* Kocaeli Üniversitesi’nde öğretim üyesi Dr. Öğr. Üyesi Yunus Furuncu, Türkiye'nin ev sahipliğinde, 9-20 Kasım 2026 tarihlerinde Antalya’da düzenlediği ve COP31 Zirve konferansına dair değerlendirmelerde bulundu.

TÜHA / TÜRKUAZ Uluslararası Haber Ajansı (www.turkuazhaberajansi.com)

Dr. Öğr. Üyesi Yunus Furuncu & Türkiye Araştırmaları Vakfı (TAV)

KOCAELİ, 14 KASIM 2026 - Dr. Öğr. Üyesi Yunus Furuncu, COP31 Zirve konferansı'n gündeminin İş dünyası, üretim maliyetlerinden ihracat koşullarına uzanan bir dizi kararla yakından ilgili olduğunu belirterek, iklim politikalarının yönü, işletmelerin hangi teknolojiye yatırım yapacağını, kaynaklarını nasıl kullanacağını ve tedarikçilerinden ne bekleyeceğini etkilediğine dikkat çekti.

Yunus Furuncu, Antalya’daki görüşmelerin, bu konuları Türkiye’deki işletmelerin hazırlıkları üzerinden tartışmak için bir fırsat sunduğunun da altını çizdi.

İşletmeler arasında rekabeti etkileyen önemli bazı başlıklar mevcut olduğunu ifade eden Dr. Öğr. Üyesi Yunus Furuncu,"Üretim kapasitesi, fiyat ve ürün kalitesi, işletmeler arasındaki rekabette ağırlığını etkileyen önemli başlıklardan. Bunlara, üretimin çevresel etkilerine ilişkin beklentiler de ekleniyor. Özellikle uluslararası tedarik zincirlerinde çalışan üreticilerden enerji tüketimi, ham madde kaynağı ve atıkların değerlendirilmesi hakkında bilgi istenebiliyor. Bu talepler, satın alma biriminin malzeme seçimini de yeni bir üretim hattına ilişkin yatırım hesabını da etkileyebilir. Yeşil dönüşümün işletme içindeki karşılığı, bu kararların alınma biçiminde görülüyor" dedi.

Yeşil Dönüşüm Bağlamında Türkiye-Avrupa Birliği İlişkilerinde İşletmeler Ölçeğinde Değişim

Türkiye’nin Avrupa pazarıyla ilişkilerinin yoğunluğu, işletmelerin bu değişime neden hazırlık yapması gerektiğini açıkladığına da değinen Dr. Öğr. Üyesi Furuncu, şunları söyledi:

"Ticaret Bakanlığı’nın açıklamasına göre, 2025 yılında toplam ihracatın yaklaşık yüzde 43’ü Avrupa Birliği ülkelerine yapıldı. İhracatta bu kadar büyük payı olan bir pazardaki çevresel koşulları yakından izlemek gerekiyor. İlgili üreticilerin müşterileriyle çalışmaya devam edebilmesi, fiyat ve kaliteyi korumanın yanında kendilerinden istenen üretim verilerini hazırlayabilmelerine ve değişen koşullara uyum sağlayabilmelerine de bağlı".

"Avrupa Birliği’nin “Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması” bu ilişkinin somut örneklerinden biri" olduğunu hatırlatan Yunus Furuncu, Mekanizmanın kesin uygulama döneminin 1 Ocak 2026’da başladığını, Demir-çelik, alüminyum, çimento ve gübre gibi sektörlerde kapsama giren ürünlerin emisyonlarının bu tarihten itibaren hesaba katıldığını dile getirdi.

Dr. Öğr. Üyesi Yunus Furuncu, "Sertifika satışları 1 Şubat 2027’de başlayacak; AB ithalatçıları, 2026 ithalatına ilişkin ilk yıllık beyanlarını ve ilgili sertifikaları 30 Eylül 2027’ye kadar teslim edecek. Bu takvim, kapsama giren 2026 ithalatını yükümlülük dışında bırakmıyor. Türkiye’deki ilgili üreticilerin, müşterilerine sağlayacakları emisyon verilerini şimdiden hazırlaması gerekiyor. Böyle bir hazırlık, işletmenin kendi üretim sürecini tanımasıyla başlıyor" dedi.

