İş ve İktisat

Hayırlı günler, bugün 2 Aralık Pazartesi, vinyet’in yeni sayısı karşınızda. Yeni başlayanlar veya gözden kaçıranlar için kısa bir hatırlatma: vesaire ekibi tarafından hazırlanan vinyet’in, Türkiye’den en önemli ekonomi gelişmeleri en geniş özetiyle sizlerle.

TÜHA / TÜRKUAZ İnternational News Agency

Türkiye ekonomisi iki çeyrek üst üste küçülerek teknik resesyona girdi. Türkiye İstatistik Kurumu tarafından geçen Cuma yayımlanan 2024’ün üçüncü çeyreğinin (Temmuz-Eylül dönemi) Gayrisafi Yurtiçi Hasıla (GSYH) sonuçlarına göre, Türkiye ekonomisinin Temmuz-Eylül döneminde bir önceki çeyreğe göre yüzde 0,2 küçüldüğü görüldü.

Yılın ikinci çeyreğinde de aynı ölçekte bir düşüş yaşanması ekonominin teknik resesyona girdiğini teyit etti. Türkiye, Nisan-Haziran dönemindeki yüzde 2,4’lük büyümenin ardından üçüncü çeyrekte yıllık bazda yüzde 2,1 büyüme kaydetti. Hane halkı tüketimi bir önceki çeyreğe göre yüzde 0,3 oranında daralırken, kamu tüketimi ise yüzde 0,4 oranında azaldı. Bir önceki yıla kıyasla hane halkı tüketimi yüzde 3,1 artarken devlet tüketimi yüzde 0,9 azaldı. Analistler, yüksek borçlanma maliyetlerinin yatırım ve üretimi engellemesi nedeniyle faiz indirimlerinin önümüzdeki yılın başlarında başlayacağını düşünüyor.

Açlık sınırı 22 bin 565, yoksulluk sınırı 69 bin 681 liraya yükseldi. Birleşik Kamu-İş Konfederasyonu, hesapladığı açlık-yoksulluk sınırı araştırmasının Kasım 2024 sonuçlarını açıkladı. Açlık sınırının bir önceki aya göre 541 lira arttığı kasımda gıda dışındaki ihtiyaçlar için yapılması gereken harcama ise 894 liralık artışla 47 bin 115 liraya çıktı. Her ikisinin toplamından oluşan yoksulluk sınırı ise önceki aya göre bin 436 lira arttı. Son bir yıllık dönemde ise açlık sınırı 6 bin 917 lira, gıda dışındaki ihtiyaçlar için yapılması gereken harcama 17 bin 717 lira ve yoksulluk sınırı 24 bin 535 liralık artış kaydetti.

Kasımda 22 bin 565 liraya yükselen açlık sınırı; bu yıl sonuna kadar 17 bin lira olarak uygulanacak olan asgari ücretin 5 bin 563 lira üzerine çıktı. Asgari ücret 69 bin 681 liralık yoksulluk sınırının ise sadece yüzde 24’ünü karşılayabildi. Temmuzda 12 bin 500 liraya çıkarılan en düşük emekli aylığı ise açlık sınırının ancak yüzde 55’ini karşılayabiliyor.

Asgari ücret görüşmeleri 10 Aralık’ta başlıyor. Asgari Ücret Tespit Komisyonu, 10 Aralık’ta ilk toplantısını Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’nda yapacak. Muhalefet partileri 30 bin TL civarında taleplerini açıkladı. Ancak asgari ücrete beklenen enflasyona göre zam olacağı tartışması, çalışanları enflasyonun altında zam alma riskiyle karşı karşıya bıraktı. Komisyon, işçi tarafının ve işveren tarafının tekliflerini değerlendirecek ama son sözü Bakanlık söyleyecek. Yeni asgari ücreti Asgari Ücret Tespit Komisyonu’nun açıklaması gerekiyor. Ancak son yıllarda “müjde” olarak duyurulabilecek bir oran belirlendiğinde, bilindiği üzere, Erdoğan açıklamayı tercih ediyor.

Sahte dolar skandalı: Bankalar ve döviz büroları alarma geçti. Piyasaya sürülen sahte dolar alarmı ardından döviz büroları ve bankalarda yüklü miktarlardaki döviz alım-satımları durma noktasına geldi. Bazı bankaların, “50 dolar ve eski basım 100 dolar” alımını geçici olarak durdurduğu belirtildi. Kapalıçarşı esnafına göre, piyasaya sürülen 50 ve 100 dolarlık toplam 600 milyon dolar değerinde sahte banknot bulunuyor. Para sayma makinelerinin bu yeni teknoloji sahte parayı teşhis etmekte yetersiz kaldığını belirtiliyor. Bankalarla beraber döviz büroları da yurtdışından program güncellemesi gelmeden döviz alışverişi yapmayacaklarını bildiriyor.

Sahte döviz iddiaları için İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı soruşturma başlattı. Türkiye Bankalar Birliği de “Sahte dövizle mücadele ve dolaşımının engellenmesi amacıyla; kullanımdaki para sayma, sahte döviz kontrol ve ATM makinelerinin gerekli kontrolleri ve güncellenmeleri yapılmaktadır” açıklamasında bulundu.

GSS prim borçları siliniyor. AKP, 2015’ten önceki Genel Sağlık Sigortası (GSS) prim borçlarının silinmesini öngören yasa teklifini TBMM Başkanlığı’na sundu. Teklifle, sağlık hizmetlerinden yararlananlardan kesilen katkı payı 10 kat artırılırken, aile hekimlerinin mesai saatleri dışında “geleneksel tıp” olarak nitelendirilen hacamat, sülükle tedavi, fitoterapi gibi alternatif tıp hizmeti vermesinin de yolu açılıyor. AKP Grup Başkanvekili Leyla Şahin Usta, TBMM Başkanlığı’na sunulan GSS ve bazı kanunlarda değişiklik yapılmasına ilişkin torba yasa teklifi ile ilgili bilgi verdi. Yasa teklifine göre 1 Ocak 2015 tarihi öncesinde GSS prim borcu olanların borçları faizleriyle birlikte silinecek. Düzenlemeden yaklaşık 400 bin borçlu kişinin yararlanması öngörülüyor.