İlhan KARAÇAY yazdı:

HOLLANDA, 13 OCAK 2026

Yıllardır yazıyorum.
Kimi zaman alkış aldım, kimi zaman sert tepkilerle karşılaştım.
Ama ilk kez şuna tanık oldum: Yazdığım bir haber, bir Büyükelçi’nin resmî sosyal medya hesabında doğrudan yankı buldu.

Lahey Büyükelçimiz Fatma Ceren Yazgan, Lale Gül üzerine kaleme aldığım haberime istinaden LinkedIn hesabında bir mesaj yayımladı ve o mesaja yazımın bağlantısını da ekledi.
Bu, sadece benim için değil, Türk basını ve yurtdışındaki Türk toplumu için de dikkat çekici bir ilkti.

Lahey Büyükelçisi Fatma Ceren Yazgan

Bir Büyükelçi, bir gazetecinin metnine açıkça atıf yapıyor, o metnin taşıdığı fikri kamuoyu önünde tartışmaya açıyordu.
Ama asıl çarpıcı olan şuydu: Büyükelçi’nin mesajı, benim yazımda dile getirdiğim ana fikri adeta özetliyordu.

Büyükelçimiz, özü itibarıyla şunu söylüyordu: “Bu genç kadın, ailesiyle ve inancıyla yaşadığı kişisel hesaplaşmayı, edebiyat adı altında sert, kırıcı ve aşağılayıcı bir dile dönüştürdü. Hollanda medyası ise bu dili sorgulamak yerine büyüttü, parlatıp dokunulmaz bir simge haline getirdi. Edebi değeriyle değil, yarattığı skandalla tanınan tek bir kitapla, din, İslam, göç ve kadın hakları gibi son derece karmaşık alanlarda ‘otorite’ gibi muamele görmesi, burada meselenin özgürlükten çok temsil üretmek ve şöhret inşa etmekle ilgili olduğunu düşündürüyor. Son dönemde özellikle öne çıkarılan giyim tarzı da bu rolün bir parçası. Sorun bir kadının ne giydiği değil; bu görünümün, eski kimlikle kopuşun sürekli sergilenen vitrini haline getirilmesi. Böylece kişisel bir hikâye, anne babayı ve daha geniş bir topluluğu görünmez kılan, medyanın da onayladığı tek taraflı bir anlatıya dönüşüyor.”

Yani Büyükelçi şunu diyordu: “Ortada sadece bireysel bir özgürlük hikâyesi yok. Hollanda medyası bilinçli biçimde bir figür üretiyor, onu parlatıyor, dokunulmaz kılıyor ve bu sırada hem ailesini hem de temsil ettiği toplumsal çevreyi siliyor.
Bu, özgürlükten çok bir şöhret ve temsil mühendisliğidir.”

Bu sözler, haftalardır yazdıklarımın diplomatik bir dille söylenmiş hâliydi.

BİR MESAJ VE YÜZLERCE YÜREK

Ardından ne oldu biliyor musunuz?
Büyükelçi’nin mesajının altına çok sayıda yorum geldi.
Ve neredeyse tamamı, hem benim yazımın arkasında duruyor hem de Büyükelçi’nin bu açık ve cesur tavrını takdir ediyordu.

Gazeteci yazar Ali Tiryaki şöyle diyordu: “Sayın Büyükelçimiz, kolay alkışlananı değil, risk alanı paylaşmıştır. Konforlu suskunluk yerine açık bir pozisyon almıştır. Bu ülkede ve bu iklimde nadir görülen bir cesarettir bu. 56 yıldır yaşadığım Avrupa’da, bir büyükelçimizin ilk kez bu denli net bir duruş sergilediğine şahitlik ediyorum. Hollanda basınının iki yüzlülüğünü bilerek gösterdiğiniz bu medeni cesaret için teşekkürle başlamak gerekir.”

Ve Tiryaki ardından şunu ekliyordu: “Sayın Büyükelçim, değerli üstadım İlhan ağabeyimin düşüncelerini resmî hesabınızdan paylaşmanız, bu görüşlere verdiğiniz değeri açıkça göstermiştir. Özgürlük, dışarıda düşman icat etmekte değil; içerideki yarayla yüzleşebilmekte yatar. Aileye, dine ya da ait olunan topluma hakaret etmek entelektüel cesaret değildir. Gerçek cesaret, bütünü yakmadan yanlışla mücadele edebilmektir.”

Songül Şentürk başka bir noktaya dikkat çekiyordu: “Hollanda bu kadını ‘küçümseme karakterleri’ çerçevesinde çok şişirdi. Adı ve soyadının Türk olması, hepimizi temsil ettiği anlamına gelmez. Bunlar çok ucuz numaralar. Madem bu kadar ahlâklı bir duruşu var, neden bu kadar yerden yere vurduğu anne ve babasının özel hayatını ihlâl ediyor? Çünkü biliyor ki bu insanlar kendini ifade etmekte zayıf.”

Oğuzhan Kahya tehlikeye işaret ediyordu: “Aşırı sağ ve ırkçı kesim, hem Hollanda’da hem Belçika’da bu kadını gençlere örnek gösteriyor. Bu tip sesler hukuki ve lobicilik yollarıyla durdurulmalı. Hariciyemize güveniyoruz.”

Roman Akyüz, meseleyi daha geniş bir çerçeveye oturtuyordu: “Bu tablo, Batı’da ne kadar seçici ve çifte standartlı bir ahlaki bakışın hâkim olduğunu gösteriyor. ‘İfade özgürlüğü’ söylemi, söz konusu olan Müslümanlar ve göçmenler olduğunda hızla hiyerarşik bir araca dönüşüyor. Kişisel bir hikâye, medyanın eliyle vitrine konuyor ve bütün bir topluluk görünmez kılınıyor.”

Dursun Acun’un tek cümlesi ise her şeyi yerine oturtuyordu: “Emperyalistler, kendi üstünlük duygularının, gözlerinde ‘aşağı’ gördükleri bir kişi ya da grup tarafından doğrulanmasından haz duyarlar.”

Büyükelçimizin mesajına gelen tek konu dışı yorum, Arpad Neswabda isimli bir Hollandalıdan gelmişti. Büyükelçimizden, buraya gönderilen imamların daha iyi kontrol edilmesini istiyordu.

Yani Batı, “bakın, Türkler de zaten geri” dedirtecek figürleri sever.
Çünkü bu figürler, kendi üstünlük algılarını besler.

BU SUSMAYAN BÜYÜKELÇİ KİMDİR

Peki bu susmayan Büyükelçi kimdir?
Fatma Ceren Yazgan, sıradan bir bürokrat değildir.
O, devletin kalbinden gelen, yıllarını Dışişleri teşkilatında geçirmiş, zor birimlerde görev yapmış, kriz masalarında pişmiş bir diplomattır.

1971 Bursa doğumludur.
Boğaziçi Üniversitesi Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler mezunudur.
1993’te Dışişleri Bakanlığı’na girmiştir.
Muskat, Kiev ve Moskova’da görev yapmıştır.
Bakanlıkta Kültürel İşler, Doğu Avrupa, Balkanlar, Kuzey Amerika, Güvenlik ve İstihbarat birimlerinde çalışmıştır.
2017 ile 2022 arasında Tiflis Büyükelçisi olarak görev yapmıştır.

Hollanda’ya yabancı değildir.
Daha önce iki kez bu ülkede görevli bulunmuştur.

Lahey’e geleli henüz birkaç hafta olmuşken, güven mektubunu sunmayı bile beklemeden sahaya inmiştir.
Toplumla temas kurmuş, etkinliklere katılmış, basınla buluşmuş, daha ilk günlerden itibaren “ben buradayım” demiştir.

Bir basın toplantısında kendisine neden “Guru” dediğimi anlatırken şunu söylemiştim: “Guru, karanlığı dağıtan, yol gösteren, ışık saçan demektir.
Bir konuda derin bilgisi olan, sözüne güvenilen, insanlara yön veren kişidir.”

İşte bugün, bu tanımın boş bir iltifat olmadığını herkes gördü.

Çünkü kolay olan susmaktı.
Görmezden gelmekti.
Diplomatik konforun içinde kalmaktı.

O ise, susmamayı seçti.

BİR YAZI, BİR BÜYÜKELÇİ VE BİR KIRILMA ANI

Bugün ortada çok net bir tablo var:
Bir gazeteci yazıyor.
Bir Büyükelçi susmuyor.
Yüzlerce insan aynı noktada buluşuyor.

Bu, sadece bir haberin yankı bulması değildir.
Bu, yıllardır içimize atılan bir rahatsızlığın artık kelimeye dönüşmesidir.
Ve belki de en önemlisi şudur:
Bu ülkelerde yaşayan milyonlarca insan artık şunu haykırıyor:
Bizi, bizi döverek temsil etmeyin.
Bizim hikâyemizi, bizi silerek anlatmayın.
Özgürlük, başkasını yok ederek kurulmaz.

Bu ses artık yükseliyor.
Ve bu kez, yalnız değil.

Not: Değerli okurlarım, aşağıda, Lale Gül hakkında hafta içinde yayınlamış olduğum, Büyükelçimizin de işaret etmiş olduğu haberi bulacaksınız. Bu haberin Hollandaca metnini 600’ü aşkın medya organı ve Hollanda parlamenterlerine göndermiştim. Hollandalı meslektaşlarımdan pek çok reaksiyon geldi. Bugünkü haberim de Hollanda medyasına ve parlamenterlere gönderilecektir.)

