Depremin büyüklüğü nedir, nasıl ölçülür, neden farklı veriler ortaya çıkar?
TÜHA HABERİzmir’in Sivrihisar ilçesinin açıklarında Ege Denizi’nde meydana gelen depremin büyüklüğünü Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı (AFAD) 6,6, Kandilli Rasathanesi ise 6,8 olarak açıkladı.
Aradaki bu fark ise her iki kurumun da depremin büyüklüğünün ölçümüyle ilgili farklı bir değeri baz alıyor olmasından kaynaklanıyor.
Kandilli Rasathanesi farklı yöntemlerin kullanılma nedenini ise, “Belirli bir yöntem belirli bir büyüklük aralığında ve belirli bir uzaklıktaki depremler için geçerliyken, daha büyük veya daha uzak depremler için daha farklı yöntemler kullanmak gerekir. Hatta bu farklı yöntemleri ayni depreme uyguladığı takdirde, farklı değerler elde etme olasılığı da vardır. Ancak en güvenli olanı, o büyüklük ve uzaklık için en uygun olan yöntemin verdiği sonuçtur” olarak açıklıyor.
Kandilli’nin 6,6 olarak gösterdiği Richter ölçeği olarak da bilinen yerel büyüklüğü (ML) gösteren veri. AFAD ise büyüklük göstergesi olarak moment büyüklüğünü (Mw) veriyor. Merkez üssü Elazığ’ın Sivrice ilçesi olan ve Malatya’da da yıkıma neden olan depremin moment büyüklüğü (Mw) ise 6,8 olarak görülüyor.
Depremin büyüklüğü ne demek?
Deprem, fay hatlarındaki enerji birikiminin açığa çıkmasıyla yerkabuğunda yaşanan kırılmayla olur.
Böylece biriken enerji açığa çıkar.
Kandilli Rasathanesi, depremin büyüklüğünü “kırılan yüzeyin büyüklüğünü ve dolayısıyla ortaya çıkan enerjinin düzeyini belirten bir ölçü” olarak tanımlıyor.
AFAD ise “depremin ortaya çıkardığı toplam enerjiyi karakterize eden, aletsel ölçüm ve hesaplama sonucunda bulunan değere” depremin büyüklüğü adının verildiğini söylüyor.
Depremin büyüklüğüyle ilgili ilk ölçümleme sistemi ABD’li sismologlar Charles Richter ve Beno Gutenberg tarafından 1935 yılında geliştirildi ve 1936’da kullanılmaya başlandı.
Richter ölçeği, depremlerin yaydığı sismik enerjiyi kullanarak, geliştirilen logaritmik formüle büyüklük değerinin hesaplanmasını sağlıyor.
Depremin büyüklüğü nasıl ölçülür?
Kandilli Rasathanesi, depremin büyüklüğünün ölçülmesini su dolu bir havuza atıldığında oluşan çevresel dalgalara bakarak, atılan taşın boyutlarının hesaplanmasına benzetiyor.
Yerkabuğunda oluşan dalgalanmalar da sismometre adı verilen aletlerle ölçülüyor.
Depremin merkez üssünün tespit edilmesiyle birlikte sismometreden alınan ölçümler matematiksel formüller kullanılarak hesaplanıyor ve depremin büyüklüğü ortaya çıkıyor.
Büyüklüğün ölçümünde kullanılan kaç yöntem var?
Depremlerin büyüklüğünün ölçülmesinde esas olarak beş farklı yöntem kullanılıyor:
- Yerel Büyüklük (ML): Richter tarafından önerilen ve Richter ölçeği olarak bilinen yöntem. Ses dalgaları ölçülerek, depremin büyüküğü tespit ediliyor. Ancak bu yöntemle şiddetli depremlerin ölçülmesi yapılamıyor.
- Moment Büyüklüğü (Mw): Kandilli Rasathanesi’ne göre, bu, diğerlerine göre en güvenilir ölçüm yöntemi. Kandilli, ” Bilim dünyasında, eğer bir deprem için moment büyüklüğü hesaplanabilmişse, diğer büyüklük türlerine gerek kalmadığı düşünülür” diyor. Bu, hesaplaması en karmaşık yöntem ve 4’ün üzerindeki depremler için kullanılıyor.