Enerjinin nerede harcandığını ve ham maddenin hangi aşamada kaybedildiğini bilmeyen bir yönetim, aksaklıkları iyileştirme fırsatlarını gözden kaçırabileceğini anlatan Furuncu, şöyle devam etti:

"İşletmeler, müşterisi tüketim veya emisyon bilgisi istediğinde de bu veriyi hazırlamakta zorlanır. Bu zorlukları aşmak düzenli ölçüm ile mümkündür. Düzenli ölçüm, hem üretimdeki sorunları görmeye hem de ticari ilişkilerde güvenilir bilgi sunmaya yardımcı olur. Ölçümün işe yarayıp yaramadığı, ardından alınan kararlardan anlaşılır. Her ay enerji tabloları hazırlanmasına rağmen bakım takvimi ve üretim planı değişmiyorsa raporlar dosyalarda kalabilir. Örneğin belirli saatlerde yükselen tüketimin nedeni araştırıldığında ihtiyaç olmadığı hâlde çalışan ekipmanlar fark edilebilir. İş akışının bu bulguya göre düzenlenmesi, toplanan veriye bir karşılık kazandırır. Raporların karar süreçlerine nasıl aktarılacağını da yönetimin belirlemesi gerekir".

Teknoloji yatırımlarında da benzer bir durumun olduğunu kaydeden Yunus Furuncu, "Daha az enerji tüketen bir makine almak tasarruf sağlayabilir; beklenen kazancın gerçekleşmesi ise makinenin kullanımına ve bakımına bağlıdır. Çalışanların yeni ekipmanı kullanmaya hazırlanması da gerekir. Çatısına güneş paneli kuran bir işletmenin su kayıpları veya yüksek fire oranları devam edebilir. Bu nedenle yatırım seçilirken işletmenin diğer sorunlarıyla ve mevcut çalışma düzeniyle ilişkisi kurulmalıdır" dedi.

Yunus Furuncu’nun “Strategic Green Management” (Stratejik Yeşil Yönetim) kitabı, yeşil dönüşümü işletmenin strateji ve yönetim süreçleriyle birlikte ele alıyor. Kitapta örgütsel yapı, uygulama ve yenilenme süreçleri üzerinden tartışılan konu, çevresel hedeflerin kurumun çalışma biçimine nasıl yerleşeceği açısından incelenmektedir. Bu bakış, bir yatırımın teknik özellikleri kadar onu uygulayacak çalışanların görevlerine, yöneticilerin kaynak ayırma tercihlerine ve sonuçların nasıl izleneceğine de dikkat çekiyor.

Dr. Öğr. Üyesi Yunus Furuncu, dönüşüme ayrılacak bütçenin, işletmenin ekonomik koşulları içinde değerlendirilmek zorunda olduğunu hatırlatarak, "Her çevreci yatırım kısa sürede kendini ödemez. Bazı iyileştirmeler düşük maliyetle tasarruf sağlarken bazıları uzun vadeli finansman ve yeni teknik bilgi gerektirir. Daha sürdürülebilir bir ürün geliştirmek de müşterinin daha yüksek fiyat ödeyeceğini garanti etmez. Yönetim, çevresel faydayla birlikte yatırımın maliyetini, geri dönüş süresini ve taşıyabileceği riski hesaba katmalıdır. Bugün pahalı görünen bir yatırımın ileride hangi maliyetleri önleyebileceği de bu hesaba dâhil" olduğunu aktardı.

"Küçük ve orta büyüklükteki işletmelerde (KOBİ) bütçe ve çalışan sayısı, aynı anda yürütülebilecek işlerin sınırını daha fazla belirler" diyen Yunus Furuncu, "Çok sayıda projeye başlamak, bazı yatırımların yarım kalmasına yol açabilir. Önce en büyük tüketim ve kayıp noktalarının belirlenmesi, kaynakların nereye ayrılacağı konusunda daha sağlam bir dayanak sağlar. Bir işletmede bakım eksikliklerini gidermek öncelik taşırken diğerinde ham madde firesini azaltmak daha fazla fayda sağlayabilir. İşletmenin başlangıç koşullarını bilmeden hazırlanacak bir dönüşüm programının uygulanması güçtür" şeklinde konuştu.

Furuncu, Ürünün tasarımı ve satış sonrası hizmetlerin, işletmeler için başka imkânlar da sağlayabileceğini belirterek, uzun süre kullanılabilen, onarılabilen veya yenilenerek tekrar satılabilen bir ürünün, müşteriye sunulan hizmeti değiştirebileceğini, bakım ve yenileme hizmetlerinin gelir sağlayabileceğini, ancak bunun için yedek parça ve geri toplama düzeninin kurulması gerektiğini söyledi.

