Turkuaz Haber Ajansı

ANKARA, 22 EKİM 2026 - Dışişleri kaynaklarından edinilen bilgiye göre, R4 ve R4+E3 Dışişleri Bakanları toplantıları Yarın Bakan Fidan'ın ev sahipliğinde İstanbul'da düzenlenecek.

Toplantılara Almanya Dışişleri Bakanı Johann David Wadephul, İngiltere Dışişleri Bakanı Ed Miliband, Fransa Dışişleri Bakanı Jean-Noel Barrot, Mısır Dışişleri Bakanı Bedir Abdulati, Pakistan Dışişleri Bakanı Muhammad Ishaq Dar ve Suudi Arabistan Dışişleri Bakanı Faysal bin Ferhan katılacak.

Bu yedi ülke, R4+E3 formatında ilk kez Türkiye'nin inisiyatifiyle bir araya gelmiş olacak.

Toplantılarda Filistin meselesi, Hürmüz'deki durum, Yemen’le bağlantılı gelişmeler ve Rusya-Ukrayna savaşına çözüm arayışları başta olmak üzere, bölgesel konuların ele alınması, R4 ve E3 ülkeleri arasında ileriki dönemde hayata geçirilebilecek işbirliği ve koordinasyon imkanlarının görüşülmesi öngörülüyor.

Fidan, bölgesel sorumluluklara dikkati çekecek

Bakan Fidan'ın toplantılardaki hitaplarında, bölgesel güvenliğin en başta bölge ülkelerinin sorumluluk üstlenmesini gerektirdiğini, Türkiye’nin bu anlayış doğrultusunda bölgesel sahiplenmeyi esas alan işbirliği mekanizmalarının güçlendirilmesine öncelik verdiğini vurgulaması bekleniyor.

Mevcut ihtilafların birbirini beslemesine, çatışmaların yeni alanlara yayılmasına ve bölgesel gerilimlerin daha geniş çaplı istikrarsızlığa dönüşmesine izin verilmemesi gerektiğini ifade edecek olan Fidan'ın, İsrail'in Filistin’de devam eden işgalinin, uluslararası toplumun barış çabalarını sekteye uğratan uzlaşmaz tutumunun ve tüm bölgeye yayılan saldırganlığının Orta Doğu’daki gerilimlerin temel nedeni olduğunun tekraren altını çizmesi öngörülüyor.

Fidan'ın tüm devletlerin, Kudüs'ün tarihi ve hukuki statüsünü zedeleyebilecek ve iki devletli çözüm çabalarına zarar verebilecek eylemlerden kaçınmasının lazım geldiğini belirtmesi ve İsrail'in yasa dışı yerleşimleri genişletme yönünde adımlar atması ve yasa dışı yerleşimci terörünü teşvik etmesi karşısında uluslararası toplumun kararlı bir tutum sergilemesinin ve İsrail üzerindeki baskısını artırmasının ehemmiyetine dikkat çekmesi bekleniyor.

ABD ile İran arasındaki ihtilafın ancak diplomasi ve diyalog yoluyla çözülebileceğini, askeri yöntemlerin kalıcı bir çözüm sunmadığı gibi bölgedeki kırılganlıkları tetiklediğini ve daha geniş çaplı bir çatışma riskini de beraberinde getirdiğini kaydetmesi öngörülen Fidan, Hürmüz ve Babulmendeb boğazlarında seyrüsefer serbestisinin kalıcı olarak tesis edilmesinin bölgesel ve küresel istikrar için hayati önemde olduğunu vurgulayacak.

Fidan'ın, Husilerin Suudi Arabistan’da sivilleri ve sivil altyapıyı hedef alan saldırıları karşısında Türkiye’nin Suudi Arabistan’ın güvenliğinin muhafazasına yönelik desteğini teyit ederek Mekke Savunma İttifakı’nın ortaya koyduğu dayanışma ve ortak güvenlik anlayışının önemine işaret etmesi bekleniyor.

Suriye'de istikrar ve refahın güçlendirilmesi doğrultusunda R4 ve E3 ülkelerinin kıymetli katkılar sunduğunu belirtmesi ve İsrail’in Suriye’yi istikrarsızlaştırmayı amaçlayan eylemlerini sürdürdüğüne dikkati çekmesi öngörülen Fidan, Türkiye'nin, bir kıyıdaş ülke olarak, Rusya-Ukrayna Savaşı’nın Karadeniz’e yayılmasının önlenmesi ve Karadeniz’de sivil can kayıplarının son bulmasını teminen uyarılarını ve çözüm önerilerini taraflara iletmeyi sürdürdüğünü kaydedecek.

Bakan Fidan'ın ayrıca, Rusya ile Ukrayna arasında yoğunlaşan çatışmaların bölgesel güvenlik için yarattığı risklere dikkati çekerek Türkiye'nin bu savaşın diyalog ve diplomasi yoluyla sonlandırılması için her türlü desteği sağlamaya hazır olduğunu yinelemesi öngörülüyor.

R4 ve E3 Mekanizmaları

R4 mekanizması, Türkiye, Mısır, Pakistan ve Suudi Arabistan tarafından bölgesel sahiplenme anlayışı temelinde kalıcı istikrarı desteklemek ve bölgesel meselelerde diyaloğu güçlendirmek amacıyla oluşturuldu.

R4 Dışişleri Bakanları, ilki 18 Mart'ta Riyad'da olmak üzere bugüne kadar altı toplantı yaptı. Bu formatta son toplantı BM Genel Kurulu Yüksek Düzeyli Haftası marjında 21 Eylül'de New York'ta düzenlendi.

Almanya, İngiltere ve Fransa’dan oluşan E3 mekanizması ise, 2003'ten bu yana İran'ın nükleer programına ilişkin sürdürülen üçlü diplomatik işbirliği kapsamında ortaya çıkarken zamanla farklı bölgesel ve uluslararası konularda ortak diplomatik girişimlerde bulunan bir yapıya dönüştü.