- Süreye Bağlı Büyüklük (Md): Sarsıntının sismometre üzerinde yarattığı titreşimle ölçülür. 5’ten küçük depremler için kullanılıyor.
- Yüzey Dalgası Büyüklüğü (Ms): Yerel Büyüklük ve Süreye Bağlı Büyüklük yöntemlerinin yetersiz kaldığı, 6’nın üzerindeki depremlerde kullanılıyor. Yüzeyden yayılan dalgalar ölçülerek, büyüklük tespit ediliyor. Ölçüm yapılan mesafe arttıkça bu yöntemin güvenirliği de artıyor.
- Cisim Dalgası Büyüklüğü (Mb): Yüzey dalgaları yerine, derinliklere inen dalgaların ölçüldüğü yöntem.
[TÜHA Haber Ajansı, 01 Kasım 2020]
Yorumlar
Benzer Konular
TÜHA HABER / Muharrem ayının 10’uncu günü ne zaman? Muharrem ayı 9 Ağustos 2021’de başladı. Aşure günü ne zaman? Muharrem ayının önemi nedir? Aşure gününde neler yapılmalı? Aşure günü hangi güne denk geliyor? Muharrem ayı başladı. Peki, Muharrem ayını nasıl değerlendirebiliriz? Aşure günü ne zaman? Aşure gününde neler yapılmalı? Muharrem...
TÜHA HABER / Tarımda ilaçların kullanımı son günlerde sıkça tartışılan bir konu. Özellikle sebze ve meyvelerin temizliği de bu noktada büyük önem taşıyor. Haberimizde meyve ve sebzelerin nasıl temizlenip saklanacağına dair sorulara yanıtlar aradık. Tarım ilaçları, meyve ve sebzelerin zararlı böcek türlerinden korunması amacıyla yaygın kullanılıyor. Özellikle tarımda pestisit kalıntıları...
TÜHA HABER / Fethullahçı Terör Örgütü’nün darbe girişiminde, halkın can ve mal kaybına neden olan darbecilere 127 milyon liralık tazminat davaları açıldı. FETÖ’cülerin cezası hapisle sınırlı kalmayacak. Halkın malına zarar verenler bu zararı da karşılayacak. “Ağırlaştırılmış müebbet” ile süreli hapis cezalarına çarptırılan darbeciler, bu dosyaların karara bağlanması halinde, savaş uçakları ve zırhlı...
ANKARA-TÜHA HABER / Sağlık Bakanı Fahrettin Koca, 81 ildeki eğitim araştırma hastaneleri ile üniversite hastanelerinin başhekimlerine, asistan hekimlerin nöbetlerinin mevzuata göre düzenlenmesi konusunda uyarı mektubu gönderdi. Sağlık Bakanı Fahrettin Koca, Türkiye genelinde toplam 136 başhekime asistan hekimlerin nöbetlerinin düzenlenmesiyle ilgili mektup gönderdi. Bakan Koca mektupta, nöbet konusunun son derece önemli...
Beyoğlu’ndaki bombalı saldırıyı gerçekleştiren Suriye uyruklu terörist Ahlam Albashır’ın, 4 ay önce başka bir teröristle birlikte Türkiye’ye girdiği, iki teröristin kimlikleri belli olmasın diye karı-koca rolü yaptıkları ve bir tekstil atölyesinde çalıştıkları ortaya çıktı. Uluslararası Haber Ajansı (UHA)’dan Ataner YÜCE’nin ‘TRT Haber, DHA’ kaynaklı haberine göre, Beyoğlu’nda 6 kişinin hayatını...
ANKARA-TÜHA HABER / TBMM Başkanı Mustafa Şentop, Yassıada mahkemelerinde yargılanan ve mağdur edilen milletvekillerinin yakınlarından oluşan heyeti kabul etti. Şentop, Yassıada mahkemelerinde yargılanan ve mağdur edilen 409 milletvekilin yakınlarından oluşan bir heyeti makamında kabul etti. Şentop, kabulde yaptığı konuşmada 27 Mayıs 2019 yılında Yassıada’da bir program düzenlediklerini, orada Yassıada Mahkemesi...