Hamas’ın Ateşkesi Kabulü ve İsrail’in Refah Operasyonu
Kadir ÜSTÜN, SETA Washington D.C. Koordinatörü
Hamas pazartesi günü ateşkesi kabul ettiğini açıklamasına karşın,
İsrail anlaşmanın istedikleri seviyede olmadığını ancak görüşmeler için Doha’ya heyet göndereceklerini açıkladı. Bununla birlikte Refah operasyonunun planlandığı gibi devam edeceğini söyleyerek Washington’ın istediklerine kulak asmaya niyeti olmadığını da gösterdi. CIA Direktörü Bill Burns’ün Doha görüşmeleri için bölgede olmasına ve Biden yönetiminin Refah operasyonuna açıkça karşı olmasına rağmen, Netanyahu hükümeti geri adım işareti vermiyor. Biden yönetiminin İsrail’e silah sevkiyatını dondurduğu ve bu yüzden Netanyahu’nun Refah operasyonunu geciktirdiği yönündeki haberler sonrasında Hamas’ın ateşkesi kabul etmesi kritik bir dönüm noktası teşkil ediyordu. Ancak Netanyahu’nun başından beri bu savaşı hem sürdürme hem de bölgesel olarak genişletme çabası, ateşkes çabalarının önündeki en büyük engel olarak öne çıkıyor.
BİDEN SİLAH SEVKİYATINI DONDURDU
Geçtiğimiz hafta sonu, Hamas’ın sadece ateşkese razı olmadığı ve savaşın bitirilmesinde ısrar ettiğinin basına yansıdığı bir aşamada, Netanyahu Refah’a her halükârda gireceklerini söylemişti. İsrail’in Doğu Refah’taki Gazzelilere bölgeyi boşaltmalarını söylemesi sonrasında operasyonun gerçekleşmesinin an meselesi olduğu düşünülüyordu. Bunun üzerine Hamas’ın ateşkesi kabul ettiğini açıklaması, Biden yönetiminin perde arkasında İsrail’e silah akışını dondurarak yaptığı baskının işe yarayacağını umduklarına işaret ediyordu. Ayrıca Hamas uzlaşmaz taraf olarak görünmekten kurtulmuş oluyordu. Ancak hem Netanyahu hükümeti hem de Amerika’daki İsrail taraftarları, Hamas teslim olmadıkça veya yok edilmedikçe nihai bir anlaşma olamayacağını savunarak zaten maksimalist bir pozisyon almışlardı.
Silah sevkiyatını dondurduklarını yalanlamayan Biden yönetimi ateşkes için İsrail’e baskısını artırmak zorunda zira gerek Netanyahu’nun gerekse İsrail yanlısı Amerikalı grupların retoriği Hamas tamamen yok edilene kadar savaşa devam edilmesi yönünde. Biden yönetimi Refah’a kara operasyonuna karşı olduğunu ifade ediyor ancak Tel Aviv üzerinde baskı kurmakta zorlanıyor. Siyasi baskı kuramayan Biden insani yardım cephesinde sembolik kazanımlarla yetinmek zorunda kalıyor. Biden’ın Netanyahu’yla telefon görüşmesinde Kerem Shalom geçişinin insani yardıma tekrar açılması için ikna ettiği açıklandı ancak İsrail’in gerekli miktarda insani yardımın geçişine izin vermeyeceği biliniyor. Bu geçiş noktası, hafta sonu Hamas’ın muhtemel Refah operasyonuna karşı gözdağı vermek için yaptığı roket saldırısında üç İsrail askerinin ölmesiyle kapanmıştı.
NETANYAHU BİDEN’A RAĞMEN REFAH’A GİRMEKTE ISRARCI
Hem İsrail hem Hamas hafta sonu retoriklerini sertleştirdi ve çatışmaya hazır olduklarını göstererek karşı tarafa maliyetin yüksek olacağı mesajını vermeye çalıştı. Bu mesajların akabinde gelen Hamas’ın ateşkesi kabul ettiği açıklaması, içeride İsrail kamuoyunun rehine baskısı altında olan Netanyahu hükümetini köşeye sıkıştıran bir etki yaratma potansiyeline sahipti.
Hamas’ın maksimalist pozisyonundan (kalıcı ateşkes ısrarından) şimdilik vazgeçmiş görüntüsü, siyasi olarak doğru bir hamle olarak görünüyor zira Netanyahu hükümetinin buna rağmen ateşkesi kabul etmemesi, İsrailli rehinelerin iadesini dert etmediğini açıkça göstermiş olacaktı.
Bu yüzden Netanyahu görüşmelere delegasyon gönderdiğini açıklama ihtiyacı duydu ancak İsrail kaynakları bir yandan da Hamas’ın kabul ettiği anlaşmanın kendi kabul ettiklerinden farklı olduğunu basına sızdırarak anlaşma baskısını hafifletmeye çalıştı.
