Türk dünyasının ortak ruhunu, milli dirilişini ve bağımsızlık idealini temsil eden Ahmed Cevad, “Unutulmadı”…

* Türk milletinin hafızasında ölümsüzleşen büyük dava ve fikir adamı, Ahmed Cevad, vefatının 88. yıl dönümünde anıldı.

* Türk dünyasının ortak ruhunu, milli dirilişini ve bağımsızlık idealini temsil eden Ahmed Cevad, kalemiyle istiklâlin sesini yüreğine yazan, Türk’ün kaderini ifade eden ve “Çırpınırdın Karadeniz” dizeleriyle Türk milletinin hafızasında ölümsüzleşen büyük dava ve fikir adamıydı. 

* İşte detayı!…

TÜHA /TÜRKUAZ İnternational News Agency

Gazeteci* Veysel KAVRAYAN

ANKARA, 15 EKİM 2025 -Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi (HBV) ile Azerbaycan Büyükelçiliği ve Ahmet Cevad Enstitüsü iş birliğiyle düzenlenen “Azerbaycan’ın İstiklal Şairi Ahmed Cevad’ı Şehadetinin 88. Yılında Saygı ve Rahmetle Anıyoruz” başlıklı anma programı HBV Beşevler Yerleşkesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi 100. Yıl Kültür Merkezinde gerçekleştirildi.

Rektör Prof. Dr. M. Naci Bostancı

Anma programında konuşan Rektör Prof. Dr. M. Naci Bostancı; şairlerin, insanların duyup da anlatamadıklarını dile getirdiğini belirterek; Şair Ahmed Cevat’ın Türk milletinin kalbini ve aklını temsil ettiğini vurguladı.

Ahmed Cevat’ın Türk dünyasının ortak duyarlılığını dile getirdiği için 1937 yılında Stalin’in zalim yönetimi tarafından şehit edildiğini belirten Prof. Dr. Bostancı; “Bugün biliyoruz, görüyoruz, kalbimizle ve dilimizle ikrar ediyoruz ki, Ahmed Cevad hepimizle yaşamaya devam ediyor” ifadelerini kullanarak konuşmasını sonlandırdı.

Akademisyen Mehmet Gökhan Özçubukçu

Anma programı, “Ahmed Cevad: Bir Milletin Ruhu” isimli belgesel filmin gösteriminin ardından sona erdi.

Azerbaycan’ın İstiklal şairi Ahmet Cevat kimdir:

Azerbaycan’ın İstiklal şairi Ahmet Ceva, Gence’de doğmuştur. Küçük yaşta yetim kalmış; ağabeylerince okutulmuştur. 1912’de öğretmenlik yapmaya başlamıştır. 1912-1913 yıllarında, yirmili yaşlarda olan Ahmet Cevat, 1912 Balkan Savaşında ve Trakya Cephesinde bizzat Türk ordusuna katılmıştır. 1915’te Ermeni katliamına maruz kalmış, Kars-Erzurum yöresine yardım amacıyla düzenlenen “Kardaş Kömeği” adıyla bilinen faaliyetlere katılmıştır. I. Dünya Savaşı yıllarında, işgal edilerek Batum’a bağlanan Artvin’de, Rize’de, Trabzon’da ve Erzurum’da bulunmuştur. 1920 – 1922 yıllarında Guba Halk Maarif müdürü olarak görev yapmıştır. 1930-1933 yıllarında Gence’de Azerbaycan Tarım Enstitüsünde Azerbaycan ve Rus dilleri kürsüsünde öğretmen, doçent ve kürsü başkanı olarak görev yapmıştır. 1934’te Azerbaycan Devlet Neşriyyatının tercüme bölümünde editörlük; 1935-1936 yıllarında Azerbaycan stüdyosunda belgeseller düzenleyen şube müdürü olarak görev yapmıştır. (Salmanlı R. İstiklal şairi Ahmet Cevat hakkında) 1920’de Azerbaycan’ın Rusya tarafından işgalinden sonra, Stalin’in “Büyük Temizlik” tasfiye hareketi sonucunda karşı devrimcilik gibi asılsız suçlamalarla tutuklanmış ve askeri mahkeme kararıyla ölüm cezasına çarptırılmıştır. 1937’de de kurşuna dizilerek öldürülmüştür. 1955’te SSCB başsavcısı Ahmet Cevat’a karşı ileri sürülen bütün suçlamaların asılsız olduğunu belirtmiş; ancak hakkında beraat kararı öldürüldükten sonra çıkmıştır. KGB baskısı altındaki ailesi de ancak 1950’den sonra zindandan kurtulabilmiştir (AhmetCevat-https://ahmet-cevat)

Ahmet Cevat “Türk Birliği” fikrini savunan bir şairdir. Ahmet Cevat’ın kurtarıcı olarak gördüğü Osmanlı İmparatorluğu’nun parçalanması, Türk Ordusu’nun dağıtılması, Anadolu’nun idaresiz kalışı ve hele çok sevdiği İstanbul’un İngilizler tarafından işgal edilmesi, onu duygu yüklü şiirler yazmaya itmiştir. Türkiye’deki şiir akımının etkisi altında kalan Ahmet Cevat’ın yaratıcı kişiliğinde Türkiye’nin önemli bir yeri vardır. Yaşadığı dönemde diğer aydınlar gibi Ahmet Cevat da Türkiye’yi yakından izlemiş ve Türkiye’nin toplumsal ve kültürel hayatıyla sıkı ilişkiler içerisinde olmuştur. Azerbaycan’da yaşananlardan ötürü Türkiye’den çok şey umulmuştur. Hatta bu beklentiler; şehitlerin ve Türk ordusunun “ Çırpınırdı Karadeniz” gibi şiirlerine de yansımıştır. Nitekim Türk ordusu Azerbaycan’ı hem İngiliz işgalinden kurtarmış, hem de Rus ve Ermeni baskısına karşı kollamıştır. Bazı şirlerinde de 1915’te Sarıkamış’ta şehit olan askerler, maddî imkânsızlıklardan dolayı hastalıklara yakalanan öğretmenler ve dini yanlış yorumlayan kişiler vb. konular şiirlerinde işlenmiştir. (https://edebiyat ve sanat akademisi.com)

Ahmet Cevat, Türk dünyasının en etkili fikir adamı Gaspıralı İsmail Bey’in “Dilde, Fikirde İşte Birlik” prensibini benimsemiştir. Ziya Gökalp, Ömer Seyfeddin ve Ali Cânip Yöntem’in kullandığı yaşayan Türkçe’nin, Türk Dünyası’nın ortak dili olduğunu savunmuştur. Dörtlüklerle ve hece ölçüsüyle kaleme aldığı şiirlerinin müzikal değeri yüksektir ve üslubu akıcıdır. Türkiye’de millî marş gibi coşku ile söylenen “Çırpınırdın Karadeniz” şarkısının güftesi de ona aittir. (Afina Memmedli: Ahmet Cavad ve Türkiye)