                           **********

LAHEY BÜYÜKELÇİMİZ FATMA CEREN YAZGAN’IN HOLLANDA’DAKİ FAALİYETLERİ

Lahey Büyükelçimiz Fatma Ceren Yazgan, göreve başlamasının ardından Hollanda’nın farklı şehir ve bölgelerinde yoğun bir diplomatik temas trafiği yürütüyor. Bu temaslar yalnızca klasik diplomasi çerçevesinde kalmıyor; yerel yöneticiler, iş dünyası, girişimciler, sivil toplum temsilcileri ve Hollanda’daki Türk toplumu ile doğrudan temasları da kapsıyor. Büyükelçi Yazgan’ın son dönemde Zwolle, Deventer ve Overijssel Eyaleti merkezli ziyaretleri bu yaklaşımın somut örnekleri arasında yer alıyor.

YEREL YÖNETİMLERLE DOĞRUDAN TEMAS

Büyükelçi Fatma Ceren Yazgan’ın Hollanda’daki faaliyetlerinde dikkat çeken unsurlardan biri, yerel ve bölgesel yöneticilerle kurduğu doğrudan temaslar. Bu çerçevede, Overijssel Eyaleti’nde yapılan görüşmeler öne çıkıyor.
Zwolle kentinde gerçekleşen temaslarda, kentin kar altındaki atmosferi eşliğinde samimi ve sıcak bir ev sahipliği dikkat çekti. Ziyaret sırasında Overijssel Eyaleti Kral Komiseri Andries Heidema ile yapılan görüşmeler, Türkiye ile Hollanda arasındaki yerel düzeyde iş birliğinin geliştirilmesine yönelik önemli bir adım olarak değerlendiriliyor.

Bu görüşmeler, iki ülke ilişkilerinin yalnızca merkezi hükümetler düzeyinde değil, eyalet ve belediyeler düzeyinde de güçlendirilmesi gerektiği anlayışını yansıtıyor. Büyükelçi Yazgan’ın bu yöndeki yaklaşımı, Hollanda yerel yönetimlerinde de karşılık bulmuş görünüyor.

ZOR KIŞ ŞARTLARINDA YOĞUN PROGRAM

Zwolle                                                        Deventer

Ziyaretlerin dikkat çeken bir diğer yönü, zorlu kış koşullarına rağmen programın aksatılmadan sürdürülmesi oldu. Büyükelçi Yazgan, sabahın erken saatlerinde Deventer Belediyesi sınırları içindeki konsolosluk biriminde çeşitli kuruluşlar ve girişimcilerle bir araya geldi. Bu görüşmelerde, Türkiye ile Hollanda arasındaki ekonomik ilişkilerin yerel düzeyde nasıl daha da geliştirilebileceği ele alındı.

Bu temaslara, Deventer Başkonsolosumuz Emre Yunt da katıldı. Görüşmeler, karşılıklı tanışmanın ötesine geçerek somut iş birliği imkânlarının konuşulduğu bir platforma dönüştü.

EKONOMİ, GİRİŞİMCİLİK VE YATIRIM ODAKLI GÖRÜŞMELER

Büyükelçi Yazgan’ın Hollanda’daki faaliyetlerinin önemli bir ayağını ekonomi, girişimcilik ve yatırım konuları oluşturuyor. Overijssel Eyaleti, tarım, lojistik, sanayi ve yenilikçi teknolojiler alanında Hollanda’nın öne çıkan bölgelerinden biri olarak biliniyor. Yapılan görüşmelerde, Türkiye’den girişimciler ve yatırımcılar ile Overijssel Eyaleti’ndeki iş çevreleri arasında yeni köprüler kurulması hedefi açıkça dile getirildi.

Bu çerçevede, karşılıklı ticaret hacminin artırılması, ortak yatırımların teşvik edilmesi ve Türk girişimcilerin Hollanda pazarına daha etkin şekilde erişebilmesi gibi başlıklar ele alındı. Aynı zamanda Hollandalı yatırımcıların Türkiye’deki fırsatlara yönlendirilmesi de gündeme geldi.

HOLLANDA’DAKİ TÜRK TOPLUMU İLE İLİŞKİLER

Fatma Ceren Yazgan’ın büyükelçilik faaliyetlerinde, Hollanda’daki Türk toplumuyla kurulan bağlar da önemli bir yer tutuyor. Resmi ziyaretlerin yanı sıra, Türk toplumunun temsilcileriyle yapılan görüşmeler ve temaslar, Türkiye’nin yurtdışındaki vatandaşlarıyla ilişkilerine verdiği önemi ortaya koyuyor.

Bu görüşmelerde, Türk toplumunun Hollanda’daki sosyal, ekonomik ve kültürel katkıları vurgulanırken, karşılaşılan sorunlar ve beklentiler de doğrudan dinleniyor. Büyükelçi Yazgan’ın bu temasları, yalnızca resmi bir temsil görevi değil, aynı zamanda toplumsal bir bağ kurma çabası olarak değerlendiriliyor.

DİPLOMATİK VE KÜLTÜREL BOYUT

Büyükelçi Yazgan’ın Hollanda’daki çalışmaları, yalnızca siyasi ve ekonomik başlıklarla sınırlı değil. Diplomatik resepsiyonlar, resmi törenler ve kültürel etkinlikler de bu faaliyetlerin önemli bir parçasını oluşturuyor. Türkiye ile Hollanda arasındaki köklü ilişkilerin kültürel boyutunun canlı tutulması, bu etkinlikler aracılığıyla sağlanıyor.

Bu çerçevede, Türkiye’nin tarihsel ve kültürel değerlerinin tanıtılması, iki toplum arasındaki karşılıklı anlayışın güçlendirilmesi hedefleniyor.
Kültürel diplomasi, Büyükelçi Yazgan’ın faaliyetlerinde tamamlayıcı bir unsur olarak öne çıkıyor.

GENEL DEĞERLENDİRME

Lahey Büyükelçisi Fatma Ceren Yazgan’ın Hollanda’daki faaliyetleri, çok boyutlu bir diplomasi anlayışını yansıtıyor. Yerel yönetimlerle kurulan doğrudan temaslar, iş dünyası ve girişimcilik odaklı görüşmeler, Türk toplumu ile ilişkiler ve kültürel diplomasi faaliyetleri, bu yaklaşımın temel taşlarını oluşturuyor.

Bu tablo, Türkiye’nin Hollanda ile ilişkilerinde yalnızca merkezde değil, sahada ve yerelde de güçlü olma hedefini ortaya koyuyor. Büyükelçi Yazgan’ın yürüttüğü bu temaslar, önümüzdeki dönemde Türkiye ile Hollanda arasındaki ekonomik, sosyal ve kültürel ilişkilerin daha da derinleşeceğinin işaretleri olarak görülüyor.

                       ***********************

IK SCHREEF OVER LALE GÜL DIE TURKEN EN MOSLIMS AANVALT, ONZE AMBASSADEUR IN DEN HAAG ZETTE HET VOORT

Ambassadeur Fatma Ceren Yazgan, die niet zweeg en op haar LinkedIn-account een boodschap plaatste, kreeg een stortvloed aan steunbetuigingen.

Deze moedige stap van onze ambassadeur moet een eerste voorbeeld zijn.

door: İlhan KARAÇAY

Ik schrijf al jaren.
Soms kreeg ik applaus, soms harde reacties.
Maar dit maakte ik voor het eerst mee: een artikel van mij vond rechtstreeks weerklank op het officiële sociale mediakanaal van een ambassadeur.

Onze ambassadeur in Den Haag, Fatma Ceren Yazgan, publiceerde naar aanleiding van mijn artikel over Lale Gül een bericht op haar LinkedIn-account en voegde daarbij ook de link naar mijn tekst toe.
Dit was niet alleen voor mij bijzonder, maar ook voor de Turkse pers en voor de Turkse gemeenschap in het buitenland een opvallende primeur.

Een ambassadeur verwees openlijk naar de tekst van een journalist en bracht de daarin vervatte gedachte publiekelijk ter sprake.
Maar wat nog opvallender was: de boodschap van de ambassadeur vatte als het ware de kern van mijn artikel samen.

In essentie zei zij het volgende: “Deze jonge vrouw heeft haar persoonlijke afrekening met haar familie en haar geloof omgezet in een harde, kwetsende en neerbuigende taal onder het mom van literatuur. De Nederlandse media hebben deze toon niet bevraagd, maar juist vergroot, gepolijst en tot een onaantastbaar symbool gemaakt. Dat zij met één enkel boek, dat niet door literaire waarde maar door het veroorzaakte schandaal bekend is geworden, wordt behandeld als een ‘autoriteit’ op uiterst complexe terreinen zoals religie, islam, migratie en vrouwenrechten, doet vermoeden dat het hier minder om vrijheid gaat dan om het creëren van representatie en het bouwen aan roem. Ook de kledingstijl die de laatste tijd nadrukkelijk naar voren wordt geschoven, maakt deel uit van deze rol. Het probleem is niet wat een vrouw draagt, maar dat dit uiterlijk wordt ingezet als voortdurend tentoongestelde vitrine van de breuk met een vroegere identiteit. Zo verandert een persoonlijk verhaal in een eenzijdig narratief, door de media goedgekeurd, waarin ouders en een bredere gemeenschap onzichtbaar worden gemaakt.”