Bir yandan da şahin kanat Hamas’ın ateşkesi kabul etmesinin bir oyun olduğunu ve sadece zaman kazanmaya çalıştığını söylemeye başladı. Bu noktada Gazze operasyonları için Amerikan silah ve maddi desteğine ihtiyaç duyan Netanyahu hükümeti açısından Biden yönetiminin baskısı etkili olabilirdi ancak yönetimin ne kadar baskı kurmaya niyetli olduğu belirsiz. Biden içeride üniversitelerde yaygınlaşan ve polis gücüyle bastırılan gösterilerin baskısı altında ancak antisemitizm meselesini öne çıkaran İsrail yanlısı grupların tezlerini tekrarlamayı yeğliyor. Biden Refah’ta yaşanacak yeni bir askeri operasyonun halihazırdaki insani krizi çok daha derinleştireceğinin farkında olduğu için bu senaryodan kaçınmak istiyor ancak Kasım seçimlerine giderken kaybettiği genç seçmen desteğini geri alması çok zor. Biden ateşkes sağlanması ve insani yardım konusunda görece iyileşme üzerinden Filistin meselesinin oylarına etkisini kırmak istiyor olabilir ancak kendi kariyerini savaşın devamı üzerine kuran Netanyahu’nun bu kadarını dahi vermeye niyeti yok.
Bu dengelere bakıldığında, Biden yönetiminin İsrail’e baskısının sınırlı kalacağını öngörmek zor değil. Biden Netanyahu hükümetinin Gazze operasyonlarına karşı durmak bir yana, silah ve para yardımıyla destekledi. Aylardır devam eden insani krizi çözmek için gerekli baskıyı oluşturmaktan kaçınarak Netanyahu hükümetinin Gazze’de açlığı silah olarak kullanmasının önüne geçemedi. Etnik temizlik ve soykırıma varan savaşın kendisine verdiği siyasi zararın ve uluslararası meşruiyet krizinin boyutlarını da ya tam kavramadı ya da yeterince umursamadı. Biden, Netanyahu’nun Gazze operasyonlarının çıkardığı siyasi faturaya rağmen, İsrail’e destek adına Kasım’da ikinci kez seçilme ihtimalini büyük riske atmış durumda. İsrail’in bir yandan görüşmeye devam edip bir yandan da Refah operasyonlarına başlayarak Hamas’ın ateşkes kabulüne ikircikli cevap vermesi gerçek bir ateşkes ihtimalini iyice zayıflatıyor.
Yorumlar
Benzer Konular
Cumhurbaşkanı Erdoğan seçim akşamı yaptığı balkon konuşmasıyla 31 Mart seçimlerini “bir bitiş değil, bir dönüm noktası” olarak niteledi. Milli iradeye saygısını bir kez daha gösteren Erdoğan, kapsayıcı bir dille demokrasinin erdeminden bahsetti. Prof. Dr. Burhanettin DURAN & SETA Genel Koordinatörü 31 Mart yerel seçimleri demokratik bir olgunluk içinde gerçekleşti. Siyasi rekabetin...
17 Aralık 2021; sevginin, hoşgörünün, barışın, kardeşliğin, yani gerçek dindarlığın evrensel önderi olan Mevlâna’nın Allah’a kavuşmasının, dinsel ifadeyle “vuslat”ının 748. yıldönümü. Ölüm olayını ilk defa Mevlâna “şeb-i arûs” (düğün gecesi) diye adlandırmıştır. Mevlâna’dan ne önce ne de sonra bu adlandırmaya rastlanmaz. İşte bu yüzden Mevlâna ölümünden sonra kendisi için ah...
Trump’ın ticaret politikalarıyla yüksek gümrük vergileri kalıcı hale gelirken, küresel ticarette yeni bir dönem başlıyor. Trump doktrini, serbest ticareti sona erdirip Amerikan tüketicisine yüksek maliyet yükleyebilir. Ticaret savaşlarının yeni cephesinde, anlaşmalar kadar belirsizlikler de artıyor. Kadir ÜSTÜN, SETA Washington D.C. Koordinatörü Başkan Trump’ın yüksek...
Bazı Batılı ülkelerin büyükelçilikleri bile, ‘PKK’lı teröristlerin gerçekleştirdiği saldırıda’ diyerek taziye mesajı yayınlarken, Türkiye’nin ana muhalefet partisi CHP’nin siyasetçileri PKK terör örgütü demeden açıklama yapmayı tercih ettiler. Doç. Dr. Nebi MİŞ & SETA Siyaset Araştırmaları Direktörü PKK terör örgütü 13 vatandaşımızı şehit etti. 13 insanımızın vahşice katledilmesinin ardından, taziye yayınlayan bazı siyasetçiler...
Diyanet İşleri Başkanlığı, bütün tartışmaların dışında ve üstünde olarak Türkiye Cumhuriyeti Devletinin ilk ve önemli kurumlarından biridir. Atatürk’ün yeni Türk devletinin din hizmetlerini yürütmek için tasarladığı, başka ülkelerde benzeri olmayan orijinal bir teşkilattır. Uhdesindeki temel görev yaşanılan çağa göre Müslüman Türk toplumunun din hizmetlerini yürütmektir. Topluma doğru ve güvenli din...
G7 zirvesi sonuç bildirgesine baktığımızda, uluslararası sistemin farklı kriz alanları ve meydan okumalarına ilişkin geniş bir problemler listesi görüyoruz. Kadir ÜSTÜN, SETA Washington D.C. Koordinatörü Ukrayna’dan Tayvan’a, yapay zekadan enerjiye birçok sorunlu alanda nasıl hareket edeceklerini belirten liderlerin bu meselelerle ilgili farklı inisiyatiflere destek sözlerini okuyoruz. Ortak deklarasyonun bir seri...