“İran’ın IAEA Soruşturması Konusundaki Tutumu Nükleer Müzakereleri Tehlikeye Atıyor”

2015 nükleer anlaşmasını canlandırmak için yürütülen müzakerelerde İran’ın Uluslararası Atom Enerjisi Kurumu (IAEA) soruşturmasının kapatılmasını talep etmesi Avrupa’da rahatsızlık yarattı. Anlaşmanın taraflarından Fransa, İngiltere ve Almanya, bu talebin görüşmeleri tehlikeye attığını bildirdi.

Uluslararası Haber Ajansı (UHA)’nın ‘Reuters’e dayandırdığı haberine göre, İran bu ayın başlarında Avrupa Birliği’nin (AB) anlaşmayı yeniden canlandırmak için sunduğu metne son yanıtını göndermişti. Anlaşma, ABD, AB ve BM’nin ekonomik yaptırımlarının kaldırılması karşılığında, Tahran’ın nükleer programını kısıtlamasını öngörüyordu.

Avrupalı diplomatlar, İran’ın AB koordinatörüne verdiği yanıtın, anlaşmanın yeniden canlandırılmasını IAEA uranyum izleriyle ilgili soruşturmalarının kapatılmasına bağlamaya çalışarak, geri adım attığını söylüyor.

E3 olarak bilinen üç ülke, resmi adı Kapsamlı Ortak Eylem Planı (JCPOA) olan anlaşmayla ilgili açıklamalarında, “Bu son talep, İran’ın JCPOA konusundaki niyetleri ve başarılı bir sonuca bağlılığı konusunda ciddi şüpheler uyandırmaktadır” dedi.

Fransa, İngiltere ve Almanya’nın açıklamasında ayrıca, “İran’ın tutumu yasal olarak bağlayıcı yükümlülükleriyle çelişmekte ve anlaşmanı

Dönemin ABD Başkanı Donald Trump’ın 2018’de ABD’yi anlaşmadan çekerek yaptırımları yeniden devreye sokması, İran’ın anlaşmanın nükleer kısıtlamalarını ihlal etmeye başlamasına yol açmıştı.

Bu adım ABD, Arap ülkeleri ve İsrail’in, İran’ın atom bombası peşinde olabileceğine dair korkularını yeniden canlandırmıştı. İran ise nükleer silah planları olduğu iddialarını reddediyor.

IAEA Yönetim Kurulu, İran’ı kendilerine güvenilir yanıtlar vermeye çağıran bir kararı kabul ettikten üç ay sonra hafta başında toplanmıştı.

Kurum Çarşamba günü yaptığı açıklamada, İran’ın yüzde 60’a kadar zenginleştirilmiş uranyum stokunun, silah sınıfına yakın, daha da zenginleştirilmesi halinde bir nükleer bomba için yeterli seviyeye ulaştığını ve Tahran’ın uranyum parçacıklarının kaynağını hala açıklayamadığını bildirmişti.

E3 ülkeleri, “İran’ın masadaki anlaşmayı sonuçlandırmadaki başarısızlığı göz önüne alındığında, uluslararası ortaklarla birlikte İran’ın devam eden nükleer tırmanışını ve Nükleer Silahların Yayılmasını Önleme Anlaşması konusunda IAEA ile işbirliği yapmamasını en iyi nasıl ele alabileceğimizi istişare edeceğiz” dedi.

[TÜHA Haber Ajansı, 11 Eylül 2022]