Met andere woorden, de ambassadeur zei: “Het gaat hier niet alleen om een individueel vrijheidsverhaal. De Nederlandse media creëren bewust een figuur, zetten haar in de schijnwerpers, maken haar onaantastbaar en wissen daarbij zowel haar familie als de sociale omgeving die zij vertegenwoordigt uit. Dit is minder vrijheid en meer een vorm van roem- en representatie-engineering.”

Deze woorden waren de diplomatieke formulering van wat ik al wekenlang schrijf.

ÉÉN BERICHT EN HONDERDEN HARTEN

Weet u wat er daarna gebeurde?
Onder het bericht van de ambassadeur verschenen talloze reacties.
En bijna allemaal stonden zij zowel achter mijn artikel als achter de open en moedige houding van de ambassadeur.

Journalist en schrijver Ali Tiryaki schreef: “Geachte mevrouw de ambassadeur, u heeft niet gekozen voor het makkelijke applaus, maar voor het nemen van risico. In plaats van comfortabel zwijgen heeft u een duidelijke positie ingenomen. Dat is in dit land en in dit klimaat een zeldzame vorm van moed. In de 56 jaar dat ik in Europa leef, ben ik er voor het eerst getuige van dat een van onze ambassadeurs zo’n heldere houding aanneemt. Voor deze burgerlijke moed waarmee u de hypocrisie van de Nederlandse pers zichtbaar maakt, moet men met dank beginnen.”

En Tiryaki voegde daaraan toe: “Geachte ambassadeur, dat u de gedachten van mijn waarde leermeester İlhan Karaçay via uw officiële account deelt, toont duidelijk de waarde die u aan deze visie hecht. Vrijheid ligt niet in het creëren van vijanden buiten ons, maar in het onder ogen zien van de wond binnenin. Het beledigen van familie, religie of de gemeenschap waartoe men behoort is geen intellectuele moed. Echte moed is het bestrijden van het verkeerde zonder het geheel te verbranden.”

Songül Şentürk legde een ander accent: “Nederland heeft deze vrouw buitensporig opgeblazen binnen een kader van ‘minachtende karakters’. Dat haar voor en achternaam Turks zijn, betekent niet dat zij ons allemaal vertegenwoordigt. Dat zijn goedkope trucs. Als zij werkelijk zo moreel hoogstaand is, waarom schendt zij dan zo schaamteloos het privéleven van haar ouders, die zij zo neerhaalt? Omdat zij weet dat deze mensen zwak staan in het zich uitdrukken.”

Oğuzhan Kahya wees op het gevaar: “Extreemrechtse en racistische kringen in zowel Nederland als België stellen deze vrouw aan jongeren als voorbeeld. Dergelijke stemmen moeten via juridische en lobbykanalen worden gestopt. Wij vertrouwen op ons ministerie van Buitenlandse Zaken.”

Roman Akyüz plaatste de kwestie in een breder kader: “Dit beeld toont hoe selectief en dubbelzinnig de morele blik in het Westen is. Het discours van ‘vrijheid van meningsuiting’ verandert snel in een hiërarchisch instrument zodra het over moslims en migranten gaat. Een persoonlijk verhaal wordt door de media in de vitrine gezet en een hele gemeenschap wordt onzichtbaar gemaakt.”

De ene zin van Dursun Acun zette alles op zijn plaats: “Imperialisten scheppen genoegen in het feit dat hun gevoel van superioriteit wordt bevestigd door iemand of een groep die zij als ‘lager’ beschouwen.”

De enige reactie die niet direct met de kern te maken had, kwam van een Nederlander met de naam Arpad Neswabda. Hij vroeg de ambassadeur om de imams die hierheen worden gestuurd beter te controleren.

Met andere woorden, het Westen houdt van figuren die doen zeggen: “Zie je wel, zelfs de Turken geven toe dat ze achterlijk zijn.”
Omdat zulke figuren hun gevoel van superioriteit voeden.

WIE IS DEZE AMBASSADEUR DIE NIET ZWIJGT

Wie is deze ambassadeur die niet zwijgt?

Fatma Ceren Yazgan is geen gewone bureaucraat.
Zij is een diplomate uit het hart van de staat, iemand die jarenlang binnen het ministerie van Buitenlandse Zaken heeft gewerkt, in moeilijke afdelingen heeft gediend en is gevormd aan crisistafels.

Zij is geboren in 1971 in Bursa.
Zij is afgestudeerd in Politicologie en Internationale Betrekkingen aan de Boğaziçi Universiteit.
In 1993 trad zij in dienst bij het ministerie van Buitenlandse Zaken.
Zij diende in Muscat, Kiev en Moskou.
Binnen het ministerie werkte zij op de afdelingen Culturele Zaken, Oost-Europa, de Balkan, Noord-Amerika, Veiligheid en Inlichtingen.
Tussen 2017 en 2022 was zij ambassadeur in Tbilisi.

Nederland is haar niet vreemd.
Zij was eerder al tweemaal in dit land gestationeerd.

Nog maar enkele weken in Den Haag, zonder zelfs te wachten op het formeel aanbieden van haar geloofsbrieven, is zij het veld ingegaan.
Zij zocht contact met de gemeenschap, nam deel aan activiteiten, ontmoette de pers en zei vanaf de eerste dagen: “Ik ben hier.”

Tijdens een persbijeenkomst legde ik uit waarom ik haar “Guru” noemde en zei ik:
“Guru betekent degene die duisternis verdrijft, richting wijst en licht verspreidt.
Het is iemand met diepe kennis, wiens woord vertrouwen wekt en die mensen richting geeft.”

Vandaag heeft iedereen gezien dat deze omschrijving geen loze vleierij was.
Want het makkelijke was zwijgen.
Wegkijken.
Binnen het diplomatieke comfort blijven.

Zij koos ervoor niet te zwijgen.

EEN ARTIKEL, EEN AMBASSADEUR EN EEN BREUKMOMENT

Vandaag ligt er een glashelder beeld:

Een journalist schrijft.
Een ambassadeur zwijgt niet.
Honderden mensen komen samen op hetzelfde punt.

Dit is niet zomaar de weerklank van een artikel.
Dit is het moment waarop een onbehagen dat wij al jaren inslikken eindelijk woorden krijgt.

En misschien is het allerbelangrijkste dit:
Miljoenen mensen die in deze landen leven, roepen nu luid:

Vertegenwoordig ons niet door ons te slaan.
Vertel ons verhaal niet door ons uit te wissen.
Vrijheid wordt niet gebouwd door de ander te vernietigen.

Deze stem stijgt nu op.
En deze keer is zij niet alleen.

Noot:
Waarde lezers, hieronder zult u het artikel vinden dat ik deze week over Lale Gül publiceerde. De Nederlandse versie van dat artikel heb ik naar meer dan zeshonderd mediaorganisaties en naar Nederlandse parlementariërs gestuurd. Van vele Nederlandse collega’s ontving ik reacties. Ook het artikel van vandaag zal naar de Nederlandse media en parlementariërs worden verzonden.

DE ACTIVITEITEN VAN ONZE AMBASSADEUR IN DEN HAAG, FATMA CEREN YAZGAN, IN NEDERLAND

Onze ambassadeur in Den Haag, Fatma Ceren Yazgan, voert sinds haar aantreden een intensief diplomatiek programma in verschillende steden en regio’s van Nederland. Deze contacten blijven niet beperkt tot het kader van de klassieke diplomatie. Zij omvatten ook directe ontmoetingen met lokale bestuurders, het bedrijfsleven, ondernemers, vertegenwoordigers van het maatschappelijk middenveld en de Turkse gemeenschap in Nederland.
De recente bezoeken van ambassadeur Yazgan aan Zwolle, Deventer en de provincie Overijssel vormen concrete voorbeelden van deze benadering.

DIRECTE CONTACTEN MET LOKALE BESTUREN

Een van de opvallende aspecten van de activiteiten van ambassadeur Fatma Ceren Yazgan in Nederland is het directe contact dat zij onderhoudt met lokale en regionale bestuurders. In dit kader springen met name de gesprekken in de provincie Overijssel in het oog.

Tijdens de ontmoetingen in de stad Zwolle viel de warme en oprechte gastvrijheid op, tegen de achtergrond van een winters landschap onder sneeuw. De gesprekken met de Commissaris van de Koning in Overijssel, Andries Heidema, worden gezien als een belangrijke stap in de ontwikkeling van de samenwerking tussen Turkije en Nederland op lokaal niveau.

Deze ontmoetingen weerspiegelen het inzicht dat de betrekkingen tussen beide landen niet alleen op het niveau van centrale regeringen, maar ook op dat van provincies en gemeenten moeten worden versterkt. De benadering van ambassadeur Yazgan lijkt ook bij de Nederlandse lokale besturen weerklank te vinden.

EEN INTENSIEF PROGRAMMA ONDER ZWARE WINTEROMSTANDIGHEDEN

Zwolle Deventer

Een ander opvallend aspect van de bezoeken was dat het programma ondanks de zware winterse omstandigheden onverminderd werd voortgezet.

Ambassadeur Yazgan kwam in de vroege ochtend bijeen met diverse organisaties en ondernemers in de consulaire eenheid binnen de gemeentegrenzen van Deventer. Tijdens deze gesprekken werd besproken hoe de economische betrekkingen tussen Turkije en Nederland op lokaal niveau verder kunnen worden verdiept.