Dr. Öğr. Üyesi Yunus Furuncu, "Kullanılmış ürünleri geri almanın maliyeti yüksekse ya da yeniden kullanım teknik olarak mümkün değilse beklenen kazanç oluşmayabilir. Bu modellerin uygulanabilirliği, ürün ve müşteri grubuna göre incelenmelidir. Bazı adımlar için tedarikçilerle ve diğer işletmelerle iş birliği gerekir. Daha düşük çevresel etkiye sahip bir ürün geliştirmek isteyen üreticinin, uygun ham maddeye ve güvenilir tedarikçi bilgisine erişmesi önemlidir. Küçük işletmeler, kendi başlarına kuramayacakları ölçüm veya geri kazanım altyapısından ortak çalışmalar yoluyla yararlanabilir. Büyük alıcıların da tedarikçilerinden yeni koşullara uyum beklerken yeterli zaman tanıması ve teknik bilgi paylaşması gerekir. Talepler artarken bunları karşılayacak imkânlar aynı kalırsa küçük üreticiler mevcut ticari ilişkilerini sürdürmekte zorlanabilir" dedi.

İşletmelerin Yeşil Dönüşüm Kapsamında Karar Zinciri Yapısı

 "Üretimde nerede kayıp yaşandığını, hangi ekipmanın gereksiz yere çalıştığını veya hangi bakımın geciktiğini çoğu zaman o işi yapan çalışanlar bilir" hatırlatmasında bulunan Yunus Furuncu,  "Bu deneyimin kararlara yansıması için önerilerin dinlenmesi ve uygulanabilir olanların takip edilmesi gerekir. Eğitimler de işletmenin gerçek sorunlarıyla ilişkilendirildiğinde daha faydalı olur. Bölümlerin hedefleri arasındaki uyumsuzluk ise çalışanların çabasını boşa çıkarabilir. Satın alma en ucuz malzemeyi seçerken üretim bu malzeme yüzünden daha fazla fire veriyorsa başlangıçta sağlanan tasarrufun toplam maliyeti yükselmiş olabilir" şeklinde kaydetti.

SONUÇ

İyileşmenin nasıl ölçüldüğü de sonucu değiştirir. Ürün başına enerji tüketimi azalırken üretim hacmi daha hızlı artarsa işletmenin toplam tüketimi yükselmeye devam edebilir. Benzer biçimde, su kullanımını azaltan bir uygulama başka bir aşamada daha fazla enerji gerektirebilir. Bu yüzden birim ürün başına tüketimle toplam çevresel etkiyi birlikte izlemek gerekir. Böylece elde edilen kazanımların yanında devam eden sorunlar da görülebilir. Açıklanan hedeflerin ne kadarına ulaşıldığının ayrıca gösterilmesi, işletmenin verdiği bilgilerin güvenilirliğini güçlendirir.

Antalya’daki görüşmelerin işletmelere katkısı, sonrasında alınacak kararlarda görülecek. Yeni bir yatırımın bütçeye girmesi, tedarikçi seçiminde çevresel ölçütlerin kullanılması veya üretimde belirlenen bir kaybın giderilmesi, bu katkının somut karşılıkları olabilir. Avrupa pazarıyla ticari bağlarını korumak isteyen işletmelerin hazırlıklarını kendi koşullarına göre planlaması gerekiyor. Dönüşümün sürekliliği de bu uygulamaların günlük işleyişte sürdürülmesine bağlıdır. Çevresel hedeflerin kim tarafından, hangi kaynakla ve nasıl takip edileceği belirlendiğinde yönetim, ilerlemeyi değerlendirebileceği bir zemine kavuşur.

***

Yazar hakkında

Dr. Öğr. Üyesi Yunus Furuncu, Kocaeli Üniversitesi’nde öğretim üyesi olarak çalışmaktadır. Lisans ve yüksek lisans eğitimini Viyana’daki Wirtschafsuniversitat’de 2009’da tamamlayan Furuncu, yaklaşık beş yıl enerji alanında özel sektörde çalıştı. 2016’da Düzce Üniversitesi’nde “Türkiye’nin Enerji Bağımlılığı” başlıklı tezi ile doktorasını tamamladı. Çalışma alanları arasında enerji ve stratejik yönetim gibi konular yer almaktadır. Türkiye Araştırmaları Vakfı’nda kıdemli araştırmacı olarak çalışmaktadır.