Gazeteci-Yazar İsmail Kahraman’ın objektifinden Donanma kenti Gölcük

KOCAELİ – TÜHA HABER / Tersane ve Donanma Komutanlıkları’nın ev sahipliğini yapan Gölcük, kentimizin en eski yerleşim yerlerindendir. Tarihe ışık tutan önemli eserleri bünyesinde barındıran ilçe, bir yanında deniz bir yanında Samanlı Dağları ile önemli bir konuma sahiptir.

TERSANENİN ÖNEMİ ÇOK BÜYÜK
Marmara Bölgesi’nin ve İzmit Körfezi’nin en fazla daraldığı kesimde, körfezin güney kıyısında yer alan ilçemizdir Gölcük.

Çok eski bir yerleşim yeri olan Gölcük adını tersanenin kurulup, Yavuz Gemisi’nin havuzlandığı bölgedeki gölden almaktadır.

Birçok uygarlığın ve medeniyetin hüküm sürdüğü Gölcük, Osmanlı’nın ilk dönemlerinde Akça Koca’nın yetiştirdiği yiğitlerden olan Kara Mürsel tarafından fethedilir.

1926 yılından bu yana Tersane ve Donanma Komutanlıkları’nın ev sahipliğini yapan Gölcük, Cumhuriyet döneminde başlatılan büyük hamleler sonucunda gelişimini hızla devam ettirir. İlçenin gelişiminde, Cumhuriyet’in ilk yıllarında kurulan askeri tersanenin önemi büyüktür.

GÖLCÜK’TE NELER VAR NELER…

17 Ağustos 1999 depreminde çok büyük zarar gören ilçe merkezi ve Değirmendere bölgesi sahip olduğu Deniz Kuvvetleri ve Donanma Komutanlıkları ile büyük bir potansiyele sahip. Otomobil sektörünün yanında en önemli geçim kaynağı Donanma Komutanlığı’na ait tersanedir. Bahçe ziraatı ve meyvecilik de yapılan ilçenin etrafı Samanlı Dağları ile çevrili olup, dar bir sahil şeridine sahiptir. Fındığı, elması, fasulyesi Gölcük için yazılmış türkü gibidir. İstanbul Boğazı’nın nadir semtlerine, ilçelerine benzer ama kendine has bir edası vardır. Koruma altına alınan tarihi evleri, şelaleleri, mesire yerleriyle davetkar, festivalleriyle hayata dair ne varsa görülmeye değer güzide bir ilçedir. Kültür, folklor, sanat ve spor alanındaki faaliyetlerle Gölcük sokakları bahar çiçekleri kokar. Kadırga şenliklerini nasıl anımsamaz insan, halk dansı festivalini nasıl unutur?

DONANMA’NIN GELİŞİMİ

Gölcük’ün bir garnizon şehri olmasının ilk adımı 1927’de atılmıştır. Birinci Dünya Savaşı’nda hasar gören Yavuz gemisinin onarımı amacıyla kurulan tezgah ve barakalarla temeli atıldı. 1925 yılında yaralı olan Yavuz zırhlısının tamir kararı ile beliren teknik ihtiyaç, Gölcük’te askeri tersanenin kurulmasına sebep oldu. Aynı yıl bir havuz inşa edildi. Almanlar barakalar kurup Yavuz’un tamirini yaptı. Daha sonra Almanların kurmuş olduğu bu tesisler satın alınarak tersanenin çekirdeği kurulmuştur. Deniz Kuvvetlerimizin gelişmesine paralel olarak esaslı çalışmalara 1938 yılında başlanmışsa da II. Dünya Savaşı bu çalışmalara engel olmuş ve Gölcük Tersanesi’nin hakiki kalkınması 1950 yılından itibaren gerçekleşmiştir.

TARİHİ KALINTILAR MEVCUT

İlçenin idari sınırlarını doğuda Başiskele, batıda Karamürsel, güneyde Bursa’nın İznik ilçesi oluşturmaktadır. Şehrin kuzeyinde ise İzmit körfezi bulunmaktadır. İlçe, tarihinin eski bir geçmişe dayanması nedeniyle bazı harabe ve kalıntılara ev sahipliği etmektedir. Bunun en bariz örneği Şirinköy mevkiindeki Kervansaray kalıntısıdır. Bunun yanı sıra anılan mevkide Roma dönemine ait birçok irili ufaklı antik kalıntılar da mevcuttur. Ayrıca birçok camii, çeşme ve tarihi evlere de sahip olan ilçemiz aslında geçmişe ait izleri hala taşımakta ve yaşatmaktadır. Örneğin, civar köylerinden olan Hamidiye’ de Hacı Hasan Çeşmesi, Kadıoğlu Çeşmesi, Hüseyin Fikri Efendi tarafından yaptırılan cami; İrşadiye’de bulunan Hüseyin Efendi Camii, Örcün Köyü’ndeki Sultan Baba Tekkesi bu alandaki en bariz eserlerdir.

KENDİNE ÖZGÜ LEZZETLER

Gölcük; İzmit’e 19 km, İstanbul’a 128 km, Bursa’ya 120 km, Yalova’ya da 45 km. uzaklıktadır. Öte yandan Gölcük Değirmendere’ye ait fındık, İhsaniye’de Sting ve Golden cinsi elma, Halıdere’de Osmanlı döneminden günümüze gelen fasulye, Siretiye Köyü’nde doğal avidere içmesuyu, Yazlık’ta da Roma-Bizans döneminden kalma ılıca bulunmaktadır. Gölcük’te yöresel yemek kültürü çeşitlilik arz etmektedir. Gölcük’e özgü yemek çeşitlerinden bazıları şunlardır: karalahana yemeği, mısır ekmeği, saçta fındık kavurması, turşu kavurması, tandır ekmeği, ev baklavası.

Türkiye’nin en ölümcül deniz kazası 

DİĞER ÖNEMLİ ÖZELLİKLER

Gölcük hakkında bilmemiz gereken yerler, önemli mekanlar ve özellikleri özetle şöyledir: 1964 yılında Amerika’daki Porlan Dragon Tershanesi’nde Türk Deniz Kuvvetleri için inşa edilen “Yarhisar Gemisi” müze olarak hizmet vermektedir. Yazlık’taki Kadırga Yaylası’nda, 1988 yılından beri düzenlenen Geleneksel Kadırga Yayla Şenlikleri her yıl temmuz ayının 3. haftasının sonu periyodik olarak 3 gün süreyle devam etmektedir. Üsküdar vapuru faciası ya da Körfez Faciası olarak bilinen Türkiye Cumhuriyeti tarihinin en ölümcül sivil deniz kazası, 1 Mart 1958’de İzmit-Gölcük arasında sefer yapan Üsküdar isimli vapurunun Derince yakınlarında şiddetli rüzgar sebebiyle batmasıyla yaşanmıştır. Tarihin derinliklerinden gelen şifalı su (Yazlık Ilıcası) Gölcük’te bulunmaktadır. Roma, Bizans ve Osmanlı dönemlerinde sağlık merkezi olarak kullanılmış olan Yazlık Ilıcası, Roma döneminden kalmış -günümüzde de kullanılan- Kocaeli’deki tek sağlık yapısıdır.

Gölcük’te bulunan Yazlık Ilıcası büyük ilgi görüyor.

1964 yılında Amerika’daki Porlan Dragon Tershanesi’nde Türk Deniz Kuvvetleri için inşa edilen “Yarhisar Gemisi” müze olarak hizmet veriyor.

[TÜHA Haber Ajansı, 28 Ağustos 2022]