Kitap: Yüz Yıllık Kriz Afganistan

Türkiye’nin saygın, bağımsız, tarafsız düşünce ve yayın kuruluşu SETA Siyaset, Ekonomi ve Toplum Araştırmaları Vakfı tarafından ‘Yüz Yıllık Kriz Afganistan‘ adlı yeni kitabı çıktı.

TÜRKUAZ Uluslararası Haber Ajansı (TÜHA)’dan Veysel KAVRAYAN’ın haberine göre, ‘Yüz Yıllık Kriz Afganistan‘ adlı kitabın editörlüğünü, SETA Araştırmacısı, halen Hasan Kalyoncu Üniversitesi’nde Dr. Öğr. Üyesi olan Murat Aslan ve Eskişehir Osmangazi Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Uluslararası İlişkiler Bölümü’nde öğretim üyesi olan Prof. Dr. Ramazan Erdağ yaptı.

‘Yüz Yıllık Kriz Afganistan‘ adlı kitapta, 2021’de ABD ve NATO Afganistan’dan çekilirken Taliban’ın ülkedeki kontrolü ele geçirmesinin ardından uluslararası toplumun özellikle Suriye benzeri bir muhtemel göç dalgası tehdidi nedeniyle odaklandığı Afganistan krizi arka planıyla birlikte farklı yönleriyle mercek altına alınıyor.

Kitapta öncelikle Afgan siyasi ve sosyal yapısı, Sovyet işgali ve Taliban’ın birinci dönemi inceleniyor. Ardından 11 Eylül saldırıları ile birlikte ABD’nin Afganistan’a müdahalesi, NATO’nun operasyon komutasını devralması ve ülkede değişen dengelere odaklanılıyor.

Kitapta ayrıca ABD’nin çekilmesinden sonra bölgesel dinamiklerde yaşanan değişimle birlikte Türkiye, Rusya, İran, Pakistan ve Körfez ülkeleri gibi aktörlerin Afganistan politikaları detaylı analiz ediliyor.

11 Eylül saldırıları sonrasında küresel terörizm ve küresel terörle mücadelenin uluslararası sistemin en önemli gündem maddelerinden biri haline geldiğine yer verilen kitapta, ABD küresel terörizmle mücadele stratejisinin birinci adımı olarak Afganistan’a müdahale etmiş ve ardından NATO uluslararası güçlerin komutasını üstlendiği anlatılıyor.

‘Yüz Yıllık Kriz Afganistan‘ adlı kitapta, El-Kaide ve Taliban’a yönelik yürütülen operasyonların neticesinde El-Kaide terör örgütü lideri Usame bin Ladin’in öldürülmesiyle ABD’nin Afganistan’daki askeri varlığı sorgulanır hale geldiği ifade ediliyor.

Öte yandan ABD’nin Afganistan’da yaptığı taktik hatalar stratejik sonuçlara yol açarken Afgan halkının başlangıçta sempatiyle karşıladığı yabancı güçlerin ülkenin kaderini değiştirme potansiyelinin olmadığı anlaşıldığına dikkat çekilen görüşlere de yer verilen kitapta, Afganistan’ın yapısal sorunlarında iyileşme olmaması nedeniyle yabancı güçlerin devlet inşa projesinin çökmüş ve Amerikan siyasetinin de biran önce bu ülkeden çıkma niyetini seslendirdiğini belirtiliyor.

‘Yüz Yıllık Kriz Afganistan‘ adlı kitapta, Barack Obama döneminden itibaren Afganistan’dan kademeli olarak çekilmeye başlayan ABD, Joe Biden yönetiminde Ağustos 2021 itibarıyla bu ülkeden tamamen çekileceğini duyurduğu aktarılıyor.

Afganistan Cumhurbaşkanı Eşref Gani’nin görevini bırakıp ülkesinden kaçması ve Taliban’ın hızlı bir şekilde Kabil’i ele geçirmesiyle Afganistan İslam Cumhuriyetinin bir anda Taliban’ın kontrolüne girdiği anlatılan kitapta, “Taliban 2.0” olarak isimlendirilen yeni dönemde Afganistan’a yönelik kötümser değerlendirmeler ön plana çıkarken ülkede düzen ve istikrarın halen uzak bir ihtimal olduğu görüldüğü anlatılıyor.

Bu kitapta Afganistan’ı ve bu ülkeyle ilgili gelişmeleri çeşitli perspektiflerden değerlendirmek amacıyla farklı ülkelerden akademisyenlerin görüşlerine de yer verildiği görülüyor.

Böylece ABD ve Çin merkezli genelleşmiş değerlendirmelerin ötesinde Afganistan’ı takip eden uzmanların farklı noktalardan bu ülkeyi nasıl analiz ettikleri ön plana çıkartılıyor.

Kitapta uluslararası toplumun Afganistan’a müdahalesinin başladığı 2001 ile ABD ve NATO’nun bu ülkeden ayrıldığı 2021 arasındaki yirmi yıllık döneme odaklanılıyor.

Bu kapsamda Afganistan’ın toplum yapısı ve Amerikan işgali öncesi dönem kısaca ele alındıktan sonra 11 Eylül saldırılarından ikinci Taliban dönemine kadar geçen süre incelenmektedir. Ayrıca bölgesel bağlamda Afganistan’a yönelik siyaset de irdeleniyor.

DR.MURAT ASLAN
1991’de Kara Harp Okulu Yönetim Bölümü’nden mezun oldu. Türk Silahlı Kuvvetleri (TSK) bünyesinde muhtelif görevler aldı. Ortadoğu Teknik Üniversitesi Uluslararası İlişkiler Bölümü’nde yüksek lisans (2006-2010) ve doktora (2011-2017) eğitimlerini tamamladı. Akademik çalışmalar yapmak üzere TSK’dan kendi isteğiyle Şubat 2017’de emekli oldu. Başkent ve Hasan Kalyoncu üniversitelerinde siyaset ve uluslararası ilişkiler alanında dersler vermeyi müteakip Hasan Kalyoncu Üniversitesi’nde öğretim üyesi olarak görev aldı. Savunma ve güvenlik çalışmaları kapsamında güç kavramı, istihbarat ve propaganda kavram ve uygulamaları üzerine yoğunlaştı. Halen Hasan Kalyoncu Üniversitesi öğretim üyesi olan Aslan SETA’da araştırmacı olarak görev yapmaktadır.

PROF. DR. RAMAZAN ERDAĞ
Anadolu Üniversitesi İktisat Fakültesi Kamu Yönetimi Bölümü’nden lisans, Sakarya Üniversitesi Uluslararası İlişkiler Bölümü’nden 2008’de yüksek lisans ve 2011’de doktora derecelerini almıştır. 2012’den itibaren Eskişehir Osmangazi Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Uluslararası İlişkiler Bölümü’nde öğretim üyesi olarak çalışmaktadır. Lisans ve lisansüstü düzeyde Türk dış politikası ve uluslararası güvenlik derslerini vermektedir.