Araştırma| Geçmişte kaldığı düşünülen darbeler geçen yıl yeniden arttı

WASHINGTON – TÜHA HABER / Dünya genelinde artık geçmişte kaldığı düşünülen darbeler son iki yılda gözle görülür bir şekilde arttı.

2015 ve 2020 yılları arasında dünya genelinde yılda en fazla iki başarılı darbe gerçekleşti. Fakat son 12 ay içerisinde bu sayı 8’e yükseldi. Son olarak Burkina Faso’da askerler ülke yönetimine el koydu.

2021 yılının tamamında ise 5 başarılı darbe meydana geldi. Bu Kentucky Üniversitesi’nden Clayton Thyne ve Central Florida Üniversitesi’den Jonathan Powell’ın araştırmasına göre 1999 yılından beri görülen en yüksek sayı.

Araştırmaya göre darbeler genel olarak az gelişmiş ülkelerle sınırlı ve güvenlik tehditleri yüksek veya iç savaş yaşanan ve darbe geçmişi olan ülkelerde yapılıyor.

Axios’a konuşan Powell’a göre bölgesel dinamikler açık bir şekilde darbelerdeki artışa neden olsa da pandemi de önemli bir rol oynadı. Covid-19 salgını kırılgan ülkelerdeki kaynaklar üzerinde daha fazla baskıya yol açarken uluslararası toplumun dikkati de salgınla mücadeleye yoğunlaştı.

Powel örnek olarak 2015 yılında Burkina Faso’daki darbe girişiminin 1 hafta sonra halktan gelen tepkiler ve uluslararası müdahale nedeniyle sonuçsuz kalmasını verdi.

2015 ve 2019 yılları arasında sadece Zimbabwe’de yapılan darbenin başarılı olması nedeniyle artık darbecilerin başarı şansının çok düşük olduğu mesajı verdiğine inanılıyordu. Fakat son gelişmeler bu tablonun değiştiğini gösterdi.

Powell, “Geçtiğimiz yılda yapılan darbelerden çıkardığımız ders uluslararası toplumun bunlara müdahalede etkisiz kaldığı ve halkın da darbelere karşı daha toleranslı olduğu yönünde,” ifadelerini kullandı.

Son darbeler ağırlıklı olarak hükümetlerin İslamcı isyanlarla mücadele etmekte zorlandığı Batı Afrika ve Sahel bölgesi ülkelerinde meydana geldi.

Mali’de 2020 yılından bu yana iki darbe yapıldı. Çad Devlet Başkanı Idriss Deby geçtiğimiz yıl öldürüldü ve yerine general olan oğlu geçti.

Geçen yıl şubat ayında Myanmar’da yapılan darbe ise 2016 yılından beri Afrika dışında yaşanan tek darbe oldu.

Geçmişte adları darbelerle özdeşleşen Güney Amerika ülkelerinde ise 1991’den beri sadece 1 başarılı darbe meydana geldi.

Öte yandan neyin darbe olduğu neyin olmadığı ise ayırt etmesi zor bir durum. Örneğin Kazakistan Cumhurbaşkanı Kasım Cömert Tokayev bir darbe girişiminin bertaraf edildiğini ileri sürdü fakat gelen bilgiler hala net değil.

Thyen ise bir şeyin darbe olup olmadığını belirlemek için “Kimin kime ne yaptığına” baktıklarını ifade etti. Thyne “Kim’in cevabı devlet aygıtının üst düzey bir ismi genelde bir general olması gerekiyor. Ne sorusunun cevabı gücü ele geçirmek için açık bir kanunsuz girişim olması gerekli,” ifadelerini kullandı.

[TÜHA Haber Ajansı, 31 Ocak 2022]