Covid-19 aşısının Trump’ın dediği gibi 3 Kasım’dan önce hazır olması mümkün mü?

TÜHA HABER / Amerika Birleşik Devletleri Başkanı Donald Trump, Covid-19 aşısının 3 Kasım’daki seçimlerden önce hazır olabileceğini söylemişti. Seçimlere 8 hafta kadar bir süre kaldı. Diğer yanda, aşı geliştirmede en fazla yol kateden bir firmanın çalışmalarını askıya alması, zamanla yarışı sekteye uğrattı.

Peki Trump’ın sürekli tekrarladığı gibi Kasım ayına kadar aşının hazır olması mümkün mü?

Oxford Üniversitesi ile ortak çalışma yürüten AstraZeneca, üçüncü ve son aşamada bir deneğin hastalanması üzerine aşı geliştirme sürecine ara verdi. Firma, hastalığın aşıdan kaynaklanıp kaynaklanmadığı belirlenene kadar denemeleri durdurdu.

ABD Ulusal Sağlık Enstitüsü Başkanı Dr. Francis Collins, ABD Kongresini bilgilendirdiği konuşmasında askıya alma kararının aşı çalışmalarının aceleye getirilmeyeceğini gösterdiğini söyleyerek politik çıkarlar için insan sağlığının riske atılmayacağını ima etti.

ABD’de, hükümete bağlı sağlık otoritelerinin güvenilirliği tam teyit edilmeden seçimler öncesi politik çıkarlarla herhangi bir aşıya onay vermesinden endişe edenler var.

ABD’de aşıyı kim onaylıyor?

Collins’e ve bilim dünyasına göre bu imkansız. Zira bir aşının tüm yetkili mercilerden onay alıp piyasaya sürülmesi aylar hatta yıllar alabiliyor. ABD’de, bu süreçte son sözü devlete bağlı Gıda ve İlaç Dairesi (FDA) söylese de, son aşamaya gelinmesi için hükümetle veya ilaç firmaları ile ilişkisi olmayan bağımsız bilim insanlarından oluşan bir heyetin onayından geçmesi gerekiyor.

Aşı denemelerinin son klinik deneylerine en az 30 bin kişinin katılması gerekiyor. Deneklerden yarısına gerçek aşı, diğer yarısına ise placebo denen ve hiçbir etkisi olmayan madde veriliyor. Bu etapta ne ilaç firması ne de denekler kimin gerçek aşıyı olduğunu bilmiyor. Bu bilgi, aşının güvenilirliğini araştıran bağımsız heyette bulunuyor. Söz konusu heyet, aday aşının yüzde 50’den fazla etkili olacağından emin olmadan FDA ile bağlantıya geçmiyor.

Bu sürecin, en fazla ilerleme kateden şirket çalışmalarına devam etse bile 8 hafta içinde tamamlanmasına imkansız gözüyle bakılıyor.

İlaç firmalarından halka teminat

Diğer yandan halkın endişelerini gidermek için ilaç sektörü de harekete geçti.

ABD’de 9 büyük ilaç firması ortak bir açıklama ile geliştirecekleri aşının güvenli olacağı konusunda taahhütte bulundu.

Moderna, Pfizer, Novavax gibi firmalar dahil, Covid-19 aşısı üzerine çalışan 9 ilaç şirketinin ortak açıklamasında, “Aşılanmış kişilerin güvenliğini ve refahını her zaman birinci önceliğimiz olarak göreceğiz” ifadesine yer verildi.

Ortak teminat açıklamasında, klinik deneylerin 3 aşamasının da güvenli olduğunu ve işe yaradığını ispat edene kadar, şirketlerin geliştirdikleri aşıları Gıda ve İlaç Dairesi (FDA) onayına sunmayacakları belirtildi.

[TÜHA Haber Ajansı, 11 Eylül 2020]