6 soruda Afganistan-Pakistan krizi

TÜHA / TÜRKUAZ İnternational News Agency

Gazeteci* Çağla ÜREN, EuroNews

PAKİSTAN, 28 ŞUBAT 2026 – TÜHA / TÜRKUAZ İnternational News Agency’n EuroNews’e dayandırdığı Gazeteci* Çağla ÜREN’in haberine göre, Pakistan ile Afganistan arasında uzun süredir devam eden sınır gerilimi, karşılıklı hava saldırıları ve “açık savaş” açıklamalarıyla son yılların en büyük gerilimlerinden birine dönüştü.

Pakistan ordusu Afganistan’ın başkenti Kabil dahil birçok noktayı bombalarken, Taliban yönetimi de Pakistan içindeki askeri hedeflere saldırdığını duyurdu. Tarafların kayıp ve hasar iddiaları ise birbirini tamamen çelişiyor.

Afganistan’daki Taliban yönetimi, perşembe akşamı Pakistan sınırına yakın Nangarhar, Nuristan, Kunar, Host, Paktia ve Paktika vilayetleri boyunca askeri noktalara yönelik geniş çaplı bir operasyon başlattığını açıkladı. Taliban, saldırının Pakistan’ın daha önceki hava saldırılarına misilleme olduğunu savundu.

Pakistan ise Taliban’ın sınır boyunca kendi topraklarında bulunan Hayber Pahtunhva eyaletindeki askeri noktalara “sebepsiz ateş açtığını” öne sürdü ve kısa süre içinde karşılık verdi. Pakistan ordusu cuma günü erken saatlerde Kabil, Kandahar, Paktia ve Paktika dahil olmak üzere Afganistan’daki çok sayıda hedefi hava saldırılarıyla vurdu.

Pakistan devlet televizyonu, saldırıların “Hak için Gazap” adı verilen askeri operasyon kapsamında gerçekleştirildiğini duyurdu.İşte krize dair bilinenler:

Son durum ne?

Taliban yönetimi, Pakistan’daki askeri hedeflere insansız hava araçlarıyla da saldırılar düzenlediğini ve bazı askeri noktaları vurduğunu açıkladı. Pakistanlı yetkililer, Nowshera’daki topçu okulu, Abbottabad yakınlarındaki bir askeri bölge ve Swabi’de bir noktayı hedef alan drone’ların düşürüldüğünü bildirdi.

Pakistan ordusu ise Afganistan’da 20’den fazla askeri hedefi vurduğunu, mühimmat depolarını ve askeri üsleri imha ettiğini öne sürdü. Taliban ise Pakistan içindeki askeri üsleri ele geçirdiğini ve çok sayıda askeri öldürdüğünü iddia etti.

Uzmanlara göre Taliban’ın elindeki drone’lar çoğunlukla ticari cihazlardan dönüştürülmüş ve menzilleri sınırlı. Ancak Pakistan içindeki daha uzak hedeflerin vurulması, çatışmanın yeni bir aşamaya geçebileceğine işaret ediyor.

Kaç ölü var?

Tarafların açıkladığı kayıp sayıları arasında büyük fark var.

Pakistan ordusu, en az 274 Taliban militanının öldürüldüğünü ve 73 noktanın imha edildiğini öne sürdü. Ayrıca 12 Pakistan askerinin öldüğünü, 27 askerin yaralandığını açıkladı.

Taliban ise sadece 13 militanın öldüğünü, buna karşılık 55 Pakistan askerini öldürdüklerini ve bazı askeri noktaları ele geçirdiklerini iddia etti.

Taliban ayrıca Pakistan’ın hava saldırılarında sivillerin de öldüğünü ve bir çiftçi ailesinin hedef alındığını savundu.

Bu rakamların bağımsız kaynaklar tarafından doğrulanamadığı belirtiliyor.

Dünya ne tepki verdi?

Birleşmiş Milletler, İran, Çin, Rusya ve İngiltere başta olmak üzere birçok ülke taraflara gerilimi düşürme çağrısı yaptı. İran ve Rusya arabuluculuk teklifinde bulunurken, Çin taraflara “sakin olun ve itidal gösterin” dedi. Taliban sözcüsü Zabihullah Mujahid de sorunun diyalog yoluyla çözülmesini istediklerini söyledi.

Gerilimin arkasında ne var?

İki ülke arasındaki çatışmaların temelinde birkaç önemli faktör mevcut:

TTP gerilimi: Pakistan, Afganistan’daki Taliban yönetimini, Pakistan Talibanı (TTP) militanlarına güvenli barınak sağlamakla suçluyor. TTP, Pakistan’da çok sayıda bombalı saldırı düzenleyen silahlı bir örgüt. Taliban ise bu suçlamayı reddediyor.

Durand Hattı anlaşmazlığı: İki ülke arasındaki 2 bin 600 kilometrelik Durand Hattı sınırı, 1893’te İngilizler tarafından çizildi. Afganistan bu sınırı hiçbir zaman resmen tanımadı. Sınır, Peştun nüfusu ikiye böldüğü için siyasi ve etnik açıdan büyük bir sorun olmaya devam ediyor.

Taliban’ın 2021’de iktidara dönüşü: Pakistan başlangıçta Taliban’ın iktidara dönüşünü olumlu karşılamıştı. Ancak daha sonra, Taliban’ın kendi topraklarına yönelik saldırıları durdurmadığını savunarak sert tutum almaya başladı.

Hindistan faktörü: Pakistan, Taliban’ın Hindistan ile yakınlaşmasından endişe ediyor. Hindistan ise son dönemde Afganistan ile diplomatik ve ekonomik ilişkilerini yeniden geliştirmeye çalışıyor.

Askeri güç dengesi kimin lehine?

Pakistan, nükleer silahlara sahip ve yaklaşık 600 bin aktif askeri bulunan güçlü bir orduya sahip. 400’den fazla savaş uçağı ve binlerce zırhlı aracı var.

Taliban’ın ise yaklaşık 170 bin militanı olduğu tahmin ediliyor. Ancak savaş uçağı yok ve hava gücü de epey sınırlı.

Bu nedenle uzmanlar, Taliban’ın konvansiyonel savaş yerine gerilla saldırıları, drone’lar ve asimetrik yöntemlere yönelebileceğini belirtiyor.

Son ateşkes neden çöktü?

İki ülke, Ekim 2025’te Türkiye ve Katar’ın arabuluculuğunda ateşkes ilan etmişti. Ancak bu ateşkes kısa sürede çöktü ve sınır boyunca çatışmalar yeniden başladı.

Son saldırılar, Pakistan’ın ilk kez doğrudan Taliban yönetiminin askeri altyapısını hedef alması ve Savunma Bakanı’nın açık savaş ilan etmesi nedeniyle önceki çatışmalardan daha ciddi bir aşamaya işaret ediyor.

Uzmanlara göre mevcut gerilim, taraflar arasında uzun süreli ve daha geniş çaplı bir çatışma riskini artırıyor.