Aan deze ontmoetingen nam ook onze consul-generaal in Deventer, Emre Yunt, deel. De gesprekken gingen verder dan louter kennismaking en groeiden uit tot een platform waarop concrete samenwerkingsmogelijkheden werden besproken.

GESPREKKEN GERICHT OP ECONOMIE, ONDERNEMERSCHAP EN INVESTERINGEN

Een belangrijk onderdeel van de activiteiten van ambassadeur Yazgan in Nederland bestaat uit thema’s als economie, ondernemerschap en investeringen.

De provincie Overijssel staat bekend als een van de toonaangevende regio’s van Nederland op het gebied van landbouw, logistiek, industrie en innovatieve technologieën. In de gevoerde gesprekken werd expliciet het doel uitgesproken om nieuwe bruggen te slaan tussen ondernemers en investeerders uit Turkije en het bedrijfsleven in Overijssel.

In dit kader kwamen onderwerpen aan bod zoals het vergroten van het wederzijdse handelsvolume, het stimuleren van gezamenlijke investeringen en het vergemakkelijken van de toegang van Turkse ondernemers tot de Nederlandse markt. Tegelijkertijd werd ook besproken hoe Nederlandse investeerders naar kansen in Turkije kunnen worden geleid.

RELATIES MET DE TURKSE GEMEENSCHAP IN NEDERLAND

In de ambassadeursactiviteiten van Fatma Ceren Yazgan nemen ook de banden met de Turkse gemeenschap in Nederland een belangrijke plaats in.

Naast officiële bezoeken tonen de ontmoetingen en contacten met vertegenwoordigers van de Turkse gemeenschap het belang dat Turkije hecht aan de relatie met zijn burgers in het buitenland.

Tijdens deze gesprekken worden de sociale, economische en culturele bijdragen van de Turkse gemeenschap in Nederland benadrukt, terwijl problemen en verwachtingen rechtstreeks worden beluisterd. Deze contacten van ambassadeur Yazgan worden niet alleen gezien als een formele vertegenwoordigingstaak, maar ook als een poging om een maatschappelijke band tot stand te brengen.

DIPLOMATIEKE EN CULTURELE DIMENSIE

Het werk van ambassadeur Yazgan in Nederland beperkt zich niet tot politieke en economische thema’s. Diplomatieke recepties, officiële ceremonies en culturele evenementen vormen eveneens een belangrijk onderdeel van deze activiteiten.

Via deze bijeenkomsten wordt de culturele dimensie van de diepgewortelde betrekkingen tussen Turkije en Nederland levend gehouden. In dit kader wordt gestreefd naar de promotie van de historische en culturele waarden van Turkije en naar het versterken van het wederzijds begrip tussen beide samenlevingen.

Culturele diplomatie treedt daarbij naar voren als een complementair element binnen de werkzaamheden van ambassadeur Yazgan.

ALGEMENE BEOORDELING

De activiteiten van de ambassadeur in Den Haag, Fatma Ceren Yazgan, in Nederland weerspiegelen een veelzijdige diplomatieke benadering.

De directe contacten met lokale besturen, de op het bedrijfsleven en ondernemerschap gerichte gesprekken, de relaties met de Turkse gemeenschap en de culturele diplomatie vormen de pijlers van deze aanpak.

Dit geheel laat zien dat Turkije in zijn betrekkingen met Nederland niet alleen in het centrum, maar ook op het terrein en op lokaal niveau sterk wil zijn.

De door ambassadeur Yazgan gevoerde contacten worden gezien als tekenen dat de economische, sociale en culturele relaties tussen Turkije en Nederland in de komende periode verder zullen worden verdiept.

                                               *****************

Lale Gül ile ilgili olarak kaleme aldığım ve bu dalgayı daha önce başlatan yazıyı, okurun takdirine yeniden sunuyorum.

ANNESİNE “İRİNLİ HAMAM BÖCEĞİ”, BABASINA “SADECE DÖLLENDİREN” DEDİ VE ŞÖHRET OLDU

Lale Gül’ün, Hollanda medyası tarafından empoze edilme şekli daha renkli hale çevrildi.

Din, İslam, göç, kadın hakları, toplumsal uyum ve hatta siyaset konularında konuşan bir figür haline getirildi.

Anne ve baba, hele hele geleneksel Türk ve Müslüman aile yapısı, medyada empatiye layık görülmedi. Onların yaşadığı utanç, korku ve toplumsal dışlanma bilinçli biçimde görmezden gelindi.

Çok yakında Lale Gül’ü ‘modacı’ olarak lanse edeceğinden emin olduğum medya, mütedeyyin Türk anneleri üzüyor.

(Haberin Hollandacası en altta.
De Nederlandse versie staat onderaan)

İlhan KARAÇAY inceledi ve yazdı:

Lale Gül, mütedeyyin ve kapalı bir aile ortamında büyüdüğünü anlatan genç bir kadındı.
Kendini bu aile yapısının baskısı altında ezilmiş, susturulmuş ve hayattan koparılmış biri olarak sundu. Yazdığını söylediği şey bir romandı; ama ortaya çıkan metin, edebî bir kurgu olmaktan çok, ailesiyle ve inanç dünyasıyla hesaplaşmaya dönük sert ve çirkin bir iç dökümüydü.

Yayınladığı kitap, edebî nitelikleriyle değil; anneye ve babaya yöneltilen ağır, aşağılayıcı ve insanlıktan çıkarıcı ifadelerle gündeme geldi.
“Roman” etiketi altında sunulan bu metin, kısa sürede bir edebiyat tartışması olmaktan çıktı; medya eliyle büyütülen bir kültürel ve politik simgeye dönüştürüldü.

Asıl dikkat çekici olan ise, bu noktadan sonra yaşananlardı.
Henüz yazarlık yolunun başında olan, tek bir kitabı bulunan ve o kitabı da yoğun redaksiyonla yayımlanan bu isim, bir anda her konuda konuşan bir figüre dönüştürüldü.
Din, toplum, göç, İslam, özgürlük, kadın hakları, hatta uluslararası siyaset…
Sanki bütün bu alanlarda uzmanlaşmış gibi, en ağır ve en karmaşık meselelerde sözüne başvurulan bir “bilirkişi” muamelesi görüyor.

Televizyon ekranlarında, alanlarında yıllarını vermiş akademisyenlerin, hukukçuların, ilahiyatçıların, sosyologların oturduğu masalarda, Lale Gül’e de aynı ağırlıkta söz hakkı tanınıyor. Dergiler, gazeteler ve televizyonlar bu isme açıkça kıyak geçiyor.
Sormak yerine alkışlıyorlar, tartışmak yerine parlatmayı tercih ediyorlar.

Bu durum yalnızca benim değil, geniş bir kesimin de tuhafına gidiyor. Çünkü mesele artık bir bireyin özgürlük arayışı değil; hak edilmemiş bir temsiliyetin, medya aracılığıyla sürekli yeniden üretilmesi haline geldi.
Ve tam da bu yüzden, Lale Gül meselesi artık sadece bir kitap ya da bir yazar meselesi olmaktan çıktı.

Kendisi için bir seçim yaptı, ölüm tehditleri aldı ve ailesini kaybetti ama şimdi çok satan kitabıyla dünyayı fethediyor (solda), Annem tehditkâr oldu (sağda)

HOLLANDA MEDYASI NEDEN BU KADAR İŞTAHLIYDI

Asıl inceleme, tam da bu noktada başlıyor. Lale Gül’ün hikâyesini sıradan bir “bireysel isyan anlatısı” olmaktan çıkaran şey, Hollanda medyasının gösterdiği olağanüstü iştah oldu.
Kitap yayımlandıktan hemen sonra televizyon programları, gazeteler ve dergiler adeta sıraya girdi. Genç yaşına, sınırlı yazarlık geçmişine ve tek bir kitaba rağmen, Gül bir anda din, İslam, göç, kadın hakları, toplumsal uyum ve hatta siyaset konularında konuşan bir figüre dönüştürüldü.

Burada sorulması gereken temel soru şuydu:
“Lale Gül’e desteğe okey, acı çeken ebeveynler ne olacak?”

Bu soru Hollanda medyasında neredeyse hiç sorulmadı. Çünkü bu hikâyede mağdur rolü tek kişilikti. Anne ve baba, hele hele geleneksel Türk ve Müslüman aile yapısı, empatiye layık görülmedi. Onların yaşadığı utanç, korku ve toplumsal dışlanma bilinçli biçimde görmezden gelindi.

Hatta daha önce aktardığım şu sözler, bu körlüğün en çıplak göstergesiydi:
“Babam, titreyen elleri ile tuttuğu telefondan herkese cevap vermeye çalışıyordu. Zira ben kendilerine bir aşk hikâyesi yazdığımı söylemiştim. Ama babam her gelen telefondan anladıklarıyla, benim neler yazdığımı öğrenmişti. O sırada babam bana ‘Kızım, ne yaptın sen, aile yaşamımızı sokağa döktün’ diye feryat etti.”

Bu feryat, Hollanda ekranlarında yankı bulmadı. Çünkü bu hikâyede dramatik olan, ebeveynlerin yıkımı değil; onları yerle bir eden cümlelerin “cesaret” diye pazarlanmasıydı.

