Keşmir, 70 yılı aşkın süredir Hindistan ve Pakistan arasında tartışma konusu…

Hem Pakistan hem de Hindistan, Müslümanların çoğunlukta olduğu Keşmir üzerinde hak iddia ediyor. Ancak nükleer güç olan iki ülke de bölgenin kendi sınırlarında kalan kısımlarında kısmi kontrole sahip.

Keşmir’in bir kısmı da Çin’in kontrolünde bulunuyor.

Hindistan ve Pakistan’ın bağımsızlığını kazanmasının ardından yerel prensliklere tercih ettikleri devlete katılma seçeneği sunuldu.

Dönemin Keşmir lideri Hindu Hari Singh, iki ülke arasında kaldı ve Pakistan ile ulaşım ve diğer hizmetlerin sürdürülmesi için geçici bir anlaşma imzaladı.

Ekim 1947’de Pakistan’dan gelen gruplar Keşmir’i işgal etti. Bunun üzerine Singh, Hindistan’dan askeri yardım istedi.

Hindistan Genel Valisi Lord Louis Mountbatten, nihai statüsü oylanana kadar Keşmir’in geçici olarak Hindistan’a katılmasını destekliyordu.

Hari Singh, aynı ay “Katılım Belgesi”ni imzalayarak dış politika ve savunma alanlarında Keşmir’in kontrolünü Hindistan’a devretti.

Hindistan ve Pakistan arasındaki ilk Keşmir savaşının ardından Hint birlikleri bölgenin üçte ikisini, Pakistan ise kuzeyde kalan kısmını ele geçirdi.

Çin, 1950’lerde eyaletin Aksai Çin olarak adlandırılan doğu kısımlarını işgal etti.

Pekin 1962’de Hindistan ile girdiği savaştan bu yana fiilen bu bölgeyi kontrol ediyor.

Hindistan ve Pakistan, 1972’de imzalanan “Simla Anlaşması” ile Keşmir’de günümüze kadar gelen “Kontrol Hattı”nı kurdu ve meseleyi çözüme kavuşturma niyetlerini beyan etti.

Ancak Keşmir’in siyasi statüsü, Hindistan ve Pakistan arasında hâlâ önemli bir anlaşmazlık kaynağı.

Hindistan, dönemin Keşmir lideri Hari Singh’in Hindistan’a katılmak için imzayı attığı ve Hint askerlerinin bundan sonra bölgeye girdiğini savunuyor. Bu nedenle askerlerin bölgedeki varlıklarının meşru olduğunu söylüyor.

Pakistan ise Hint askerleri ulaşmadan önce Singh’in imza atmayacağını ve bu nedenle Keşmir ile Pakistan arasında önceden yapılan anlaşmanın görmezden gelindiğini söylüyor.

Pakistan, Keşmir’in statüsünün belirlenmesi için referandum talep ediyor. Bu konuda ilgili Birleşmiş Milletler kararlarına atıfta bulunuyor.

Hindistan ise Keşmirlilerin yıllardır yapılan seçimlerde oy kullanarak ülkenin parçası olduklarını teyit ettiklerini savunuyor.

Yeni Delhi ayrıca, Keşmir meselesinin uluslararası kuruluşlar vesilesiyle değil direkt olarak Hindistan ve Pakistan arasında müzakere yoluyla çözülmesi gerektiğini söylüyor.

On yıllardır bu anlaşmazlıkta bir ilerleme kaydedilemedi.

Bazı Keşmirliler ise hem Hindistan’ı hem de Pakistan’ı reddederek bağımsızlık talep ediyor.

İki ülke Keşmir nedeniyle 1947-48 ve 1965’te savaştı.

Keşmir’deki karmaşık durum, 1989’da patlak veren ve İslamcıların başını çektiği bir isyanla daha da karmaşık bir hal aldı.

Seksenlerin sonunda patlak veren isyan bölgede Hindistan yönetimine karşı silahlı direnişe, kitlesel protestolara ve Pakistan destekli militan grupların yükselişine yol açtı.

Doksanlar boyunca süren çatışmalarda on binlerce insan öldürüldü.

Hindistan, Keşmir’de kontrolü tesis etmek için tartışmalı bir askeri yetki yasası hazırladı. Bu yasa kapsamında orduya ve güvenlik güçlerine Keşmir’de ek yetkiler verildi.

1999’da Keşmirli militanların sınırın Hint tarafına girmesinin ardından Hindistan ve Pakistan güçleri arasında çatışma çıktı.

Taraflar 2002’de savaşın eşiğinden döndü.

Takvimler 2008’i gösterdiğinde iki ülke 60 yılın ardından ilk kez Keşmir’deki Kontrol Hattı üzerinden bir ticaret hattı açtı.

2010’da Hindistan kontrolündeki Keşmir’de çıkan Yeni Delhi karşıtı eylemlerde yüzden fazla genç öldürüldü.

Hindistan Parlamentosu 2019’da bölgeye belli ölçüde özerklik veren özel statüyü kaldırdı.

Bunun ardından Cemmu-Keşmir eyaleti, federal olarak yönetilen iki bölgeye ayrıldı.