova, Washington ve Tel Aviv’in “İran’ın nükleer silah edinmesini önleme” gerekçesini “hayali bir endişe” olarak nitelendirirken, asıl hedefin “anayasal düzeni ve liderliği devirmek” olduğunu savundu. Bakanlık açıklamasında, operasyonun bölgeyi insani, ekonomik ve hatta “radyolojik” bir felakete sürükleyebileceği uyarısı yapıldı ve krizin derhal siyasi-diplomatik zemine çekilmesi çağrısında bulunuldu.

Rus vatandaşlarına tahliye çağrısı

Rusya Dışişleri Bakanlığı, İran ve İsrail’de bulunan Rus vatandaşlarına mümkünse derhal bu ülkeleri terk etmeleri çağrısında bulundu. İran’dan çıkış için Azerbaycan ve Ermenistan güzergâhları önerilirken, İsrail’den ayrılmak isteyenlere Mısır ve Ürdün üzerinden tahliye seçenekleri sunuldu.

Bölgede kalan Rus vatandaşlarına ise kalabalık alanlardan kaçınmaları ve zorunlu olmayan seyahatlerini sınırlamaları tavsiye edildi.

Moskova için olası sonuçlar

Uzmanlara göre İran’daki gelişmeler Moskova açısından kritik önem taşıyor. İran, Kremlin için uzun süredir güneyde stratejik bir dayanak noktası olarak görülüyor. Tahran’da rejim değişikliği ya da uzun süreli istikrarsızlık yaşanması durumunda, Rusya, Kafkasya ve Orta Asya sınırlarına yakın geniş bir istikrarsızlık kuşağıyla karşı karşıya kalabilir. Ayrıca Hazar Denizi bölgesindeki güvenlik dengeleri de etkilenebilir.

Batı yaptırımları altında Kuzey-Güney Ulaştırma Koridoru, Rusya için İran üzerinden geçen en güvenli ticaret hattı olarak öne çıkıyordu. Bu hattın sekteye uğraması, Moskova’nın ulaşım ve ticaret açısından daha da sıkışmasına yol açabilir. Boğazlar ve Batı deniz rotaları üzerindeki kısıtlamalar dikkate alındığında, İran’ın önemi daha da artıyor.

Doğu uzmanı ve “Iran for All” kitabının yazarı Nikita Smagin’e göre, İran’daki istikrarsızlık Rusya’nın enerji yatırımları, doğalgaz merkezi planları ve nükleer santral projeleri gibi ortak girişimlerini de riske atabilir. Smagin, “Mevcut yönetim iktidarda kalsa bile bölgesel istikrarsızlık Kuzey-Güney Koridoru dahil birçok projeyi sorgulatıyor,” değerlendirmesinde bulundu.

Smagin ayrıca, olası bir rejim değişikliğinin Moskova açısından daha da olumsuz sonuçlar doğurabileceğini belirtiyor. “Yeni bir yönetimin Rusya’ya mesafeli ya da açıkça karşıt olması yüksek ihtimal. Çünkü Rusya önceki rejimi destekledi ve silah sağladı,” diyen Smagin, Rusya-İran ilişkilerinin geleceğinin Kremlin açısından belirsiz ve zor bir döneme girdiğini vurguladı.