Bu noktada gözden kaçırılmaması gereken bir başka gerçek daha var. Lale Gül’ün anlattıkları, Hollanda kamuoyunda yalnızca “cesur bir bireysel çıkış” olarak değil, aynı zamanda mevcut önyargıları besleyen kullanışlı bir malzeme olarak da işlev gördü. Türk ve Müslüman aile yapısı, tekil bir hikâye üzerinden genelleştirildi. İstisnai bir deneyim, sanki kuralmış gibi sunuldu.

Bu tür anlatılar, entegrasyon tartışmalarında karmaşık gerçekleri sadeleştirir.
Sorumluluk dağıtılmaz, karşılıklı yüzleşme aranmaz. Bunun yerine, bir tarafın bütün kusurları üstlendiği, diğer tarafın ise sorgulanmadan “ilerici” kabul edildiği bir zemin oluşur. Medya açısından bu zemin konforludur. Çelişki yoktur, gri alan yoktur, rahatsız edici sorular yoktur.

Tam da bu yüzden Lale Gül’ün hikâyesi, kişisel bir anlatı olmaktan çıkarak, belirli bir bakış açısının tekrar tekrar üretilmesine hizmet eden bir şablona dönüşmüştür.

ANNESİNE “İRİNLİ HAMAM BÖCEĞİ”, BABASINA “SADECE DÖLLENDİREN” DEYİNCE ŞÖHRET OLDU

Lale Gül’ün hikâyesi bir edebiyat serüveninden çok, bir şöhret mühendisliği olarak okunmayı hak ediyor. Çünkü bu yolculukta belirleyici olan şey kalem gücü değil, seçilen hedefler ve kullanılan dildir. Anneye ve babaya yöneltilen ifadeler sıradan bir öfke patlaması değil, kamuoyunun dikkatini çekecek şekilde kurgulanmış sertliklerdir. Bu sertlikler, Hollanda medyasında “cesaret” etiketiyle paketlendi, toplumun bir kesiminde ise derin bir yaraya dönüştü.

Burada kritik soru şudur: Edebiyat, en yakınındakini insanlıktan çıkaran sıfatlarla anmayı meşrulaştırır mı. Yoksa bu dil, edebiyatın arkasına saklanan bir hesaplaşma mı. Gül’ün kullandığı kelimeler, bir roman tekniği olmaktan ziyade, tartışmayı büyüten bir provokasyon işlevi gördü. Bu yüzden de tanınırlık hızla geldi.

TÜRK VE İSLAM KURALLARINI YERDEN YERE VURUNCA HOLLANDA’DA KUCAKLANDI

Hollanda’nın hâkim kamuoyu, uzun süredir “içeriden eleştiren” figürleri seviyor. Gül, tam da bu boşluğu doldurdu. Eleştiri, içerikten çok yönüyle alkışlandı. Hedef Türk ve Müslüman aile yapısı olunca, söylenenlerin ölçüsü ikinci plana itildi. Böylece eleştiri, tartışma üretmekten çıktı, bir doğrulama törenine dönüştü.

Bu süreçte Gül’ün söylediklerinin doğruluğu ya da adaleti değil, kime söylediği önemsendi. Medya için aranan şey buydu. Bir hikâye gerekiyordu ve o hikâye hazırdı. Bedelini ise genelleştirilmiş bir topluluk ve hedefe konmuş ebeveynler ödedi.

YAYINLADIĞI KİTAP KALİTESİNDEN DEĞİL İÇERİĞİNİN ÇİRKİNLİĞİNDEN SATTI

Kitabın çok satması, edebi bir başarıya otomatik olarak işaret etmez. Burada satışın itici gücü merak ve skandaldı. Metnin dili, yapısı ve derinliği, tartışmanın gölgesinde kaldı. Okur, nasıl yazılmış sorusundan çok, kime ne denmiş sorusuna odaklandı.

Bu durum piyasada sık görülen bir fenomendir. Sertlik satıyor. Özellikle kutsal sayılan değerlere ve aileye yönelen sertlik daha da hızlı satıyor. Gül’ün kitabı da bu dalga üzerinde yükseldi. Bu yükselişin edebiyatla değil, içerik şokuyla ilgili olduğu gerçeği ise pek konuşulmadı.

BİR KİTABIN YETMEDİĞİ YERDE POPÜLİZM DEVREYE GİRDİ

Kitabın yarattığı dalga, zamanla sönmeye yüz tuttuğunda, bu kez popülizm devreye girdi. Köşe yazıları, provokatif çıkışlar ve her tartışmada yeniden sahneye taşınan aynı sert dil. Ezan tartışmaları, kutsal kitap yakma olayları ve siyasi partiler üzerinden yürütülen imalar.

Her seferinde ortak bir üslup vardı. Keskin, indirgemeci ve karşı tarafı anlamaya kapalı. Bu noktada mesele artık fikir üretmek değil, sürekli görünür kalmaktı. Düşünce değil, performans dolaşıma girdi.

YAZMAYI BİLMİYORDU, REDAKTE EDİLDİ, ŞİMDİ KÖŞE YAZARI VE TV OTURUMLARININ MÜDAVİMİ

İlk metnin yoğun redaksiyon sürecinden geçmesi, bir yazar için ayıp değildir. Ayıp olan, bu gerçeğin üstünün örtülmesi ve ortaya çıkan ürünün “doğuştan yetenek” diye pazarlanmasıdır. Sonrasında gelen köşe yazarlığı ve ekran davetleri, kalemin olgunlaşmasından değil, figürün işe yaramasından kaynaklandı.

Televizyonlar tartışma sever. Tartışma için de sivri dil ister. Gül, bu beklentiyi fazlasıyla karşıladı. Her oturumda benzer cümleler, benzer karşıtlıklar ve benzer tepkiler üretildi. Böylece düşünce değil, performans dolaşıma girdi.

YETMEDİ, ŞİMDİ DE DEKOLTE GİYİMİ İLE DİKKATLERİ ÜZERİNE ÇEKMEYE ÇALIŞIYOR

Lale Gül’ün, son dönemdeki görsel tercihleri de bu rol değişiminin sembolik bir parçası olarak okunmalı. Burada mesele bir kadının ne giydiği değildir. Mesele bağlamdır. Kış ortasında, herkesin normal kış giysileri içinde olduğu bir stüdyo ortamında, çıplak kollu bir tercih doğal olarak dikkat çeker.

Bu tercih ‘masum bir stil farkı’ olarak da okunabilir, ‘bilinçli bir rol değişimi’ olarak da. Ancak geçmiş anlatıları ve bugün üstlendiği medya rolü birlikte düşünüldüğünde, bu görünüm bir mesaj taşır. ‘Eski kimlikten çıktım’ mesajı. Sorun, bunun sürekli vurgulanmasıdır. Öz kılıktan kopuş, kişisel bir özgürlükten çok, medya vitrininin gereği gibi duruyor.

Lale Gül artık bireysel hikâyesini aşmış bir figürdür. Söylediği her söz, seçtiği her üslup ve kurduğu her cümle, sadece kendisini değil, başkalarını da etkiler. ‘Edebiyat’, hesaplaşma olabilir ama insafsızlık olmak zorunda değildir. ‘Eleştiri’ sert olabilir ama aşağılayıcı olmak zorunda değildir.

Bugün gelinen noktada ortada bir soru duruyor. Bu yol gerçekten yazarlığa mı çıkıyor, yoksa bitmeyen bir şöhret döngüsüne mi. Okur ve izleyici bunu artık daha net görüyor. Çünkü gürültü çoğaldıkça, kelimelerin ağırlığı azalıyor.

Lale Gül’ün bugün sahnede ve medyada temsil ettiği figür, artık bireysel bir özgürlük hikâyesinin çok ötesine geçmiş durumda; Lale Gül, ailesiyle ve inanç dünyasıyla hesaplaşmasını edebiyat kisvesi altında sert ve aşağılayıcı bir dile dönüştürürken, Hollanda medyasının bu dili sorgulamadan parlatmasıyla dokunulmaz bir simgeye dönüştürüldü. Tek bir kitapla, üstelik edebî niteliği değil yarattığı skandal üzerinden ün kazanmış bir ismin din, İslam, göç ve kadın hakları gibi son derece karmaşık alanlarda “yetkili ses” muamelesi görmesi, meselenin özgürlükten çok temsil ve şöhret mühendisliğiyle ilgili olduğunu düşündürüyor. Son dönemde bilinçli biçimde öne çıkarılan daha rahat ve dekolte giyim tercihleri de bu rol değişiminin sembolik bir parçası olarak okunuyor; burada sorun bir kadının ne giydiği değil, bu görünümün eski kimlikten kopuşun sürekli vitrine taşınan bir göstergesi hâline getirilmesi. Böylece kişisel bir hikâye, hem ebeveynleri hem de geniş bir toplumsal kesimi görünmez kılan tek taraflı bir anlatıya, medya tarafından da alkışlanan kalıcı bir şablona dönüşüyor

Lale Gül meselesi, artık bir kitap ya da bir genç kadının hikâyesi değildir. Bu, Hollanda medyasının nasıl figür ürettiğinin, kimi neden konuştuğunun ve kimi bilinçli olarak susturduğunun somut bir örneğidir.

Benim yıllardır sorduğum temel soru hâlâ geçerli:
Bu kadar kıyak neden?
Bu kadar dokunulmazlık neden?

Ve belki de en önemlisi, bir toplumu anlamak, onu en sert cümlelerle dövmekten mi geçer, yoksa en zor anlarında bile adil kalabilmekten mi?

