Türkiye-Avrupa İlişkilerinde Yeni Bir Dönem mi?

TÜHA HABER / Sakarya Üniversitesi Ortadoğu Enstitüsü Öğr. Üyesi Prof. Dr. Kemal İNAT, genel olarak gergin geçen bir 2020’nin ardından 2021 yılının Türkiye-AB ilişkileri açısından olumlu gelişmelerle başladığına dikkat çekti.

Sakarya Üniversitesi Ortadoğu Enstitüsü Öğr. Üyesi Prof. Dr. Kemal İNAT

Prof. Dr. Kemal İNAT, ‘Türkiye-Avrupa İlişkilerinde Yeni Bir Dönem mi?’ başlıklı yazısını (UHA) Uluslararası Haber Ajansı’na değerlendirmelerde bulundu.

“Alman Dışişleri Bakanı Heiko Maas, pazartesi günü Ankara’ya geldiğini, Dışişleri Bakanı Çavuşoğlu’nun da Brüksel’e gittiğini hatırlatan Prof. Dr. Kemal İNAT, ay sonunda ise Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen’in Türkiye’ye gelmesinin beklendiğini açıkladı.

Prof. Dr. Kemal İNAT, Türkiye ile Yunanistan arasındaki sorunların görüşülmesi için istikşafi görüşmelerin de 25 Ocak’ta yeniden başlamasının kararlaştırıldığını ifade etti.

“9 Ocak’ta da Cumhurbaşkanı Erdoğan Von der Leyen ile video konferans yöntemiyle verimli bir görüşme gerçekleştirmişti…” diyen Prof. Dr. Kemal İNAT, bütün bunların Türkiye ile AB arasındaki diplomasi kanallarının ve diyalog mekanizmasının yeniden işlemeye başladığını gösterdiğine dikkat çekti.

Prof. Dr. Kemal İNAT, “Peki, diplomasinin yeniden devrede olması Türkiye-AB ilişkilerini yeniden rasyonel bir çizgiye oturtur mu? Sorunların konuşuluyor olması çözüm açısından önemli bir adımdır kuşkusuz. Ancak tarafların çözüm konusundaki niyetleri diplomasinin başarısını belirleyecek” dedi.

Bu durumda Türkiye-AB ilişkilerinin rasyonel bir çizgiye gelip gelmeyeceği konusunda iki noktanın belirleyici olacağını söyleyen Prof. Dr. Kemal İNAT, “Birincisi tarafların çözüm konusundaki istekli olup olmadıkları, ikincisi ise sorunların diyalog yoluyla çözülebilir olup olmadığı. Önce niyetlerin ne olduğuna, yani tarafların çözüm konusunda istekli olup olmadığına bakalım” şeklinde konuştu.

Prof. Dr. Kemal İNAT, taraflardan biri olan Türkiye açısından bakıldığında, Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın “Türkiye’nin geleceğini Avrupa’da görüyoruz” ifadesini son dönemde tekrar tekrar dile getirmesinin, Ankara’nın AB ile sorunsuz bir ilişki arzu ettiğinin açık göstergesi olduğunun altını çizdi.

Türkiye’nin ekonomik olarak sorunlar yaşadığı bir dönemde, dış ticaretinde çok önemli bir yere sahip olan ve yoğun ekonomik ilişkiler içerisinde olduğunun, AB ile sorunlarının çözümünde diplomasiyi öne çıkarmasının gayet doğal olduğunu aktaran Prof. Dr. Kemal İNAT, “Ankara, siyasi anlaşmazlıkların AB ile ekonomik iş birliğini gölgeleyecek şekilde öne çıkmasını istemiyor ve bu anlaşmazlıkların çözümü konusunda diyaloğa hazır olduğunu gösteriyor” dedi.

“Türkiye’nin bu yolda karşı taraftan en önemli beklentisi ise egemenliğine saygı duyulması” olduğunu ifade eden Prof. Dr. Kemal İNAT, AB tarafından Türkiye’nin içişlerine doğrudan müdahale anlamına gelecek adımlardan uzak durulması ve Brüksel’in, Türkiye’nin komşu ülkelerle yaşadığı anlaşmazlıklarda haksız bir şekilde bu ülkelerden yana pozisyon alıp Ankara’ya baskı yapmasının Türkiye-AB ilişkilerinde diplomasi kanallarını tıkayan hususlar olduğunun altını çizdi.

Prof. Dr. Kemal İNAT, şöyle devam etti:

“Diğer taraf olan AB’nin Türkiye ile sorunların diyalog yoluyla çözümü konusunda istekli olup olmadığına geldiğimizde ise bazı kafa karışıklıklarının olduğunu ifade etmek gerekir. Bu açıdan baktığımızda AB ülkelerini dört gruba ayırabiliriz”:

“Birinci grupta Almanya gibi, AB’ye yön verebilecek güce sahip olan ve Türkiye’yi Avrupa’nın birçok sorununun çözümü konusunda iş birliği yapılması gereken önemli bir partner olarak gören ülkeler var. Bu ülkeler, zaman zaman Ankara ile birtakım sorunlar yaşasalar da Türkiye ile özellikle güvenlik ve ekonomi alanlarında iş birliği eksenli bir ilişki yürütülmesi çabasındalar.

İkinci grupta Yunanistan gibi, AB’yi Türkiye ile yaşadığı ikili sorunlarda bir baskı aracı olarak kullanmak isteyen ve Ankara’ya karşı diyalogdan çok dayatma politikasını öne çıkaran ülkeler var. Son dönemde Fransa gibi, AB politikalarına yön verecek etkinliğe sahip bir ülkenin de bu gruba katılması Türkiye-AB ilişkilerinde diplomasiden çok yaptırım ve baskı kavramlarının öne çıkmasının temel nedeniydi.

Üçüncü grupta Avusturya, Hollanda ve Belçika gibi, AB’nin çevresindeki ülkelere demokrasi ve insan hakları kavramlarını gerekçe göstererek müdahale etmesini savunan ülkeler var. Bu ülkelerin önemli miktarda Türkiye kökenli nüfus barındırması ve bu diasporanın AK Parti karşıtı kesimlerinin bulundukları Avrupa ülkelerinin medya ve siyaset dünyasında temsil imkânı bulması söz konusu ülkelerde Türkiye’nin sıkça negatif bir şekilde gündeme gelmesine neden olmakta. Bu yüzden bu tür AB ülkelerinde Türkiye ile ilişkilerin diyalog üzerinden yürütülmesi konusunda bir görüşün öne çıkması kolay değil.

Dördüncü grupta ise Bulgaristan, Macaristan ve İspanya gibi Türkiye ile ilişkilerde diplomasi kanallarının hep açık tutulmasını savunan ülkeler var. Bu ülkeler genel olarak Türkiye ile ilişkilerin karşılıklı egemenliğe saygı ve ekonomik iş birliği esası üzerinden yürütülmesi görüşündeler”.

Prof. Dr. Kemal İNAT, Türkiye’de AB ile ilişkilerde diplomasinin öne çıkarılması konusunda ciddi bir niyet ortaya çıkmışken Avrupa’da bu niyetin ne kadar karşılık bulacağını zaman göstereceğini belirtti ve “Ancak bu açıdan ikinci ve üçüncü gruptaki ülkelerin gerek diğer AB üyeleri gerekse Ankara tarafından ikna edilmesi veya diyalog sürecini baltalamalarının engellenmesi oldukça önemli” olduğunu kaydetti.

HABER : Ataner YÜCE & Emekli TRT Muhabiri

[TÜHA Haber Ajansı, 22 Ocak 2021]