Moskova’dan Karabağ için Çözüm Çıkar mı?

TÜHA HABER / Sakarya Üniversitesi Ortadoğu Enstitüsü ve Uluslararası İlişkiler Bölümü Öğr. Görevisi Prof. Dr. Kemal İNAT, Rusya Devlet Başkanı Putin’in çağrısıyla Azerbaycan ve Ermenistan Dışişleri Bakanlarının Moskova’da bir araya geldiklerini ve bunun yaklaşık iki hafta önce başlayan çatışmaların ardından iki taraf arasında yapılan en üst düzey görüşme olduğunu açıkladı.

Prof. Dr. Kemal İNAT, ‘Moskova’dan Karabağ için Çözüm Çıkar mı?’ başlıklı makalesini (UHA) Uluslararası Haber Ajansı‘na yaptığı değerlendirmede, “Peki, Moskova’daki bu görüşmeler ne anlama geliyor ve bu diplomasi adımından bir sonuç çıkar mı?” diye soruyor ve bu soruya verilecek cevabı kolaylaştırmak için önce bazı tespitlerde bulunuyor.

“Her şeyden önce, daha önceki diplomatik müzakerelerden farklı olarak Azerbaycan şimdi masaya daha güçlü olarak gidiyor” diyen Prof. Dr. Kemal İNAT,  Azerbaycan’ın kendi topraklarını işgalden kurtarmak için cephede önemli başarılar elde ettiğini ve gerek Ermenistan’a gerekse sözde aracılara, gerektiğinde topraklarını kurtarmak için harekete geçireceği askerî gücü ve iradesi olduğunu göstermiş olduğunu söyledi.

Prof. Dr. Kemal İNAT, “Önceki müzakerelerde, Ermenistan ve onun Minsk Grubu eş başkanı olan destekçileri Rusya, ABD ve Fransa, Azerbaycan’ın sahada durumu lehine değiştirecek gücü olmadığını ve Erivan’ı zora sokacak adımlar atamayacağını düşünerek hareket ediyorlar ve çözüm konusunda irade göstermiyorlardı” dedi.

Şimdi Azerbaycan’ın artık farklı düşünmeleri ve oyalama taktiklerinden vazgeçmeleri için onlara gereken mesajı verdiğini ifade eden Prof. Dr. Kemal İNAT, “Doğrusu, bunda Türkiye’nin de ciddi katkısı olduğunun yeniden altını çizmekte fayda var” şeklinde konuştu.

Prof. Dr. Kemal İNAT, bu katkının üç farklı boyutunun olduğunun söylenebileceğini belirterek şunları söyledi:

“Birinci olarak, Azerbaycan ordusunun modernizasyonu konusunda Türkiye ile son dönemde artan iş birliğinin önemli katkısı oldu. Artık sahada Ermenistan güçlerini çekilmeye zorlayacak bir Azerbaycan ordusu var. İkinci olarak, Türkiye’nin moral desteği ve her ne şekilde isteniyorsa Azerbaycan’ın arkasında olacağına dair kararlı mesajları Bakü’nün işgal altındaki topraklarını kurtarmak için harekete geçmesi konusunda önemli bir motivasyon oldu. Üçüncü olarak ise, Türkiye’nin başta Suriye olmak üzere, Orta Doğu coğrafyasının değişik bölgelerinde sahada askerî varlığını gösterip masadaki pozisyonunu güçlendirdiğine dair çok sayıda örnek Azerbaycan için Karabağ sorununda nasıl hareket etmesi gerektiği konusunda önemli bir işaret oldu. Azerbaycan, sahada gerekli adımları atmadan masada kazanmasının mümkün olmadığını bizzat Türk dış politikası uygulamalarında görmüş oldu”.

“Moskova görüşmesinin ne getireceği sorusunun cevabı için altı çizilmesi gereken ikinci nokta, Rusya’nın önemli bir yol ayrımında olduğudur” değerlendirmesinde bulunan Prof. Dr. Kemal İNAT, şimdiye kadar Ermenistan-Azerbaycan anlaşmazlığında açık bir şekilde Erivan tarafında yer almasının Bakü’yü giderek kendisinden uzaklaştırdığını gören Moskova için karar vakti olduğunun altını çizdi.

Prof. Dr. Kemal İNAT, Azerbaycan’ın artık Karabağ’daki işgale razı olmayacağını göstermesinin aynı zamanda Rusya’nın da şimdiye kadarki Ermenistan’ın yanında duran, ama Azerbaycan’ı da idare eden politikasını sürdürmesinin zor olacağını gösterdiğini ifade etti.

Bu durumda Moskova’nın Ermenistan’ın yanında durmaya devam etmesinin Azerbaycan’ı kaybetmesinin ve Azerbaycan-Rusya ilişkilerinin kötüleşmesi anlamına geleceğine dikkat çeken Prof. Dr. Kemal İNAT, Rusya açısından rasyonel olan, Azerbaycan-Ermenistan sorununda tarafsız bir pozisyona geçmesi ve çözüm konusunda adım atması için Erivan’a baskı yapması anlamına geldiğini ve Moskova’nın, Ermenistan’ın sivil Azerbaycan şehirlerini vurmasını engellemekle işe başlayabilece(k)ğini belirtti.

Prof. Dr. Kemal İNAT, son savaşın aslında Rusya’nın bu meselede tarafsız bir tavır takınması durumunda kaybedecek bir şeyinin olmadığını da gösterdiğini ve Moskova’nın Erivan’a çözüm konusunda baskı yapması durumunda Paşinyan’ın gidebileceği bir yer olmadığının da görüldüğünü ifade etti.

“Yani Ermenistan’ın Rusya’ya sırtını dönüp Batı’ya yelken açması gibi bir tehlike söz konusu değil Moskova için” diyen Prof. Dr. Kemal İNAT, “Zira Batılı ülkelerin Ermenistan işgalini görmezden gelip Azerbaycan’ı eleştirmenin ötesinde yapacakları bir şey yok. Bu konuda ABD ve Fransa’daki Ermeni lobisi de işe yaramıyor” dedi.

Prof. Dr. Kemal İNAT, kısacası, Rusya’nın bu meselede Ermenistan yanlısı tavrını terk edip tarafsız bir ara bulucu gibi davranmasının, Bakü-Moskova ilişkilerinin sağlıklı bir şekilde seyretmesini sağlayacağını, ayrıca böyle bir tavırın Rusya ile Türkiye arasında da yeni bir gerginlik odağının ortaya çıkması yerine iki ülke arasındaki iş birliğinin gelişmesine zemin hazırlayacağını açıkladı..

Sakarya Üniversitesi Ortadoğu Enstitüsü ve Uluslararası İlişkiler Bölümü Öğr. Görevisi Prof. Dr. Kemal İNAT konuşması şöyle bağladı:

“Yani Moskova’dan Azerbaycan-Ermenistan anlaşmazlığı ve Karabağ savaşı konusunda bir çözüm çıkması Rusya’nın tavrına bağlı olacak.”

HABER : Ataner YÜCE

[TÜHA Haber Ajansı, 11 Ekim 2020]