İngiltere’deki Başbakanlık Yarışının Olası Liderleri

İngiltere Başbakanı Liz Truss’ın dün istifa ettiğini açıklamasından sonra eski Başbakan Boris Johnson ve eski Maliye Bakanı Rishi Sunak, potansiyel adayların başında geliyor. Adaylar Muhafazakar Parti lideri olmak için destek topluyor.

Uluslararası Haber Ajansı (UHA) Avrupa Temsilciliğin ‘Reuters, VOA’ kaynaklı haberine göre,  Truss’ın altı hafta iktidarda kalmasından sonra dün istifa etmesi üzerine Muhafazakar Parti liderliği koltuğuna geçmek isteyenler, yarışa girmek için partili parlamenterlerden 100 oy almaya çalışacak.

Reuters haber ajansı akşam saatlerinde, The Guardian’ın siyasi editörünün Twitter üzerinden Rishi Sunak’ın 100 parlamenter barajını geçen ilk İngiliz Muhafazakar Parti lideri adayı olduğunu yazdığı bilgisini paylaştı.

Kamuoyu yoklamaları, Muhafazakar Parti’nin bir sonraki genel seçimlerde büyük bir yenilgi alabileceğine işaret ediyor. Son altı yıl içinde beşinci başbakanı seçmek içinse yarış şimdi başlıyor.

Muhafazakar Parti liderliğini kazanan ismin önümüzdeki hafta Pazartesi ya da Cuma günü açıklanması bekleniyor.

Üç ay önce Muhafazakar Partili parlamenterler tarafından görevden uzaklaştırılan Boris Johnson, yeniden parti liderliğine dönüş hazırlığı yapıyor.

Muhafazakar Partili parlamenter Paul Bristow, Johnson hakkında LBC Radyosu’na yaptığı açıklamada, “İşleri yoluna koyma konusunda kanıtlanmış bir sicili olduğunu düşünüyorum. Durumu yine değiştirebilir. Meslektaşlarımın bu mesajı açıkça aldığından eminim. Boris Johnson bir sonraki genel seçimi kazanabilir” dedi.

Johnson yeniden seçilebilir mi?

Krizleri bertaraf etmek için iki kez iktidara getirilen ve kendisini Romalı diktatör Cincinnatus ile kıyaslayan Johnson, üç yıllık başbakanlık döneminde gündeme gelen skandallar ve görevi kötüye kullanma suçlamaları nedeniyle 100 oy elde etmede zorlanabilir.

Adının açıklanmasını istemeyen, artık Johnson’la herhangi bir iletişimi olmayan eski bir danışmanı, skandallarla dolu iktidar döneminde çok sayıda Muhafazakar Partili’yi yabancılaştırdığı için Johnson’ın 100 oy alma olasılığının düşük olduğunu söyledi.

Yeni seçim yapılması çağrısında bulunan Financial Times gazetesi, Johnson’ın başbakanlık koltuğuna geri dönmesinin “gülünç” olacağı yorumunda bulundu.

Daha önce Johnson için çalışan Will Walden da eski Başbakan’ın tatilden döndüğünü ve durum değerlendirmesi yapacağını kaydetti.

BBC’ye konuşan Walden, “Ülkenin ciddi bir lidere ihtiyacı var. Boris şansını kaçırdı. Artık ileriye bakalım. Muhafazakar Parti’ninse bunu yapacağından emin değilim, Johnson’ı yeniden seçebilirler” şeklinde konuştu.

İş Enerji ve Sanayi Stratejisi Bakanı Jacob Rees-Mogg, Johnson’ı desteklediğini söyledi ve #Borisorbust (Ya Boris ya hiç) etiketiyle Johnson’a Twitter üzerinden destek verdi.

Muhafazakar Parti liderliği yarışı, Liz Truss’ın Downing Sokağı’nda görevine devam edemeyeceği açıklamasından birkaç saat sonra başladı.

Yatırım bankacılığı şirketi Goldman Sachs’te analist olarak çalışan, COVID-19 pandemisinin Avrupa’ya ulaştığı sırada İngiltere Maliye Bakanı olan Rishi Sunak, bu yaz parti liderliği yarışında Truss’ın en yakın rakibiydi. Bahisçiler, Sunak’ın yarışta ipi göğüsleme olasılığını Johnson’a göre daha yüksek görüyor. Johnson, ikinci sırada geliyor.

Yarışta üçüncü sıradaysa Muhafazakar Parti üyeleri tarafından sevilen eski Savunma Bakanı Penny Mordaunt yer alıyor. Liderlik için adı geçenlerin hiçbiri henüz adaylıklarını açıklamadı.

Brexit çalkantısı sürüyor

Hazırladığı ekonomi planıyla İngiliz mali politikasının istikrarlılığının itibarını zedeleyen ve çok sayıda insani fakirleştiren Truss, İngiltere tarihinde en kısa süre iktidarda kalan Başbakan oldu.

Sevilmeyen bir başbakanın daha Downing Sokağı’ndaki Başbakanlık Konutu önünde istifa konuşması yapması ve liderlik yarışının yeniden başlaması, 2016’daki Brexit kararından bu yana İngiltere’de siyasetin ne kadar çalkantılı hale geldiğinin bir göstergesi.

Bazı Muhafazakar Partili parlamenterler, Truss’ın koltuğunu doldurma yarışının hızlı ve yalın olmasını umuyor ve çirkinleşebilecek bir yarışı önlemek için tek aday etrafında toplanılması çağrısı yapıyor.

Truss’ın mali planının ekonomiyi tehdit ettiği uyarılarının doğru olduğu kanıtlanan Sunak, Boris Johnson’a karşı yaz aylarında patlak veren başkaldırının mimarı olması sebebiyle bazı partililer arasında hala sevilmiyor.

Adaylık için adı geçen Penny Mordaunt ise daha önceki hükümetler tarafından lekelenmemiş olan taze kan olarak görülüyor. Ancak Mordaunt, kendisini destekleyecek partili bulma yarışında Sunak ve Johnson’ın gerisinde yer alıyor.

İngiitere’nin yeni başbakanı, resesyona doğru ilerleyen bir ekonomi, yüzde 10 civarında enflasyon, yükselen faizler, eleman sıkıntısı ve hayat pahalılığı gibi zor bir ekonomik tablo devralacak.

Bugün yayınlanan veriler, İngiliz tüketicilerin harcamalarını kıstığını, kamuoyu destek oranının rekor seviyede düştüğünü, kamu borçlanmalarının beklenenden kötü olduğunu gösteriyor.

Parti liderliğine geçecek kişinin ayrıca parlamentoda büyük çoğunluğa sahip olan Muhafazakar Parti’nin itibarını yeniden inşa etmesi ve iki yıldan önce genel seçime gitme ihtiyacı olmadığını göstermesi de gerekecek.

Gazeteci * Barış ÇİMEN

[TÜHA Haber Ajansı, 24 Ekim 2022]