Gazeteci-Yazar Merve GÜRBÜZ, “İran, modern savaş teknolojisinin gerisinde mi kaldı?”

* “İsrail’in füze saldırıları karşısında etkisiz kalan hava savunma sistemlerinden, Reisi’nin helikopter kazasında arama-kurtarma ekiplerinin yaşadığı zorluklara… İran, teknoloji ve savunma sanayisindeki geri kalmışlıkla mı mücadele ediyor?” –Merve Gürbüz-

* Detayı bültenimizde!…

TÜHA/ TÜRKUAZ  İnternational News Agency

Gazeteci – Yazar Merve GÜRBÜZ

  17 HAZİRAN 2025  -FOKUS’tan Gazeteci-Yazar Merve GÜRBÜZ,  FOKUS+ için kaleme aldığı  ‘Dosya’ “İran, modern savaş teknolojisinin gerisinde mi kaldı?” başlıklı yazısında, İran’ın, son yıllarda yaşanan olaylar ve çatışmalar nedeniyle teknolojik altyapısındaki eksiklikleri ve savunma sanayisindeki geri kalmışlığıyla gündeme geldiğine dikkat çekiyor.

Gazeteci-Yazar Merve GÜRBÜZ’ün,  FOKUS+ için kaleme aldığı  ‘Dosya’ “İran, modern savaş teknolojisinin gerisinde mi kaldı?” başlıklı yazısı şöyle devam ediyor:

13 Haziran 2025 Cuma günü sabah saatlerinde, İsrail’in İran’a düzenlediği ”Yükselen Aslan Harekatı“, bölgedeki gerilimi tırmandıran kritik bir dönüm noktası oldu. İsrail, 200 savaş uçağı ve 330’dan fazla mühimmat kullanarak İran’ın nükleer tesisleri, askeri liderleri ve füze savunma sistemlerini hedef aldı. Bu saldırılar, İran’ın Devrim Muhafızları Komutanı Hüseyin Selami ve Genelkurmay Başkanı Muhammed Bakıri gibi üst düzey isimlerinin ölümüne yol açarken, Natanz nükleer tesisinde de ciddi hasara neden oldu. Ancak asıl dikkat çeken, İran’ın bu saldırılar karşısındaki etkisiz savunma performansı oldu.

Mayıs 2024’te Cumhurbaşkanı İbrahim Reisi, Azerbaycan sınırındaki dağlık bir bölgede helikopter kazasında hayatını kaybetmişti. Böylelikle, yoğun sis ve tipi nedeniyle arama-kurtarma ekipleri zor anlar yaşadı; İran’ın yetersiz arama helikopterleri ve donanımları ise bu süreçte açığa çıktı.

Bu süreçte, İran’ın Türkiye’den gece görüşlü arama-kurtarma helikopteri talep etmesinden, Avrupa Komisyonu’nun Copernicus uyarı haritalama hizmetini devreye sokmasına kadar tüm örnekler, İran’ın teknoloji ve savunmadaki yetersizliğini gözler önüne seriyordu.

Tüm bunlara rağmen, enkaz ancak sınırlı görüş ekipmanıyla, uzun uğraşlar sonucu bulundu. Akıncı İHA’nın tespitlerinin ardından, İran Kızılayı, Cumhurbaşkanı Reisi’ye ait helikopter enkazının yerini bulduklarını duyurdu.

İran’ın Türkiye’ye yaptığı yardım çağrısı, ülkesinin kendi termal ve gece görüş yeteneklerindeki zaafları gösteriyor.

İran-İsrail çatışmasında teknolojik açığın etkileri

2024 yılında İsrail’in İran’a düzenlediği ”Yükselen Aslan Harekatı“, Tahran’ın hava savunma ve füze sistemlerindeki ciddi zafiyetleri gösterdi. İran tarafından İsrail’e fırlatılan yüzlerce füze ve kamikaze dronun büyük çoğunluğu, İsrail’in çok katmanlı hava savunma sistemleriyle etkisizleştirildi. Peki ya, İran’ın hava savunma sistemleri neden yetersizdi?

-İran’ın envanterindeki S-300 ve yerli Bavar-373 sistemleri, İsrail’in F-35 gibi 5. nesil savaş uçaklarına karşı etkisiz kaldı.

-İsrail’in Arrow-3 ve Demir Kubbe gibi gelişmiş füze savunma sistemlerinin aksine, İran’ın füze teknolojisi eski ve yavaş tepki veren sistemlere dayanıyor.

-İran’ın 100’den fazla İHA ve füze saldırısı, İsrail tarafından tamamen engellendi, bu da İran’ın füze teknolojisinin istikrarsız ve etkisiz olduğunu gösterdi.

Savunma ve teknoloji üretimindeki son durum

İran, 1979 devriminden bu yana ambargo ve yaptırımlarla karşı karşıya kaldı. Bu koşullar altında yerli savunma sanayisi geliştirme çabaları sürse de sınırlı kaldı.

Öte yandan İran, yaptırımları aşmak için ise yerli savunma sistemleri geliştirmeye çalışıyor, ancak bu çabalar kalite ve etkinlik açısından yetersiz kalıyor.

Örneğin, Arman Füze Sistemi (2024); 180 km menzilli, ancak İsrail’in Arrow-3’üne (2.400 km) kıyasla çok düşük kapasiteli. Azarakheş Hava Savunma Sistemi ise düşük irtifa koruması sağlıyor, ancak İsrail’in David’s Sling gibi çok katmanlı sistemleriyle rekabet edemiyor.

İran’ın 2024’te yaşadığı trajik kaza ve çatışmalar, günümüzde tekrar eden İsrail saldırılarıyla; ülkenin askeri teknolojideki geri kalmışlığını bir kez daha ortaya koydu.

Ayrıca, askeri ve teknolojik alanda geri kalmışlığını aşmak için çabalasa da, yaptırımlar, eski envanter ve Ar-Ge eksikliği nedeniyle modern savaş arenasında dezavantajlı konumda kalmaya devam edecek gibi görünüyor.