Amerikan Arkeoloji Enstitüsü’nün en prestijli ödülü, İzKSV Nikomedia Kazıları Kültür ve Sanat Vakfı’na

İzmit Çukurbağ Kazıları Bilimsel Danışmanı ve İzKSV Nikomedia Kazıları Kültür ve Sanat Vakfı Mütevelli Heyeti üyesi Dr. Tuna Şare Ağtürk, dünyaca tanınan Arkeoloji, Sanat Tarihi ve Klasik çalışmalar Fakri Profesörü James R. Wiseman adına düzenlenen geleneksel kitap yarışmasında 2023 yılı ödülüne layık görüldü.  

Uluslararası Haber Ajansı (UHA)’dan Veysel KAVRAYAN’ın haberine göre, Amerikan Arkeoloji Enstitüsü’nün Onursal Başkanı ve özellikle Roma’nın doğu eyaletlerinin yerli halkı ile ilişkilerini araştıran, dünyaca tanınan Arkeoloji, Sanat Tarihi ve Klasik çalışmalar Fakri Profesörü James R. Wiseman adına düzenlenen geleneksel kitap yarışmasında 2023 yılı ödülünü Türkiye’den İzmit Çukurbağ Kazıları Bilimsel Danışmanı ve İzKSV Nikomedia Kazıları Kültür ve Sanat Vakfı Mütevelli Heyeti üyesi Dr. Tuna Şare Ağtürk almaya hak kazandı.

Dr. Tuna Şare Ağtürk’ün,  Çukurbağ Mahallesi kazıları üzerine incelemelerini kapsayan, “The Painted Tetrarchic Reliefs of Nicomedia, Uncovering the Colorful Life of Diocletian’s Forgotten Capital” yani 2021 yılında basılan “İmparator Diocletianus’un Unutulmuş Başkenti Nicomedia’nın Tetrarşi Dönemi Renkli Yaşamını Açığa Çıkaran Renkli Kabartmalar” adlı eserlerinin arkeoloji dünyasının en prestijli ödülünü almasına sebep oldu.

Amerikan Arkeoloji Enstitüsü’nün konuyla ilgili yatığı açıklamada, Dr. Tuna Şare Ağtürk’ün ödüle layık görülen eserlerlerinin Roma’nın imparatorluk başkenti Nikomedia’da büyük ve yeni bir anıtı kapsayan önemli bir yayın olduğunu ifade edildi.  

Açıklamada, 1999 depreminde ortaya çıkan, 2001 ve 2009 yıllarında yapılan kurtarma kazılarında bulunan, yaklaşık 50 metre uzunluğunda 66 parça boyalı mimari kabartmalar, özellikle mükemmel arkeolojik ve mimari içeriğe sahip olduğunu belirtilerek, Nikomedia’dan gelen bu yeni kabartmaların, Severus ve Konstantin dönemleri arasındaki önemli bir boşluğu doldurduğuna dikkat çekildi.  

Nikomedia Kazıları Kültür ve Sanat Vakfı Mütevelli Heyeti üyesi Dr. Tuna Şare Ağtürk’ün, rölyeflerin tüm yönleriyle çözümlenmesi, konuların yorumlanması, boyalı bezeme, mermer kökenleri ve tekniğiyle, boyut ve boyanın simgesel kullanımı konusunda ustaca bir inceleme sunduğuna vurgu yapılan Amerikan Arkeoloji Enstitüsü’nün açıklamasında şunlara yer verildi: 

“Bu heykeller, Roma Sanatı ile ilgili her kitapta yer almalıdır. Kabartmalar, bir imparatorluk salonunda sütunların üzerine yerleştirilmiş olup imparatorluk dönemi, mitolojik ve savaş sahnelerinin birleşimini betimlemektedirler.  

Kompleks muhtemelen Nicomedia’nın Diocletian’ın Roma başkenti yapılışını kutluyor. Dr. Ağtürk, anıtı inandırıcı bir şekilde 288/290’a, İki İmparator Diocletianus ve Maximianus’un “Tetrarşik kucaklaşmasının” bir parçası haline gelmesinden önceye tarihlendiriyor. Bu anıt artık Geç Roma kültürü için bir mihenk taşı oluşturmaktadır.   

Dr.Tuna Şare Ağtürk, kabartmaların arkeolojik, edebi ve tarihi bağlamlarını ayrıntılı analiz ediyor. Bu buluntular, Roma sanatında bugüne kadar bilinen en iyi korunmuş boyalı heykel örnekleridir. En son boya analizi teknikleri (VIL ve UV görüntüleme, USB mikroskopi) kullanılmaktadır. Renkli fotoğraflar, Multibliz Profilite güneş ışığı renk eşleştirmeli flaş ve nötr renk ışık şekillendirme armatürleri ile teknik görüntülemenin yenilikçi kullanımını yansıtır”.  

“Sonuçlar, boya pigment analizinin sonuçlarını vurgulayarak baştan sona etkileyici bir şekilde renkli olarak sunulur” denilen açıklamada, “Damlamalar da dahil, boyanın büyük bir kısmının hala kalmış olması, boyalı heykelin gerçekte nasıl göründüğüne dair daha iyi bir fikir veriyor. Yazar ayrıca, inşaat sürecini anlamak ve frizin heykeltraşlar ve ressamların birlikte çalışmasıyla (muhtemelen aynı kişiler) alelacele yapıldığını iddia etmek için kelepçe deliklerinin, kaldırma deliklerinin ve alet işaretlerinin dikkatli bir analizini kullanır” denildi.  

Dr. Ağtürk’ün, bu frizin imparatorluk ikonografisine doğru ilk adımları gösterdiğini savunduğuna dikkat çekilen Amerikan Arkeoloji Enstitüsü’nün açıklamasında, yeni ikonografinin daha önce bilinmeyen bir geçiş aşamasından geçtiğini gösterdiği, bu çalışma, maddi ve görsel kültür bilgisini Roma’ya geleneksel odaklanmanın çok ötesine genişlettiğine yer verildi.  

Açıklamanın son bölümünde ise, “Bu nedenlerle Tuna Şare Ağtürk’ün The Painted Tetraarchic Reliefs of Nicomedia, Uncovering the Colourful Life of Diocletian’s Forgotten Capital adlı yapıtı 2023 James R. Wiseman Kitap Ödülü’ne layık görüldü” şeklinde kaydedildi.  

İzKSV Nikomedia Kazıları Kültür ve Sanat Vakfı da yaptığı açıklamada, “Kocaeli’nin kültürel kimliğini hak ettiği seviyelere taşıyan değerli hocamıza Vakfımız ve İzmit halkı adına teşekkür ediyoruz. Sayın Dr. Tuna Şare Ağtürk, ödülünü 2023 Ocak ayında Amerika’nın New Orleans kentinde Nikomedia üzerine yapacağı bir konuşmanın ardından alacak” denildi.  

Gazeteci * Veysel KAVRAYAN 

[TÜHA Haber Ajansı, 29 Kasım 2022]