Zimbabwe’li kadınlar siyasi temsilin yetersiz olmasını kınadı

Kadınlar Zimbabve nüfusunun %54’ünü oluşturuyor, ancak ülkenin yeni kabinesinden bunu anlamak pek mümkün değil.

Başkan Emerson Mnangagwa, eski üyelerinin çoğunu elinde tutarak ve oğlu Kudakwashe de dahil olmak üzere ZANU-PF partisinin birkaç genç üyesini de dahil ederek yeni kabinesini bu hafta başında atadı. Daha da önemlisi, bakanlık pozisyonlarında aslan payını erkeklere verdi; 26 bakandan sadece altısı kadın.

Zimbabve Kadın Koalisyonu’nun başkanı Madrine Chiku , DW’ye kadınların karar alma süreçlerinde yeterince temsil edilmediğini söyledi.

Çok az sayıda kadın ataması olduğunu vurgulayan Chiku, “Kabinenin sonucundan pek memnun değilim.” dedi. “Başkanlığa baktığımızda herhangi bir temsilcimiz yok.”

Zimbabwe anayasasının, devlete Zimbabwe toplumunda tam cinsiyet dengesini teşvik etmesi ve cinsiyet ayrımcılığını düzeltmesi çağrısında bulunan 17. Maddesine dikkat çekti. Başkanlıkta bir kadının ve kabinede daha fazla kadının bulunmasının ideal olacağını söyledi.

“Fakat bunun gerçekleştiğini görmüyoruz ve karar alma makamlarında kadınların baskı altına alınmasını deneyimlemeye devam ediyoruz.”

[23 Ağustos seçimlerinde Zimbabwe seçmenlerinin yaklaşık %52’si kadındı Resim: Siphiwe Sibeko/Reuters]

Zimbabve’de kadın başkan yardımcısı yok

Muhalefetteki İşçi Partisi, Ekonomistler ve Afrikalı Demokratlar’ın (LEAD) kurucusu Linda Masarira, DW’ye kadın başkan yardımcısının yokluğundan endişe duyduğunu söyledi.

Masarira, “Atanan kadınların kabine bakanlarının yalnızca yüzde 26’sını oluşturması nedeniyle Zimbabwe Anayasası’nın 17. maddesi bir kez daha ihlal edildi.” Masarira, bunun Zimbabwe’de oy kullanan nüfusun yüzde 52’sini oluşturmasına rağmen gerçekleştiğini ekledi.

“Pan-Afrikalı bir feminist dönüşüm lideri olarak, Zimbabve Anayasası’nda da belirtildiği üzere devletin tüm organlarında 50-50 oranında oy kullanılmasını talep ediyorum. Kalkın, Zimbabwe kadınları, kalkın!”

Mnangagwa eleştirmenleri umursamadı

Ağustos ayındaki tartışmalı genel seçimlerin galibi ilan edilen Mnangagwa,  ikinci ve son dönemini tamamlarken kabinenin Zimbabwe’yi ekonomik krizden çıkarmasını istiyor.

80 yaşındaki sanatçı, cinsiyet aktivisti örgütlerden kabinedeki kadın sayısını artırma yönünde herhangi bir baskı hissedip hissetmediği sorulduğunda gülerek yanıt verdi.

Mnangagwa, “Bazı isimler kadın, bazıları soyadı olabilir. Bazıları erkek veya kadın olabilir” diye düşündü. “Yani şunu çok açık bir şekilde ifade ediyorum: Baskı yok, netlik. Talep netliktir.”

[Başkan Mnanagagwa, erkek egemen bir kabine atadığı için kendisini eleştirenlerden pek etkilenmemiş görünüyor Resim: Jekesai Njikizana/AFP, Getty Images aracılığıyla]

Zimbabve’deki Afrika Üniversitesi’nde siyaset profesörü olan Alexander Rusero’ya göre kabine, iktidarın konolidasyonundan başka bir şey değil.

Rusero, DW’ye şöyle konuştu: “Cinsiyet eşitliği ve toplumsal cinsiyet eşitliği konularında bu ciddi bir durum. Genel olarak Afrika’da, özelde ise Zimbabve’de siyaset hala oldukça ataerkil.”

“Atanan kadınlar aslında erkeklerin kadınları. Atanmış, evli veya kendi şartlarına göre kadınlar değiller.”

Ruanda kadınların siyasette temsilinde dünya lideri

Ulusal parlamentolardan oluşan küresel bir örgüt olan Parlamentolararası Birlik (IPU), 2023 yılında kadınların dünya çapında karar alma süreçlerinin her düzeyinde yeterince temsil edilmediğini ve siyasi hayatta cinsiyet eşitliğini sağlamanın çok uzak olduğunu gösteren veriler topladı.

Bununla birlikte, Aralık 2022 itibarıyla Ruanda’nın ulusal parlamentosundaki sandalyelerin %60’ından fazlası kadınlara aitti. Ülke, parlamentoda en yüksek kadın oranına sahip olarak dünya çapında birinci sırada yer alıyor.

Senegal, Güney Afrika, Namibya ve Mozambik gibi diğer Afrika ülkeleri kadınların siyasi temsili konusunda ilerici bir geçmişe sahip.

2018’de Etiyopya Başbakanı Abiy Ahmed, 50-50 cinsiyet dengeli bir kabine atadığı için övgüyle karşılandı. Ancak kadınların parlamentodaki sandalye sayısı 2022 yılı itibarıyla %41,3’e düştü.

Kadınlar cinsiyet eşitliği, insan haklarıve sosyal ilişkilerle ilgili politika alanlarına liderlik etme eğilimindeyken , erkekler savunma ve ekonomi gibi politika alanlarına hakimdir.

Eunice Wanjiru bu makaleye katkıda bulundu

Düzenleyen: Keith Walker