AB’den İsrail’e yaptırım hamlesi

TÜHA/ TÜRKUAZ İnternational News Agency

Gazeteci* Inga HÖGLUND

BRÜKSEL (Belçika), 18 EYLÜL 2025 – Gazeteci Inga HOGLUND’un DW’ye dayandırdığı haberine göre, Avrupa Birliği (AB) Komisyonu, üye ülkelere Gazze Şeri‘ndeki gelişmeler üzerine İsrail’e karşı kapsamlı yaptırımlar uygulanmasını önerdi.

Komisyon Başkanı Ursula von der Leyen’in kamuoyuyla paylaştığı taslak, İsrail’e AB ile mevcut anlaşma uyarınca sağlanan serbest ticaret avantajlarına son verilmesini ve bazı İsrailli bakanlar ile aşırılık yanlısı yerleşimcilere yaptırımlar uygulanmasını öngörüyor.

Komisyon’dan yapılan açıklamada, kapsamlı yaptırımlara gerekçe olarak, İsrail’in yürüttüğü askeri operasyonların sonuçları gösterildi. Açıklamada, söz konusu askeri operasyonların ciddi bir insani krize yol açtığı, bunun da insan hakları ve uluslararası insancıl hukukla bağdaşmadığına vurgu yapıldı.

Komisyon Başkanı von der Leyen, “Gazze’de her gün yaşanan korkunç olaylar sona ermeli. Derhal ateşkese, insani yardıma engelsiz erişime ve Hamas’ın elindeki tüm rehinelerin serbest bırakılmasına ihtiyaç var” ifadesini kullandı.

Almanya ve İtalya’nın desteği önemli

Komisyon’un sunduğu önerinin uygulanabilmesi için AB üyesi 27 devletten en az 15’inin onayı gerekiyor. Ayrıca bu ülkelerin toplam AB nüfusunun yüzde 65’ini temsil etmesi şart. Ancak Almanya ve İtalya İsrail’e ağır yaptırımlar getirilmesine karşı çıkıyor. Bu iki ülkenin onay vermemesi halinde teklifin kabul edilmesi şu aşamada olası görünmüyor.

Daha önce Macaristan, Slovakya, Çekya ve Avusturya da İsrail’e yönelik sert yaptırımlara karşı çıkmıştı.

AB Dış İlişkiler ve Güvenlik Politikası Yüksek Temsilcisi Kaja Kallas, özellikle Berlin ve Roma’ya çağrıda bulunarak, ya yaptırım planını desteklemelerini ya da alternatif baskı yöntemleri önermelerini istedi. Kallas, “Eğer İsrail’in mevcut politikasının sürdürülemez olduğunu kabul ediyorsak, şu soruya cevap vermeliyiz: Bunun için ne yapabiliriz?” şeklinde konuştu.

Ekonomik yaptırım etkili olur mu?

Yaptırım taslağının kabul edilmesi ve serbest ticaret avantajlarının kaldırılması halinde İsrail’in AB’ye yönelik ihracatında yüzde 37 oranında düşüş bekleniyor.

2024 verilerine göre AB, İsrail’in toplam dış ticaretinde yüzde 32’lik payla en büyük ticaret ortağı konumunda bulunuyor.

2024’te iki taraf arasındaki ticaret hacmi 42,6 milyar euro olarak gerçekleşirken, bunun 15,9 milyar eurosunu AB’nin İsrail’den ithalatı, 26,7 milyar eurosunu ise AB’nin İsrail’e ihracatı oluşturdu.

Ayrıca, insan hakları ihlalleri ve nefret söylemi nedeniyle İsrail Maliye Bakanı Bezalel Smotrich ile Ulusal Güvenlik Bakanı Itamar Ben-Gvir’in yaptırım listesine alınması öngörülüyor.

Öte yandan Komisyon, Hamas’a yönelik yeni yaptırımların da gündeme geleceğini açıkladı.

İsrail, Komisyon’un planlarını sert şekilde eleştirerek, serbest ticaret avantajlarının askıya alınmasının “orantısız” ve “emsalsiz” bir adım olacağını bildirdi. İsrail Dışişleri Bakanı Gideon Saar, AB’nin bu yaklaşımının Hamas’ın elini güçlendireceğini savundu.

Almanya’dan temkinli açıklama

Almanya hükümet sözcüsü Stefan Kornelius, Berlin’de yaptığı açıklamada, “Federal hükümet bu (AB’nin İsrail’e yaptırım tasarısı) konuda henüz kesin bir görüş oluşturmadı. Yaptırımların İsrail’in politikasında değişiklik sağlayacağı yönündeki beklenti abartılı olabilir” dedi.

Almanya’nın önceliğinin İsrail ile diyalog kanallarını açık tutmak olduğunu vurgulayan Kornelius, alınacak tedbirlerin her durumda “hedefe yönelik” olması gerektiğini kaydetti.

Gazze’de İsrail’in son dönemde genişlettiği askeri operasyonları da eleştiren sözcü, bunun daha fazla can kaybına, yaralanmalara ve zorunlu göçlere yol açtığını belirterek, “Acilen ateşkes sağlanmalı ve Gazze halkına kapsamlı insani yardım ulaştırılmalı” ifadelerini kullandı.

Almanya, Hamas’ın elinde tuttuğu rehinelerin durumuna da dikkat çekerek, önceliğin hayatta kalan rehinelerin müzakereler yoluyla serbest bırakılması olduğunu açıkladı.

Birleşmiş Milletler bünyesindeki bir soruşturma komisyonunun İsrail’in Gazze’deki eylemlerini “soykırım” olarak tanımlayan raporuna ilişkin olarak ise Alman hükümeti, raporda yer alan tespitlerin hukuki açıdan yargı mercilerince değerlendirilmesi gerektiğini, ancak raporda aktarılan olayların “son derece kaygı verici” olduğunu bildirdi.

İsrail’in Gazze’ye operasyonları, Hamas’ın 7 Ekim 2023’te İsrail’e düzenlediği saldırı sonucu başladı. Saldırıda İsrail’de yaklaşık bin 200 kişi öldürüldü, 250’den fazla kişi ise Hamas ve bileşenleri tarafından Gazze’ye kaçırılarak rehin alındı. Bazı rehineler geçmişteki ateşkes anlaşmaları çerçevesinde serbest bırakıldı, bazıları yaşamını yitirdi. Ancak Hamas’ın elinde halen rehineler bulunuyor.