Bu sorular ortada duruyor.
Ve bu inceleme, o soruların hâlâ cevapsız olduğunu gösteriyor.

BAKINIZ, LALE GÜL’ÜN ÖZEL YAŞAMINDAN MEDYAYA DÖKÜLEN HİKÂYESİ NASIL ANLATILIYOR

Hollanda medyasında yayımlanan son haber ve röportajlar, Lale Gül’ün yalnızca kitaplarını ve fikirlerini değil, özel yaşamına dair ayrıntıları da açık biçimde kamuoyuna taşıdığını gösteriyor. Bu anlatılarda ilişkiler, duygusal tercihler, korkular ve geçmiş deneyimler, Gül’ün kendi sözleriyle aktarılıyor.

Gül, hayatına kolay kolay insan almadığını açıkça dile getiriyor. “İnsanların beni küçümsediğini, kullandığını ve arkamdan iş çevirdiğini çok yaşadım” diyen Gül, bu nedenle insanlara karşı temkinli olduğunu söylüyor. Kendini zaman zaman insanlık hakkında kuşkucu biri gibi gördüğünü de ekliyor: “Bazen kendimi insanlık hakkında komplo teorileri kuran biri gibi hissediyorum.” Bu ruh hâlinin bağlanma korkusuyla birleştiğini ve terapi sürecinde ele alındığını da saklamıyor.

Özel yaşamına dair anlatılarda en dikkat çekici başlıklardan biri, “Ik ga leven” adlı kitabında yer alan Freek karakteri. Gül, bu kitapta Freek’ten söz ederken onun “gerçek bir kişi değil,” bilinçli olarak kurgulanmış bir karakter olduğunu özellikle vurguluyor. “Freek, daha özgür, daha Batılı bir yaşam tarzının sembolü” diyen Gül, onu “özgür düşünen ve zeki bir erkek” olarak tanımlıyor.

Kitapta Freek ile yaşanan ilişki, ailesinin katı kuralları nedeniyle gizli tutuluyor. Gül, bu durumu şöyle özetliyor: “Ailem beni başka biriyle evlendirmek istiyordu. Freek’le olan ilişkim bu yüzden gizliydi.” Freek karakteri, Gül’ün anlatımında ailesinin katı kuralları ile kendi “sevgi ve özgürlük arzusu” arasındaki çatışmanın simgesi olarak yer alıyor.

Hollanda medyasında yer alan haberlerde, Gül’ün kitapta anlattıklarıyla gerçek yaşamındaki ilişkiler arasında da bağ kuruluyor. Ailesinin katı yetiştirme tarzından kopmasının ardından üç yıl süren bir ilişki yaşadığını anlatan Gül, bu ilişkiyi “tam bir karşıt kutup” olarak tanımlıyor. “Partilere düşkün, sürekli festivallere giden biriydi” diyen Gül, ilk başta kendisini çekse de bu kişinin aslında kendisine hiç uymadığını söylüyor.

Röportajlarda Gül’ün kendi karakterine dair yaptığı tanımlar da yer alıyor. Kendini “evcimen ve içe dönük” olarak nitelendiren Gül, “Kitap okumayı, gazete takip etmeyi ve podcast dinlemeyi seviyorum. Zihnimi beslemek benim için çok önemli” diyor. Uyuşturucu kullanmadığını, yalnızca ara sıra bir kadeh şarap içtiğini de özellikle belirtiyor.

Özel yaşam anlatıları bununla sınırlı kalmıyor. Gül, 2021 yılında Instagram üzerinden tanıştığı Tim ile yaşadığı ilişkiyi de açıkça anlatıyor. Bu ilişki sırasında ikinci kitabı üzerinde çalıştığını belirten Gül, Tim’in kitapta yer alıp almayacağını sorduğunu ve kendisinin şu cevabı verdiğini aktarıyor: “Kitapta yer alması kaçınılmazdı ama cinsel hayatımız hakkında yazmayacağıma söz verdim.” Bunun nedenini ise “Bu konuları ilk kitabımda zaten anlatmıştım, tekrar etmek istemedim” sözleriyle açıklıyor.

Tim ile olan ilişkisinde kendini güvende hissettiğini anlatan Gül, “Onu sanki yıllardır tanıyormuşum gibi hissettim” diyor. Tim’in bu ilişki için “Belki Tanrı gerçekten vardır” dediğini, kendisinin ise buna karşılık “Ben Tanrı’dan nihayet kurtulduğum için mutluydum” dediğini de röportajlarda aktarıyor. Buna rağmen ilişkinin uzun sürmediği de özellikle belirtiliyor.

Hollanda basınında yer alan haberlerde, Gül’ün çocukluk ve gençlik yıllarına dair anlatımlar da geniş yer buluyor. Büyüdüğü aile ortamında erkeklerle arkadaşlık kurmasının yasak olduğunu söyleyen Gül, “Evlilik dışı ilişkiler günah, yasak ve ahlaksız olarak görülüyordu. Erkeklerle arkadaşlık kurmam bile yasaktı” diyor. Akşamları dışarı çıkmasına izin verilmediğini, bu nedenle gençlik yıllarında pek çok şeyi gizli yaşamak zorunda kaldığını da ekliyor. “Evde yasak olan kıyafetleri ve makyajı dışarıda yapardım” sözleri, bu dönemin nasıl geçtiğini özetliyor.

Tüm bu anlatımlar, Hollanda medyasında yalnızca metinle değil, fotoğraflarla da destekleniyor. Haberlerde yer alan görseller, Gül’ün özel yaşamının artık kapalı bir alan olarak değil, kendi anlatımıyla kamusal bir hikâye hâline getirildiğini gösteriyor. Kitapta kurgusal bir figür olarak yer alan Freek ile, gerçek yaşamda yaşanan ilişkiler arasındaki sınır da bu haberlerde birlikte ele alınıyor.

Ortaya çıkan tablo net: Lale Gül’ün özel yaşamı, başkaları tarafından gizlice ifşa edilmiş bir alan değil. Aksine, verdiği röportajlarda kendi sözleriyle anlattığı, detaylandırdığı ve medyanın da bu anlatımı olduğu gibi aktardığı kamusal bir hikâye söz konusu. Bu tablo, Lale Gül’ün artık yalnızca fikirleriyle değil, özel yaşam anlatılarıyla da kamusal bir figür hâline geldiğini gösteriyor.

Bu tablo, Lale Gül’ün artık yalnızca fikirleriyle değil, özel yaşam anlatılarıyla da kamusal bir figür hâline geldiğini gösteriyor.

LALE GÜL, ÖZEL YAŞAMINI AÇIKLAMAKTAN DA İMTİNA ETMEDİ

Bu noktada bir parantez açmak gerekiyor. Normal şartlarda bir yazarın ya da kamuoyunda tanınan bir ismin özel hayatı, gazetecilik açısından dikkatle ele alınması gereken bir alandır. Ancak Lale Gül söz konusu olduğunda, bu sınırın bizzat kendisi tarafından defalarca aşıldığını not etmek gerekir.

Hollanda medyasında yer alan son haberlerde, Lale Gül’ün özel yaşamına dair ayrıntılar yalnızca ima yoluyla değil, açık anlatımlarla ve fotoğraflarla da servis edildi. İlişkileri, birlikte görüntülendiği kişiler ve geçmişte yaşadığı özel deneyimler, doğrudan röportaj metinlerinin ve haber kurgularının bir parçası hâline getirildi. Kullanılan fotoğraflar da bu anlatının tamamlayıcı unsuru olarak sunuldu.

Burada belirleyici olan nokta şudur: Bu bilgiler üçüncü kişiler tarafından ifşa edilmiş gizli ayrıntılar değil, Lale Gül’ün kendi beyanlarına, verdiği röportajlara ve medyanın onun anlatımını merkeze alan haberlerine dayanmaktadır. Başka bir ifadeyle, özel yaşam artık mahrem bir alan olarak korunmamış, kamusal anlatının bilinçli bir unsuru hâline getirilmiştir.

Bu nedenle konuya değinmek, bir özel hayat ihlali olmaktan ziyade, kamuoyuna sunulmuş bir anlatının eleştirel biçimde değerlendirilmesi anlamını taşımaktadır. Zira Lale Gül, yalnızca fikirleriyle değil, yaşam tarzı, ilişkileri ve kişisel tercihleriyle de bir medya figürü olarak konumlandırılmıştır. Medya da bu figürü oluştururken, özel alan ile kamusal alan arasındaki sınırı bilerek bulanıklaştırmıştır.

Dolayısıyla bugün tartışılan mesele, bir yazarın özel hayatı değil; özel hayatın nasıl ve neden kamusal bir vitrine taşındığıdır. Ve bu vitrin, yalnızca okurun merakını değil, anlatının tutarlılığını ve samimiyetini de sorgulamayı zorunlu kılmaktadır.

                                                   **************

MOEDER “ETTERIGE KAKKERLAK”, VADER “ALLEEN MAAR BEVRUCHTER” GENOEMD EN BEROEMD GEWORDEN

De manier waarop Lale Gül door de Nederlandse media werd neergezet, werd steeds kleurrijker en extremer.

Zij werd omgevormd tot een figuur die spreekt over religie, islam, migratie, vrouwenrechten, maatschappelijke integratie en zelfs politiek.

De moeder en vader, en zeker de traditionele Turkse en islamitische gezinsstructuur, werden in de media niet gezien als mensen die recht hadden op empathie. Hun schaamte, angst en maatschappelijke uitsluiting werden bewust genegeerd.

De media die haar binnenkort ongetwijfeld ook als ‘mode-icoon’ zullen presenteren, kwetsen intussen vrome Turkse moeders.

İlhan KARAÇAY onderzocht en schreef:

Lale Gül is een jonge vrouw die vertelt dat zij is opgegroeid in een religieus en gesloten gezin. Zij presenteerde zichzelf als iemand die onder deze gezinsstructuur werd onderdrukt, het zwijgen werd opgelegd en van het leven werd afgesneden. Wat zij schreef, noemde zij een roman, maar de tekst die verscheen was minder literaire fictie dan een harde en lelijke afrekening met haar familie en haar geloofswereld.

Het boek werd niet besproken vanwege zijn literaire kwaliteiten, maar vanwege de zware, vernederende en ontmenselijkende uitspraken over haar moeder en vader. Deze tekst, gepresenteerd als ‘roman’, hield al snel op een literair debat te zijn en veranderde in een cultureel en politiek symbool dat door de media werd opgeblazen.

Wat vooral opvalt, is wat er daarna gebeurde. Iemand die nog maar aan het begin van haar schrijverschap stond, met slechts één boek op haar naam, dat bovendien na intensieve redactie werd uitgegeven, werd plotseling een figuur die over alles mocht spreken. Religie, samenleving, migratie, islam, vrijheid, vrouwenrechten en zelfs internationale politiek. Alsof zij op al deze gebieden een expert was, werd zij behandeld als een autoriteit bij de zwaarste en meest complexe kwesties.

Aan tafels waar academici, juristen, theologen en sociologen met jarenlange ervaring zitten, krijgt Lale Gül evenveel spreektijd. Tijdschriften, kranten en televisieprogramma’s trekken haar duidelijk voor. In plaats van kritische vragen te stellen, applaudisseren zij. In plaats van debat te voeren, kiezen zij ervoor haar te laten schitteren.

Dit wekt niet alleen bij mij, maar bij een brede groep mensen verbazing. Want het gaat allang niet meer om de individuele zoektocht naar vrijheid van één persoon, maar om een niet verdiende vertegenwoordiging die door de media voortdurend wordt gereproduceerd. Juist daarom is de kwestie Lale Gül allang geen kwestie meer van één boek of één schrijfster.

De kernvraag blijft dezelfde: Waarom zoveel voorkeursbehandeling? Waarom zoveel onaantastbaarheid?

En misschien wel de belangrijkste vraag: Begrijp je een samenleving door haar met de hardste woorden te slaan, of door zelfs in de moeilijkste momenten rechtvaardig te blijven?

Zij maakte een keuze, ontving doodsbedreigingen en verloor haar familie, maar verovert nu met haar bestseller de wereld (links). “Mijn moeder werd bedreigend” (rechts).

WAAROM WAS DE NEDERLANDSE MEDIA ZO GRETIG

De echte analyse begint precies hier. Wat het verhaal van Lale Gül uittilde boven een doorsnee ‘persoonlijk rebellenverhaal’, was de uitzonderlijke gretigheid van de Nederlandse media. Nauwelijks was het boek verschenen of televisieprogramma’s, kranten en tijdschriften stonden in de rij. Ondanks haar jonge leeftijd, haar beperkte schrijverservaring en het feit dat zij slechts één boek had, werd Gül plotseling een figuur die sprak over religie, islam, migratie, vrouwenrechten, maatschappelijke integratie en zelfs politiek.

De fundamentele vraag die hier gesteld had moeten worden, was deze: “Goed, steun voor Lale Gül, maar wat gebeurt er met de ouders die lijden?”

Die vraag werd in de Nederlandse media vrijwel nooit gesteld. In dit verhaal was er slechts plaats voor één slachtoffer. De moeder en vader, en zeker de traditionele Turkse en islamitische gezinsstructuur, werden niet gezien als mensen die empathie verdienden. Hun schaamte, angst en maatschappelijke uitsluiting werden bewust buiten beeld gehouden.

De eerder aangehaalde woorden laten deze blindheid scherp zien: “Mijn vader probeerde met trillende handen iedereen te beantwoorden op zijn telefoon. Ik had hen verteld dat ik een liefdesverhaal had geschreven. Maar uit elk telefoontje begreep hij steeds beter wat ik werkelijk had geschreven. Op dat moment riep hij wanhopig: Mijn dochter, wat heb je gedaan, je hebt ons gezinsleven op straat gegooid.”

Deze wanhoopskreet vond geen weerklank op de Nederlandse schermen. Want wat hier als dramatisch werd gepresenteerd, was niet de verwoesting van de ouders, maar het als ‘moed’ verkopen van zinnen die hen vernietigden.

Een ander belangrijk punt mag niet over het hoofd worden gezien. Wat Lale Gül vertelde, functioneerde in de Nederlandse publieke opinie niet alleen als een ‘moedige persoonlijke uitbraak’, maar ook als bruikbaar materiaal om bestaande vooroordelen te voeden. De Turkse en islamitische gezinsstructuur werd op basis van één enkel verhaal gegeneraliseerd. Een uitzonderlijke ervaring werd gepresenteerd alsof zij de regel was.

Dergelijke verhalen vereenvoudigen de complexe realiteit in integratiedebatten. Verantwoordelijkheid wordt niet gedeeld, wederzijdse confrontatie wordt vermeden. In plaats daarvan ontstaat een kader waarin één kant alle schuld draagt en de andere kant zonder vragen als ‘progressief’ wordt gezien. Voor de media is dit een comfortabele positie. Geen tegenstrijdigheden, geen grijze zones, geen lastige vragen.

Precies daarom is het verhaal van Lale Gül geëvolueerd van een persoonlijke vertelling naar een sjabloon dat steeds opnieuw wordt gebruikt om een bepaalde visie te reproduceren.

MOEDER “PUSTERIGE KAKKERLAK”, VADER “ALLEEN MAAR BEVRUCHTER” EN DAARDOOR BEROEMD

Het verhaal van Lale Gül verdient het om gelezen te worden als een vorm van roem-engineering, eerder dan als een literair avontuur. Want doorslaggevend was niet de kracht van de pen, maar de gekozen doelwitten en de gebruikte taal. De uitlatingen richting moeder en vader waren geen spontane woede-uitbarstingen, maar zorgvuldig geformuleerde hardheden die de aandacht van het publiek moesten trekken. In de Nederlandse media werden deze hardheden verpakt als ‘moed’, terwijl zij bij een deel van de samenleving diepe wonden sloegen.

De cruciale vraag is deze: Legitimeert literatuur het ontmenselijken van de mensen die het dichtst bij je staan? Of is dit een afrekening die zich verschuilt achter het etiket literatuur?

De woorden die Gül gebruikte, fungeerden minder als een romantechniek en meer als een provocatie die het debat deed ontploffen. Precies daarom kwam de bekendheid zo snel.

WORD JE IN NEDERLAND OMARMD ALS JE TURKSE EN ISLAMITISCHE REGELS AFBREKT

De dominante publieke opinie in Nederland heeft al lange tijd een voorkeur voor ‘interne critici’. Gül vulde dat gat perfect. De kritiek werd niet toegejuicht om haar inhoud, maar om haar richting. Zodra het doelwit de Turkse en islamitische gezinsstructuur was, verdween de maatvoering naar de achtergrond. Zo veranderde kritiek van een aanzet tot debat in een bevestigingsritueel.

In dit proces deed de waarheid of rechtvaardigheid van haar woorden er minder toe dan tegen wie zij gericht waren. Voor de media was dat precies wat men zocht. Er was behoefte aan een verhaal en dat verhaal lag klaar. De prijs werd betaald door een gegeneraliseerde gemeenschap en door ouders die tot doelwit werden gemaakt.

HET BOEK VERKOCHT NIET DOOR KWALITEIT, MAAR DOOR DE LELIJKHEID VAN DE INHOUD

Dat een boek veel verkoopt, betekent niet automatisch dat het een literair succes is. In dit geval werd de verkoop aangedreven door nieuwsgierigheid en schandaal. Taal, structuur en diepgang verdwenen naar de achtergrond. De lezer richtte zich niet op de vraag hoe het was geschreven, maar op wie wat werd aangedaan.

Dit is een bekend fenomeen op de markt. Hardheid verkoopt. Zeker wanneer die hardheid is gericht op heilige waarden en het gezin. Het boek van Gül lifte mee op deze golf. Dat deze opmars weinig met literatuur te maken had en alles met inhoudelijke shock, werd nauwelijks besproken.

WAAR EEN BOEK NIET MEER VOLDEED, NAM POPULISME HET OVER

Toen de golf die het boek had veroorzaakt begon af te nemen, nam populisme het over. Columns, provocerende uitspraken en telkens opnieuw dezelfde scherpe toon die bij elk debat weer werd opgevoerd. Discussies over de oproep tot gebed, het verbranden van heilige boeken en suggestieve verwijzingen naar politieke partijen.

Steeds was er sprake van dezelfde stijl. Hard, reducerend en gesloten voor begrip van de ander. Op dit punt ging het niet langer om ideeën, maar om zichtbaarheid. Niet de gedachte, maar de performance kwam in omloop.

ZE KON NIET SCHRIJVEN, WERD ZWAAR GEREDIGEERD EN IS NU COLUMNIST EN TV-GAST

Dat een eerste tekst door een intensief redactieproces gaat, is voor een schrijver geen schande. Schandelijk is het verhullen van dat feit en het presenteren van het eindproduct als aangeboren talent. De daaropvolgende columns en televisieoptredens vloeiden niet voort uit literaire rijping, maar uit de bruikbaarheid van de figuur.

Televisie houdt van conflict en conflict vraagt om scherpe taal. Gül voldeed ruimschoots aan die verwachting. In elk programma dezelfde zinnen, dezelfde tegenstellingen en dezelfde reacties. Zo bleef niet de inhoud, maar de performance circuleren.

EN DAT WAS NOG NIET GENOEG, NU TREKT ZIJ OOK AANDACHT MET DECOLLETÉ

Ook de recente visuele keuzes van Lale Gül moeten worden gelezen als een symbolisch onderdeel van deze rolverandering. Het gaat hier niet om wat een vrouw draagt. Het gaat om context. In een studio waar iedereen winterkleding draagt, trekt een keuze met blote armen vanzelf de aandacht.

Dit kan worden gezien als een ‘onschuldig stijlverschil’ of als ‘een bewuste rolwisseling’. Maar wanneer haar eerdere verhalen en haar huidige mediapositie samen worden bekeken, draagt deze uitstraling een boodschap uit: ik heb mijn oude identiteit achter mij gelaten. Het probleem is de voortdurende nadruk daarop. De breuk met het verleden oogt minder als persoonlijke vrijheid en meer als een vereiste van de media-etale.

Lale Gül is inmiddels een figuur die haar persoonlijke verhaal is ontstegen. Elk woord, elke toon en elke formulering heeft impact op anderen. Literatuur kan een afrekening zijn, maar hoeft niet meedogenloos te worden. Kritiek kan scherp zijn, maar hoeft niet vernederend te zijn.

Waar we nu staan, blijft één vraag overeind. Leidt deze weg werkelijk naar schrijverschap of naar een eindeloze cyclus van roem. De lezer en kijker zien dit steeds duidelijker. Want hoe groter het lawaai, hoe lichter de woorden worden.

De figuur die Lale Gül vandaag op het podium en in de media vertegenwoordigt, is allang meer dan een individueel vrijheidsverhaal. Terwijl zij haar afrekening met familie en geloof verpakt in een harde en vernederende taal onder het mom van literatuur, hebben de Nederlandse media deze taal zonder vragen uitvergroot en haar tot een onaantastbaar symbool gemaakt. Dat iemand met één boek, dat niet door literaire kwaliteit maar door schandaal bekend werd, wordt behandeld als een gezaghebbende stem over religie, islam, migratie en vrouwenrechten, doet vermoeden dat het hier minder om vrijheid gaat en meer om representatie en roem-engineering. Ook de bewust uitvergrote kledingkeuzes passen binnen dit kader. Het probleem is niet wat zij draagt, maar dat deze uitstraling steeds opnieuw wordt ingezet als etalage van een breuk met een oude identiteit. Zo verandert een persoonlijk verhaal in een eenzijdig narratief dat zowel ouders als een bredere gemeenschap onzichtbaar maakt en door de media wordt bevestigd.

De kwestie Lale Gül is daarmee geen verhaal meer over één boek of één jonge vrouw. Het is een concreet voorbeeld van hoe de Nederlandse media figuren creëren, wie zij laten spreken en wie zij bewust het zwijgen opleggen.

De kernvragen die ik al jaren stel, blijven onverminderd van kracht: Waarom zoveel voorkeursbehandeling? Waarom zoveel onaantastbaarheid?

En misschien wel de belangrijkste vraag: Begrijp je een samenleving door haar met de hardste woorden te slaan, of door zelfs in de moeilijkste momenten rechtvaardig te blijven?

Deze vragen blijven staan. En deze analyse laat zien dat zij nog altijd onbeantwoord zijn.

KIJK HOE HET VERHAAL UIT HET PRIVÉLEVEN VAN LALE GÜL IN DE MEDIA WORDT VERTELD

Recente berichten en interviews in de Nederlandse media laten zien dat Lale Gül niet alleen haar boeken en ideeën, maar ook details uit haar privéleven openlijk deelt met het publiek. Relaties, emotionele keuzes, angsten en ervaringen uit het verleden worden in haar eigen woorden weergegeven.

Zij zegt dat zij niet gemakkelijk mensen tot haar leven toelaat. Zij vertelt dat zij vaak heeft meegemaakt dat mensen haar kleineren, gebruiken en achter haar rug om handelen. Daarom is zij voorzichtig geworden. Soms ziet zij zichzelf als iemand die wantrouwig staat tegenover de mensheid en zelfs complottheorieën over mensen ontwikkelt. Deze gemoedstoestand, in combinatie met bindingsangst, komt volgens haar ook aan bod in therapie.

Een van de meest opvallende elementen in deze persoonlijke verhalen is het personage Freek uit het boek Ik ga leven. Gül benadrukt dat Freek geen echte persoon is, maar een bewust geconstrueerd personage. Hij staat symbool voor een vrijere en meer westerse levensstijl en wordt door haar omschreven als een vrijdenkende en intelligente man.

In het boek blijft de relatie met Freek geheim vanwege de strikte regels van haar familie. Zij vat dit samen door te zeggen dat haar familie haar met iemand anders wilde laten trouwen en dat de relatie daarom verborgen moest blijven. Freek fungeert zo als symbool van de botsing tussen familiale regels en haar verlangen naar liefde en vrijheid.

In de media wordt ook een verband gelegd tussen de verhalen in het boek en haar echte relaties. Na het verbreken van de banden met haar familie vertelt zij over een relatie van drie jaar die zij beschrijft als het tegenovergestelde van haarzelf. Een persoon die hield van feesten en festivals en die uiteindelijk niet bij haar bleek te passen.

Zij typeert zichzelf als huiselijk en introvert. Lezen, kranten volgen en podcasts luisteren zijn voor haar belangrijk om haar geest te voeden. Zij gebruikt geen drugs en drinkt slechts af en toe een glas wijn.

Ook haar relatie met Tim, die zij in 2021 via Instagram ontmoette, wordt openlijk besproken. Tijdens deze relatie werkte zij aan haar tweede boek. Zij vertelt dat Tim vroeg of hij in het boek zou voorkomen en dat zij antwoordde dat dit onvermijdelijk was, maar dat zij had beloofd niet over hun seksuele leven te schrijven. Volgens haar had zij deze thema’s in haar eerste boek al behandeld en wilde zij dit niet herhalen.

Zij zegt dat zij zich bij Tim veilig voelde en dat het voelde alsof zij hem al jaren kende. Tim zou tijdens hun relatie hebben gezegd dat God misschien toch bestaat, waarop zij antwoordde dat zij juist blij was dat zij eindelijk van God verlost was. De relatie hield uiteindelijk geen stand.

De Nederlandse media besteden ook veel aandacht aan haar jeugd en tienerjaren. Zij vertelt dat vriendschappen met jongens verboden waren en dat relaties buiten het huwelijk als zondig, verboden en immoreel werden beschouwd. Zij mocht ’s avonds niet naar buiten en leefde daardoor veel ervaringen in het geheim. Kleding en make-up die thuis verboden waren, gebruikte zij buitenshuis.

Deze verhalen worden niet alleen tekstueel, maar ook visueel ondersteund. De foto’s in de media tonen dat haar privéleven niet langer een afgeschermd domein is, maar door haar eigen vertellingen een publiek verhaal is geworden. De grens tussen fictieve figuren en echte relaties wordt daarbij bewust vervaagd.

Het beeld is duidelijk. Het privéleven van Lale Gül is geen heimelijk onthulde zone door derden, maar een publiek verhaal dat zij zelf heeft verteld, uitgewerkt en dat door de media zonder filter is overgenomen. Dit laat zien dat zij niet alleen met haar ideeën, maar ook met haar persoonlijke levensverhalen een publieke figuur is geworden.

LALE GÜL SCHROOMDE NIET OM HAAR PRIVÉLEVEN TE OPENBAREN

Hier moet een kanttekening worden geplaatst. Normaal gesproken is het privéleven van een schrijver of publieke figuur een terrein dat journalistiek gezien met zorg moet worden benaderd. In het geval van Lale Gül moet echter worden vastgesteld dat deze grens herhaaldelijk door haarzelf is overschreden.

In recente mediaberichten werden details over haar privéleven niet slechts gesuggereerd, maar openlijk verteld en geïllustreerd met foto’s. Relaties, personen met wie zij werd gezien en eerdere ervaringen werden integraal onderdeel van interviews en nieuwsverhalen.

Cruciaal is dat deze informatie niet afkomstig is van derden die geheimen onthulden, maar uit haar eigen verklaringen en interviews. Met andere woorden, het privéleven werd niet beschermd, maar bewust onderdeel gemaakt van het publieke narratief.

Daarom is het bespreken van deze elementen geen schending van privacy, maar een kritische beoordeling van een verhaal dat bewust aan het publiek is gepresenteerd. Lale Gül is niet alleen gepositioneerd als iemand met meningen, maar ook als een mediafiguur waarbij de grens tussen privé en publiek doelbewust is vervaagd.

De discussie gaat dan ook niet over het privéleven van een schrijfster, maar over de manier waarop dat privéleven naar de publieke vitrine is verplaatst en waarom. Die vitrine roept niet alleen nieuwsgierigheid op, maar dwingt ook tot vragen over consistentie en oprechtheid.